Catecismo da Igreja Católica

Exposição da Doutrina Católica

§ 927

Todos os religiosos, isentos ou não (485), têm o seu lugar entre os cooperadores do bispo diocesano na sua função pastoral (486). A implantação e a expansão missionária da Igreja requerem a presença da vida religiosa em todas as suas formas, desde os começos da evangelização (487). «A história confirma os grandes méritos das famílias religiosas na propagação da fé e na formação de novas Igrejas, desde as antigas instituições monásticas e as Ordens medievais, até às congregações modernas» (488).
Omnes religiosi, exempti vel non exempti,486 inter Episcopi dioecesani in eius pastorali munere cooperatores locum obtinent.487 Plantatio et dilatatio missionalis Ecclesiae praesentiam requirunt vitae religiosae omnibus eius formis inde ab evangelizationis initio.488 « Illustrat historia merita egregia religiosarum Familiarum in fide propaganda necnon in novis conformandis Ecclesiis: nec solum antiquorum Institutorum monasticorum et Ordinum Mediae Aetatis, verum nostrae etiam aetatis Congregationum ».489 Instituta saecularia

Notas e Referências

  • 1. Cf. Act 2, 42. 2.
  • 2. Cf. João Paulo II, Ex. ap. Catechesi tradendae, 1: AAS 71 (1979) 1277-1278.
  • 3. Cf. João Paulo II, Ex. ap. Catechesi tradendae, 18: AAS 71 (1979) 1292.
  • 4. Cf. João Paulo II, Ex. ap. Catechesi tradendae, 18: AAS 71 (1979) 1292.
  • 5. Cf. João Paulo II, Ex. ap. Catechesi tradendae, 13: AAS 71 (1979) 1288.
  • 6. Sínodo dos Bispos, Assembleia extraordinária, Ecclesia sub Verbo Dei mysteria Christi celebrans pro salute mundi. Relatório final II B A 4 (Cidade do Vaticano 1985), p. 11.
  • 7. João Paulo II, Discurso de encerramento da Assembleia extraordinária do Sínodo dos Bispos (7 de Dezembro de 1985), 6: AAS 58 (1986) 435.
  • 8. Sínodo dos Bispos, Ecclesia sub Verbo Dei mysteria Christi celebrans pro salute mundi. Relatório final  II B A 4 (Cidade do Vaticano 1985), p. 11.
  • 9. Cf. Mt 10, 23; Rm 10, 9.
  • 10. Cf. João Paulo II, Ex. ap. Catechesi tradendae, 20-22: AAS 71 (1979) 1293-1296; Ibid., 25: AAS 71 (1979) 1207-1298.
  • 11. Catechismus Romanus seu Catechismus ex decreto Concilii Tridentini ad parochos, Pii V Pontificis Maximi iussu editus, Praefatio, 11:  ed  P. Rodríguez (Città del Vaticano – Pamplona 1989) p. 11.
  • 12. Catechismus Romanus, Praefatio 10: ed. P. Rodriguez (Città del Vaticano – Pamplona 1989) p. 10.

Notas e Referências

  • 1. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et Spes, 19: AAS 58 (1966) 1038-1039.
  • 2. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et Spes,, 19: AAS 58 (1966) 1039.
  • 3. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et Spes, 19-21: AAS 58 (1966) 1038-1042.
  • 4. Cf. Mt 13, 22.
  • 5. Cf. Gn 3, 8-10.
  • 6. Cf. Jn 1, 3.
  • 7. Santo Agostinho, Confissões, I,1, 1: CCL 27. 1 (PL 32, 659-661).
  • 8. Cf. Act 14, 15, 17; 17. 27-28; Sb 13, 1-9.
  • 9. Santo Agostinho, Sermão 241. 2: PL 38, 1134.
  • 10. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et Spes,18: AAS 58 (1966) 1038: cf. ibid., 14: AAS 58 (1966) 1036.
  • 11. São Tomás de Aquino,  Summa theologiae I. q. 2, a. 3, e: Ed. Leon. 4, 31.
  • 13. Pio XII. Enc. Humani Generis: DS 3875.
  • 14. Ibid., DS 3876. Cf. I Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Filius. c. 2: DS 3005; II Concílio do Vaticano. Const. dogm. Dei Verbum. 6: AAS 58 (1966) 819-820; São Tomás de Aquino, Summa theologiae, I, q. 1, a. 1, c.: Ed. Leon. 4. 6.
  • 15. Liturgia Bizantina. Anáfora de São João Crisóstomo: Liturgies Eastern and Western, ed. F. E. Brightman, Oxford 1896. p. 384 (PG 63, 915).
  • 16. IV Concílio de Latrão, Cap. 2. De errore abbatis Ioachim: DS 806.
  • 17. São Tomás de Aquino, Summa contra gentiles I 30: Ed. Leon. 13, 92.
  • 18. Santo Agostinho, Confissões X, 28, 39: CCL 27, 175 (PL 32. 795).
  • 19. I Concílio Vaticano, Const. dogm. Dei Filius, De revelatione, canon 2: DS 3026.
  • 20. II Concílio do Vaticano II, Const. past. Gaudium et Spes, 36: AAS 58 (1966) 1054.

Notas e Referências

  • 1. Cf. I Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Filius, c. 4: DS 3015.
  • 2. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 2: AAS 58 (1966) 818.
  • 3. Cf. Ef 1, 4-5.
  • 4.  II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 2: AAS 58 (1966) 818.
  • 5.  Santo Ireneu de Lião, Adversus haereses III, 20, 2: SC 211, 392 (PG 7, 944); cf. por exemplo, Ibid. III 17, I: SC 211. 330 (PG 7, 929); Ibid. IV, 12. 4: SC 100, 518 (PG 7, 1006); Ibid. IV 21, 3: SC 100, 684 (PG 7, 1046).
  • 6. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 3: AAS 58 (1966) 818.
  • 7. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 3: AAS 58 (1966) 818.
  • 8. Oração eucarística IV: Missal Romano, editio typica. Typis Polyglottis Vaticanis. 1970 p. 467. [Gráfica de Coimbra 1992, p. 538].
  • 9. Cf. Gn 9, 9.
  • 10. Cf. Gn 10, 20-31.
  • 11. Cf. Act 17, 26-27.
  • 12. Cf. Sb 10, 5.
  • 13. Cf. Gn 11, 4-6.
  • 14. Cf. Rm 1, 18-25.
  • 15. Cf. Lc 21, 24.
  • 16. Cf. Gn 14, 18.
  • 17. Cf. Heb 7, 3.
  • 18. Cf. Gl 3, 8.
  • 19. Cf. Rm 11, 28.
  • 20. Cf. Jo 11, 52; 10, 16.
  • 21. Cf. Rm 11, 17-18. 24.
  • 22. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 3: AAS 58 (1966) 818.
  • 23. Cf. Ex 19, 6.
  • 24. Sexta-Feira da Paixão do Senhor. Oração universal VI: Missale Romanum. editio typica. Typis Polyglottis Vaticanis 1975, p. 254 [a tradução oficial portuguesa omite este particular: Missal Romano. Gráfica de Coimbra 1992. p. 259.267].
  • 25. João Paulo II, Discurso na sinagoga durante o encontro com a comunidade hebraica da cidade de Roma (13 de Abril de 1986), 4: Insegnamenti di Giovanni Paolo II, IX/1, 1027.
  • 26.  Cf. Is 2, 2-4.
  • 27. Cf. Jr 31, 31-34: Heb 10, 16.
  • 28. Cf. Ez 36.
  • 29. Cf. Is 49, 5-6: 53, 11.
  • 30. Cf. Sf  2, 3.
  • 31. Cf. Lc 1, 38.
  • 32. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 2: AAS 58 (1966) 818.
  • 33. São João da Cruz, Subida del monte Carmelo 2, 22, 3-5: Biblioteca Mística Carmelitana, v. 11, Burgos 1929. p. 184. [ID. Obras Completas (Paço de Arcos, Edições Carmelo 1986) p. 196 = Segunda leitura do Ofício de Leituras da Segunda-Feira da II Semana do Advento].
  • 34. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 4: AAS 58 (1966) 819.
  • 35. Cf. Gn 3, 15.
  • 36. Cf. Gn 9, 16.
  • 37. Cf. Jo 14, 6.
  • 38. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 7: AAS 58 (1966) 820.
  • 39. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 7: AAS 58 (1966) 820.
  • 40. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 7: AAS 58 (1966) 820.
  • 41. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 7: AAS 58 (1966) 820.
  • 42. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 8: AAS 58 (1966) 821.
  • 43. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 8: AAS 58 (1966) 821.
  • 44. II Concílio do Vaticano. Const. dogm. Dei Verbum, 8: AAS 58 (1966) 821.
  • 45. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 8: AAS 58 (1966) 821.
  • 46. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 9: AAS 58 (1966) 821.
  • 47. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 9: AAS 58 (1966) 821.
  • 48. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 9: AAS 58 (1966) 821.
  • 49. Cf. 1 Tm 6, 20; 2 Tm 1, 12-14.
  • 50.  II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 10: AAS 58 (1966) 822.
  • 51. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 10: AAS 58 (1966) 822.
  • 52. II Concílio do Vaticano. Const. dogm. Dei Verbum, 10: AAS 58 (1966) 822.
  • 53. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 20: AAS 57 (1965) 24.
  • 54. Cf. Jo 8, 31-32.
  • 55. Cf. I Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Filius, c. 4: DS 3016 «mysteriorum nexus». Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 25: AAS 57 (1965) 29.
  • «
  • »
  • 56. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 11: AAS 57 (1965) 99.
  • 57. Cf. 1 Jo 2, 20. 27.
  • 58. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 12: AAS 57 (1965) 16.
  • 59. II Concílio do Vaticano. Const. dogm. Lumen Gentium, 12: AAS 57 (1965) 16.
  • 60. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 8: AAS 58 (1966) 821.
  • 61. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 62: AAS 58 (1966) 1084: cf. Ibid.. 44: AAS 58 (1966) 1065; Const. dogm. Dei Verbum, 23: AAS 58 (1966) 828; Ibid. 24: AAS 58 (1966) 828-829: Decr. Unitatis redintegratio, 4: AAS 57 (1965) 94.
  • 62. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 8: AAS 58 (1966) 821.
  • 63.  São Gregório Magno, Homilia in Ezechielem 1. 7, 8: CCL 142. 87 (PL 76, 843 D).
  • 64. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 8: AAS 58 (1966) 821.
  • 65. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 10: AAS 58 (1966) 822.
  • 66. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 10: AAS 58 (1966) 822.
  • 67. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 8: AAS 58 (1966) 821.
  • 68. II Concílio do Vaticano. Const. dogm. Dei Verbum, 13: AAS 58 (1966) 824.
  • 69. Cf. Heb 1, 1-3.
  • 70Santo Agostinho, Enarratio in Psalmum 103, 4, 1: CCL 40, 1521 (PL 37, 1378).
  • 71. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 21: AAS 58 (1966) 827.
  • 72. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 24: AAS 58 (1966) 829.
  • 73.  Cf. 1 Ts 2, 13.
  • 74. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 21: AAS 58 (1966) 827-828.
  • 75. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 11: AAS 58 (1966) 822-823.
  • 76. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 11: AAS 58 (1966) 823.
  • 77. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 11: AAS 58 (1966) 823.
  • 78. São Bernardo de Claraval, Homilia super "Missus est", 4, 11: Opera, ed. J. Leclercq – H. Rochais, V. 4, Roma 1966, p. 57.
  • 79. Cf. Lc 24, 45.
  • 80. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum 12: AAS 58 11966) 823.
  • 81. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 12: AAS 58 (1966) 823.
  • 82. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 12: AAS 58 (1966) 824.
  • 83. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 12: AAS 58 (1966) 824.
  • 84. Cf. Lc 24. 25-27. 44-46.
  • 85. Cf. Sl 22, 15.
  • 86.  São Tomás de Aquino, Expositio in Psalmos, 21, 11: Opera omnia. v. 18. Paris 1876, p. 350.
  • 87. Cf. Santo Hilário de Poitiers, Liber ad Constantium Imperatorem 9: CSEL 65. 204 PL 10, 570); São Jerónimo. Commentarius in epistulam ad Galatas I 1, 11-12: PL 26. 347.
  • 88. Orígenes, Homiliae in Leviticum 5, 5: SC 286, 228 (PG 12, 454).
  • 89. Cf. Rm 12, 6.
  • 90. São Tomás de Aquino, Summa theologiae I, q. 1, a. 10, ad I: Ed. Leon. 4, 25.
  • 91. Cf. 1 Cor 10, 2.
  • 92. Cf. Heb 3-4, 11.
  • 93. Cf. Ap 21, 1-22, 5.
  • 94. Agostinho de Dácia, Rotulus pugillaris, I: ed. A. Waltz: Angelicum 6(1929) 256.
  • 95. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 12: AAS 58 (1966) 824.
  • 96.  Santo Agostinho, Contra Epistulam Manichaei quam vocant fundamenti 5. 6: CSEL 25, 197 (PL 42, 176).
  • 97. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 8: AAS 58 (1966) 821.
  • 98. Cf. Decretum Damasi: DS 179-180: Concílio de Florença, Decretum pro Iacobitis: DS 1334-1336; Concílio de Trento. Sess. 4ª. Decretum de Libris Sacris et de traditionibus recipiendis: DS 1501-1504.
  • 99. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 14: AAS 58 (1966) 825.
  • 100.  II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 15: AAS 58 (1966) 825.
  • 101. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 17: AAS 58 (1966) 826.
  • 102. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 20: AAS 58 (1966) 827.
  • 103. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 18: AAS 58 (1966) 826.
  • 104. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 19: AAS 58 (1966) 826-827.
  • 105. Santa Cesária, A Jovem, Epistula ad Richildam et Radegundem: SC 345, 480.
  • 106. Santa Teresa do Menino Jesus, Manuscrit A, 83v: Manuscrits autobiographiques, Paris 1929, p. 268. [Santa Teresa do Menino Jesus e da Santa Face, Obras Completas (Paço de Arcos. Edições do Carmelo 1996) p. 213].
  • 107. Cf. 1 Cor 10, 6: Heb 10, 1; 1 Pe 3, 21.
  • 108. Cf. Mc 12, 29-31.
  • 109. Cf. 1 Cor 5, 6-8: 10, 1-11.
  • 110. Santo Agostinho, Quaestiones in Heptateucumt 2, 73: CCL 33. 106 (PL 34, 623); cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 16: AAS 58 (1966) 825.
  • 111. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 21: A AS 58 (1966) 828.
  • 112. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 22: AAS 58 (1966) 828.
  • 113. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 24: AAS 58 (1966) 829.
  • 114. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 25: AAS 58 (1966) 829: cf. São Jerónimo, Commentarii in Isaiam, Prologus: CCL 73, 1 (PL 24, 17).
  • 115. Hugo de São Vítor, De arca Noe II, 8: PL 176, 642: cf. Ibid. 2. 9: PL 176, 642-643.
  • 116. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum. 24: AAS 58 (1966) 829.
  • 117. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 11: AAS 58 (1966) 822-823.
  • 118. Cf. Orígenes, Homiliae in Exodum 4, 5: SC 321, 128 (PG 12, 320).
  • 119. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 21: AAS 58 (1966) 827.
  • 120. Cf. Is 50, 4.

Notas e Referências

  • 1. II Concílio Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 2: AAS 58 (1966) 818.
  • 2. II Concílio Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 5: AAS 58 (1966) 819.
  • 3. Cf. Rm 1, 5; 16, 26.
  • 4. Cf. Gn 12, 1-4.
  • 5. Cf. Gn 23, 4.
  • 6. Cf. Heb 11, 17.
  • 7. Cf. Gn 15, 6.
  • 8. Cf. Gn 15, 5.
  • 9. Cf. Gn 18, 14.
  • 10 Cf. Lc l, 48.
  • 11. Cf. Lc 2, 35.
  • 12. Cf. Jr 17, 5-6; Sl 40, 5; 146, 3-4.
  • 13. Cf. Mc 1 , 11.
  • 14. Cf. Mc 9, 7.
  • 15. Cf. Mt 11, 27.
  • 16. Cf. Gl 1, 15-16; Mt 11, 25.
  • 17. II Concílio Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 5: AAS 58 (1966) 819.
  • 18. I Concílio Vaticano, Const. dogm. Dei Filius, c.3: DS 3008.
  • 19. São Tomás de Aquino. Summa theologiae II-II. q. 2. a. 9. c: Ed. Leon. 8. 37: cf. I Concílio Vaticano, Const. dogm. Dei Filius, c. 3: DS 3010.
  • 20. I Concílio Vaticano, Const. dogm.Dei Filius. c. 3: DS 3008.
  • 21. I Concílio Vaticano, Const. dogm. Dei Filius, c. 3: DS 3009.
  • 22. Cf. Mc 16, 20; Heb 2, 4.
  • 23.  I Concílio Vaticano, Const. dogm. Dei Filius, c. 3: DS 3009.
  • 24. I Concílio Vaticano, Const. dogm. Dei Filius, c. 3: DS 3010.
  • 25. São Tomás de Aquino, Summa theologiae II-II. q. 171, 5, 3um: Ed. Leon. 10, 373.
  • 26.  J. H. Newman, Apologia pro vita sua, c. 5. ed. M. J. Svaglic, Oxford 1967, p. 210.
  • 27. Santo Anselmo da Cantuária, Proslogion. Prooemium: Opera omnia, ed. F. S. Schmitt. v. 1, Edimburgo 1946, p. 94.
  • 28.  II Concílio Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 5: AAS 58 (1966) 819.
  • 29. Santo Agostinho, Sermão 43, 7, 9: CCL 41. 512 (PL 38. 258).
  • 30. I Concílio Vaticano, Const. dogm. Dei Filius, c. 4: DS 3017.
  • 31. II Concílio Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 36: AAS 58 ((966) 1054.
  • 32. II Concílio Vaticano, Decl. Dignitatis humanae, 10: AAS 58 (1966) 936; cf. CIC cân. 748 § 2.
  • 33.  II Concílio Vaticano, Decl. Dignitatis humanae, 11: AAS 58 (1966) 936.
  • 34. II Concílio Vaticano, Decl. Dignitatis humanae, 11: AAS 58 (1966) 937.
  • 35. Cf. Mc 16, 16; Jo 3, 36: 6, 40: etc.
  • 36. I Concílio Vaticano, Const. dogm. Dei Filius, c 3: DS 3012; cf. Concílio de Trento, Sess. 6ª, Decretum de iustiftcatione, c. 8: DS 1532.
  • 37. Cf. Mc 9, 24; Lc 17, 5: 22, 32.
  • 38. Cf. Tg 2, 14-26.
  • 39. Cf. Rm 15, 13.
  • 40. São Basílio Magno, Liber de Spiritu Sancto, 15, 36: SC 17bis. 370 (PG 32, 132); cf. São Tomás de Aquino, Summa Theologiae II-II, q. 4, a. I. c: Ed. Leon. 8. 44.
  • 41. Cf. II Concílio Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 58: AAS 57 (1965) 61.
  • 42. João Paulo II, Enc. Redemptoris Mater, 17: AAS 79 (1987) 381.
  • 43. João Paulo II,  Enc. Redemptoris Mater, 18: AAS 79 (1987) 382-383.
  • 44. Símbolo dos Apóstolos: DS 30.
  • 45. Símbolo Niceno-Constantinopolitano: DS 150 (no original grego).
  • 46. Iniciação cristã dos adultos, 75. 2ª edição, Gráfica de Coimbra 1996. p. 48: Ibid., 247, p. 153.
  • 47. Fausto de Riez, De Spiritu sancto 1, 2: CSEL 21, 104 (l, 1: PL 62.11).
  • 48. São Tomás de Aquino, Summa theologiae 11-II, q. I. a. 2. ad 2: Ed Leon. 8. 11.
  • 49. Cf. Jd 3.
  • 50. Cf. Ef 4, 4-6.
  • 51. Santo Ireneu de Lião, Adversus haereses I. 10, 1-2: SC 264, 154-158 (PG 7, 550-551).
  • 52. Santo Ireneu de Lião, Adversus haereses  I. 10. 2: SC 264, 158-160 (PG 7, 531-534).
  • 53. Santo Ireneu de Lião, Adversus haereses  V, 20. 1: SC 153, 254-256 (PG 7, 1177).
  • 54. Santo Ireneu de Lião, Adversus haereses  III. 24, 1: SC 211, 472 (PG 7, 966).
  • 55. São Cipriano de Cartago, Ecclesiae catholicae unitate, 6: CCL 3. 253 (PL 4. 519).
  • 56. Paulo VI, Sollemnis Professio fidei [Credo do Povo de Deus], 20: AAS 60 (1968) 441.
  • 57. São Tomás de Aquino, Compendium theologiae, 1, 2: Ed. Leon. 42. 83., 1, 2.
  • 58. DS 30.
  • 59. DS 150.

Notas e Referências

  • 1. Cf. Rm 10, 9; 1 Cor 15, 3-5; etc.
  • 2. São Cirilo de Jerusalém, Catechese illuminandorum 5, 12: Opera, v. 1. ed. G. C. Reischl  (Monaci 1848), p. 150 (PG 33. 521-524).
  • 3. Cat Rom I, I, 4. p. 20.
  • 4. Santo Ireneo, Demonstratio apostolicae praedicationis, 100: SC 62. 170.
  • 5. Cat Rom I. 1, 4. p. 20.
  • 6. Cf. Santo Ambrósio10, Explanatio Symboli, 8: CSEL 73, 10-11 (PL 17. 1196).
  • 7. Cf. Symbola fidei ab Ecclesia antiqua recepta: DS 1-64.
  • 8. Cf. DS 75-76.
  • 9.  XI Concílio de Toledo: DS 525-541.
  • 10. IV Concílio de Latrão: DS 800-802.
  • 11. II Concílio de Lião: DS 851-861.
  • 12.  Professio ftdei Tridentina: DS 1862-1870.
  • 13. Cf. DS 71-72.
  • 14. Sollemnis Professio fidei: AAS 60 (1968) 433-445.
  • 15. Santo Ambrósio, Explanatio Symboli, 7: CSEL 73. 10 (PL 17, 1196).
  • 16. Santo Ambrósio, Explanatio Symboli, 7: CSEL 73. 3 (PL 17, 1193).
  •  
  •  

Notas e Referências

  • 1. CatRom I. 2, 6, p. 23.
  • 2. CatRom I. 2, 8, p. 26.
  • 3. Cf. Fl 2, 10-11.
  • 4. Cf. Mc 12, 29-30.
  • 5. Cf. Mc 12, 35-37.
  • 6. IV Concílio de Latrão, Cap. 1. De fide catholica: DS 800.
  • 7. Cf. Jz 13, 1.
  • 8. Cf. Ex 3, 5-6.
  • 9. Cf. Ex 32.
  • 10. Cf. Ex 33, 12-17.
  • 11. Cf. Ex 34, 9.
  • 12. Cf. Is 44, 6.
  • 13. Cf. Sl 85, 11.
  • 14. Cf. Dt 7, 9.
  • 15. Cf. Sb 13, 1-9.
  • 16. Cf. Sl 115, 15.
  • 17. Cf. Sb 7, 17-21.
  • 18. Cf. Jo 17, 3.
  • 19. Cf. Dt 4, 37; 7, 8: 10, 15.
  • 20. Cf. Is 43, 1-7.
  • 21. Cf. Os 2.
  • 22. Cf. Os 11, 1.
  • 23. Cf. Is 49, 14-15.
  • 24. Cf. Is 62, 4-5.
  • 25. Cf. Ez 16; Os 11.
  • 26. Cf. 1 Cor 2, 7-16: Ef 3, 9-12.
  • 27. Santa Joana D'Arc, Dito: Procès de condamnation, ed. P. Tisset–Y.Lanhers. v. I (Paris 1960) p. 280 e 288.
  • 28. Cf. Mt 5, 29-30: 16. 24: 19. 23-24.
  • 29. S. Nicolau de Flüe, Bruder-Klausen-Gebet, apud R. Amschwand, Bruder Klaus. Ergänzungsband zum Quellenwerk von R. Durrer (Sarnen 1987). p. 215.
  • üe
  • ä
  • 30. Santa Teresa de Jesus. Poesía. 9: Biblioteca Mística Carmelitana. v. 6 (Burgos 1919). p. 90. [Santa Teresa de Jesus, Obras Completas (Paço de Arcos. Edições Carmelo 1994) p. 1390]
  • 31. Tertuliano, Adversus Marcionem, I, 3, 5: CCL 1, 444 (PL 2. 274).
  • 32. Santo Agostinho, Sermo 52. 6. 16: ed. P. Verbraken: Revue Bénédictine 74 (1964) 27 (PL 38. 360).
  • 33. São Cesário de Arles. Expositio vel traditio Symboli (sermo 9): CCL 103. 47.
  • 34. Cf. Vigílio, Professio fidei (522): DS 415.
  • 35. Cf. Sagrada Congregação do Clero,  Directorium catechisticum generale, 43: AAS (1972)123.
  • 36. Ibid., 47.
  • 37.  I Concílio do Vaticano. Const. dogm. Dei Filius, c. 4: DS 3015.
  • 38. Cf. Dt 32. 6: Ml 2. 10.
  • 39. Cf. 2 Sm 7, 14.
  • 40. Cf. Sl 68, 6.
  • 41. Cf. Is 66, 13: Sl 131, 2.
  • 42. Cf. Sl 27, 10.
  • 43. Cf. Ef 3, 14-15: Is 49, 15.
  • 44. Símbolo de Nicéia: DS 125.
  • 45. Símbolo Niceno-Constantinopolitano: DS 150.
  • 46. Cf. Gn 1. 2.
  • 47. Símbolo Niceno-Constantinopolitano: DS 150.
  • 48. Cf. Jo 14, 17.
  • 49 Cf. Jo 14, 26.
  • 50. Cf. Jo 14, 26: 15. 26; 16, 14.
  • 51. Cf. Jo 7, 39.
  • 52. Símbolo Niceno-Constantinopolitano: DS 150.
  • 53. VI Concílio de Toledo (em 638), De Trinitate et de Filio Dei Redemptore incarnato: DS 490.
  • 54. XI Concílio de Toledo (ano 675), Symbolum: DS 527.
  • 55. Símbolo Niceno Constantinopolitano: DS 150.
  • 56. Concílium de Florença. Decretum pro Graecis: DS 1300-1301.
  • 57. Cf. São Leão Magno, Ep. Quam laudabiliter: DS 284.
  • 58. II Concílio Vaticano, Decr. Ad gentes: AAS 58 (1966) 948.
  • 59. Concílio de Florença, Decretum pro Graecis (ano 1439): DS 1302.
  • 60. Concílio de Florença, Decretum pro Iacobitis (ano 1442): DS 1331.
  • 61. II Concílio de Lião, Constitutio de Summa Trinitate et fide catholica (ano 1274): DS 850.
  • 62.  Cf. 1 Cor 12, 4-6; Ef 4, 4-6.
  • 63.  Paulo VI, Sollemnis Professio fidei, 9: AAS 60 (1968) 437.
  • 64. II Concílio de Constantinopla (ano 553), Anathematismi de tribus Capitulis. 1: DS 421.
  • 65. XI Concílio de Toledo (ano 675). Symbolum: DS 530.
  • 66. IV Concílio de Latrão (ano 1215), Cap. 2. De errore abbatis Ioachim: DS 804.
  • 67. Fides Damasi: DS 71.
  • 68. XI Concílio de Toledo (ano 675). Symbolum: DS 530.
  • 69. IV Concílio de Latrão (ano 1215). Cap. 2, De errore abbatis Ioachim: DS 804.
  • 70. XI Concílio de Toledo (ano 675). Symbolum: DS 528.
  • 71. Concílio de Florença, Decretum pro Iacobitis (ano 1442): DS 1330.
  • 72. Concílio de Florença, Decretum pro Iacobitis (ano 1442): DS 1331.
  • 73. São Gregório de Nazianzo,  Oratio 40. 41: SC 358, 292-294 (PG 36, 417).
  • 74. Hino das II Vésperas de Domingo, nas semanas 2 e 4: Liturgia Horarum, editio typica, 3 (Typis Poliglottis Vaticanis Poliglottis Vaticanis 1974) p. 632 e 879 [Este hino está traduzido na ed. portuguesa: Liturgia das Horas (Gráfica de Coimbra 1983), v. 3, p. 86 e N. 4, p. 86].
  • 75. I Concílio de Vaticano, Decr. Ad gentes, 2-9: AAS 58 (1966) 948-958.
  • 76. II Concílio de Constantinopla (ano 553), Anathematismi de tribus Capitulis, 1: DS 421.
  • 77. Concílio de Florença, Decretum pro Incobitis (ano 1442): DS 1331.
  • 78.  Cf. 1 Cor 8, 6.
  • 79. II Concílio de Constantinopla (ano 553). Anathematismi de tribus Capitulis, 1: DS 421.
  • 80. Cf. Jo 6. 44.
  • 81. Cf. Rm 8, 14.
  • 82. Cf. Jo 17, 21-23.
  • 83. Beata Isabel da Trindade, Élévation à la Trinité: Écrits spirituels. 50. ed. M. M. Philipon (Paris 1949), p. 80. [Escritos espirituais (Oeiras, Edições Carmelo 1989) p. 327].
  • 84. Cf. Jo 14, 26.
  • 85. Símbolo Niceno-Constantinopolitano: DS 150.
  • 86. Santo Agostinho, De Trinitate 15, 26, 47: CCL 50A, 529 (PL 42. 1095).
  • 87. Paulo VI, Sollemnis Processio fidei, 9: AAS 60 (1968) 436.
  • 88.  Símbolo Quicumque: DS 75.
  • 89. Cf. Gn 1, 1; Jo 1, 3.
  • 90. Cf. Mt 6, 9.
  • 91. Cf. 1 Cor 1,18.
  • 92. Cf. Jr 32, 17; Lc 1, 37.
  • 93. Cf. Jr 27, 5.
  • 94. Cf. Est 4c. 17: Pr 21, 1;Tb 13, 2.
  • 95. Cf. Mt 6, 32.
  • 96. São Tomás De Aquino, Summa theologiae 1, q. 25, a. 5, ad 1: Ed Leon. 4, 297.
  • 97. Cf. 2 Cor 12, 9: Fl 4. 13.
  • 98. CatRom I, 2, 13, p. 31.
  • 99. Cf. Gn 18. 14: Mt 19, 26.
  • 100. Domingo XXVI do Tempo Comum, Colecta: Missale Romanum. editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p. 365 [Trad. oficial portuguesa: Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992. p. 420]
  • 101. Símbolo dos Apóstolos: DS 30.
  • 102. Símbolo Niceno-Constantinopolitano: DS 150.
  • 103. Cf. Sagrada Congregação do Clero, Directorium catechisticum generale, 51: AAS 64 (1972) 128.
  • 104. Cf. Rm 8, 18-23.
  • 105. Cf. Egria, Itinerarium seu Peregrinatio ad loca sancta 46, 2: SC 296, 308: PLS 1, 1089-1090: Santo Agostinho. De catechizandis rudibus 3, 5: CCL 46. 124 (PL 40, 313).
  • 106. Cf. I Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Fillius,  De Revelatione. canon I: DS 3026.
  • 107. Cf. Act 17, 24-29; Rm 1, 19-20.
  • 108. Cf. Is 43, 1.
  • 109. Cf. Gn 15, 5; Jr 33, 19-26.
  • 110. Cf. Is  44, 24.
  • 111. Cf. S1 104.
  • 112. Cf. Pr 8. 22-31.
  • 113. Símbolo Niceno-Constantinopolitano: DS 150.
  • 114.  Liturgia Bizantina. Tropário das Vésperas de Pentecostes: Pentêkostáriom (Rome 1883). 408.
  • 115.  Cf. Sl 33, 6; 104. 30; Gn 1, 2-3.
  • 116.  Santo Irineu de Lião, Adversus haereses, 2, 30, 9: SC 294, 318-320 (PG 7, 822).
  • 117. Ibidem, 4, 20, 1: SC 100, 626 (PG 7, 1032).
  • 118.  I Concílio Vaticano, Const dogm. Dei Filius. De Deo rerum omnium Creatore, canon 5: DS 3025.
  • 119. São Boavenura, In secundum librum Sententiarum, dist. 1. p. 2. a. 2, q. 1. concl.: Opera omnia, v. 2 (Ad Claras Aquas 1885), p. 44.
  • 120. São Tomás de Aquino, Commentum in secundum librum Sententiarum, Prologus: Opera omnia, v. 8 (Parisiis 1873), p. 2.
  • 121. I Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Filius, c. 1: DS 3002.
  • 122. Santo Ireneu de Lião, Adversus haereses 4, 20, 7: SC 100, 648 (PG 7, 1037).
  • 123. II Concílio do Vaticano, Decr. Ad gentes. 2: AAS 58 (1966) 948.
  • 124. Cf. Sb 9, 9.
  • 125. I Concílio do Vaticano. Const. dogm. Dei Filius, c. 1: DS 3002.
  • 126. I Concílio do Vaticano. Const. dogm. Dei Filius, De Deo rerum omnium Creatore, canones 1-4: DS 3023-3024.
  • 127.  IV Concílio de Latrão, Cap. 2. De fide catholica: DS 800; I Concílio do Vaticano. Const. dogm. Dei Filius,. Const. dogm. Dei Filiu.s, De Deo rerum omnium Creatore, canon 5: DS 3025.
  • 128. São Teófilo de Antioquia, Ad Autolycum, 2. 4; SC 20. 102 (PG 6. 1052).
  • 129. Cf. Sl 51, 12.
  • 130. Cf. Gn 1, 3.
  • 131. Cf. 2 Cor 4, 6.
  • 132. Cf. Cf. Gn 1, 26.
  • 133. Cf. Sl 19, 2-5.
  • 134. Cf. Job 42, 3.
  • 135. Cf. São Leão Magno, Ep Quam laudabiliter: DS 286: I Concílio de Braga, Anathematismi praesertim contra Priscillianistas, 5-13: DS 455-463: IV Concílio de Latrão, Cap. 2, De fide catholica: DS 800; Concílio de Florença, Decretam pro Iacobitis: DS 1333. I Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Filius, c. 1: DS 3002.
  • 136. Cf. Sir 43, 30.
  • 137. Santo Agostinho, Confissões, 3, 6, 11: CCL 27, 33 (PL 32, 688).
  • 138. I Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Filius, c. 1: DS 3003.
  • 139. Cf. Is 10, 5-15: 45, 5-7: Dt 32, 39: Sir 11, 14.
  • 140. Cf. Sl 22; 32; 35; 103; 138; etc.
  • 141. Cf. Mt 10, 29-31.
  • 142. Cf. Gn 1, 26-28.
  • 143. Cf. Cl 1, 24.
  • 144. Cf. 1 Ts 3, 2.
  • 145. Cf. Cl  4, 11.
  • 146. Cf. 1 Cor 12, 6.
  • 147. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes. 36: AAS 58 (1966) 1054.
  • 148. Cf. Mt 19, 26: Jo 15, 5; Fl 4, 13.
  • 149. Cf. São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 1, q. 25, a. 6: Ed. Leon. 4, 298-299.
  • 150. São Tomás de Aquino, Summa contra gentiles, 3, 71: Ed. Leon. 14. 209-211.
  • 151. Cf. Santo Agostinho, De libero arbitrio, 1, 1, 1: CCL 29, 211 (PL 32. 1221-1223): Santo Tomás de Aquino, Summa theologiae, 1-2, q. 79, a. l: Ed. Leon. 7, 76-77.
  • 152. Santo Agostinho, Enchiridion de fide, spe et caritate. 3. 11: CCL 46, 53 (PL 40, 236).
  • 153. Cf. Tb 2. 12-18 vulg.
  • 154. Cf. Rm 5, 20.
  • 155. Santa Catarina de Sena,  ll dialogo della Divina provvidenza, 138: ed. G. Cavallini (Roma 1995) p. 441.
  • 156. Margarita Roper, Epistola ad Aliciam Alington (Agosto 1534): The Correspondence of Sir Thomas More, ed. E. F. Rogers (Princeton 1947), p. 531-532. [Texto no Ofício de Leituras da memória de São Tomás Moro a 22 de Junho].
  • 157. Juliana de Norwich, Revelatio 13, 32: A Book of Showings to the Anchoress Julian of Norwich. ed. E. Colledge — J. Walsh, vol.. 2 (Toronto 1978), p. 426 e 422.
  • 158. Cf. Gn 2. 2.
  • 159. Cf. Sagrada Congregação de Estudos, Decreto (27 Julho 1914): DS 3624.
  • 160. Cf. Mt 6, 26-34.
  • 161.  Cf. Sl 55, 23.
  • 162. DS 30.
  • 163. DS 150.
  • 164. Cf. Sl 115, 16.
  • 165. Cf. Sl 19. 2.
  • 166. Cf. Sl 115, 16.
  • 163. DS 150.
  • 164. Cf, Sl 115, 16.
  • 165. Cf. Sl 19, 2.
  • 166. Cf. Sl 115, 16.
  • 167. IV Concílio de Latrão, Cap. I. De fide catholica: DS 800; Cf. I Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Filius, c. I: DS 3002 e Paulo VI, Sollemnis Professio fìdei, 8: .AAS 60 (1968) 436.
  • 168. Santo Agostinho, Enarratio in Psalmum, 103, 1, 15: CCL 40, 1488 (PL 37, 1348-1349).
  • 169. Cf. Pio XII, Enc. Humani generis: DS 3891.
  • 170. Cf. Lc 20. 36.
  • 171. Cf. Dn 10, 9-12.
  • 172. Cf. Job 38, 7, onde os anjos são chamados «filhos de Deus».
  • 173. Cf. Gn 3, 24.
  • 174. Cf. Gn 19.
  • 175. Cf. Gn 21, 17.
  • 176. Cf. Gn 22, 11.
  • 177. Cf. Act 7. 53.
  • 178.  Cf. Ex 23, 20-23.
  • 179. Cf. Jz 13.
  • 180. Cf. Jz 6, 11-24; Is 6. 6.
  • 181. Cf. 1 Rs 19, 5.
  • 182. Cf. Lc 1, 11. 26.
  • 183. Cf. Mt 1, 20; 2, 13.19.
  • 184. Cf. Mc 1, 13; Mt 4, 11.
  • 185. Cf. Lc 22, 43.
  • 186. Cf. Mt 26, 53.
  • 187. Cf. 2 Mac 10, 29-30; 11, 8.
  • 188. Cf. Lc 2, 10.
  • 189. Cf. Lc 2, 8-14.
  • 190 Cf. Mc 16, 5-7.
  • 191. Cf. Act 1, 10-11.
  • 192. Cf. Mt 13, 41; 24, 31; Lc 12, 8-9.
  • 193. Cf. Act 5, 18-20; 8, 26-29; 10, 3-8; 12, 6-11; 27, 23-25.
  • 194. Cf. Oração eucarística. «Santo»: (editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970). p. 392) [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992, 452].
  • 195. Ordo exsequiarum, 50, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1969), p. 23 [Ed. portuguesa: Celebração das Exéquias. Braga, Conferência Episcopal Portuguesa – Editorial A.O., 1984, n. 77, p. 71].
  • 196. Liturgia Byzantina sancti Ioannis Chrysostomi, Hymnus cherubinorum: Liturgies Eastern and Western, ed. F. E. Brightman (Oxford 1896) p. 377.
  • 197.  Cf. Mt 18, 10.
  • 198. Cf. Lc 16, 22.
  • 199. Cf. Sl 34, 8; 91, 10-13.
  • 200. Cf. Job 33, 23-24; Zc 1, 12; Tb 12, 12.
  • 201. São Basílio Magno, Adversus Eunomium 3, 1; SC 305, 148 (PG 29, 656B).
  • 202. Cf. Gn 1, 1-2, 4.
  • 203. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 11: AAS 58 (1966) 823.
  • 204.  II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 36: AAS 57 (1965) 41.
  • 205. Cf. Santo Agostinho, De genesi contra Manichaeos, 1, 2, 4: PL 36, 175.
  • 206.  II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 36: AAS 58 (1966) 1054.
  • 207. Cf. Sl 145, 9.
  • 208. Cf. Gn 1, 26.
  • 209. São Francisco de Assis. Cântico das criaturas: Opuscula sancti Patris Francisci Assisiensis, ed C. Esser (Grottaferrata 1978) p. 84-86 [Fontes Franciscanas, l Braga, Editorial Franciscana, 1994) p. 77-78].
  • 210. Cf. Heb 4, 3-4.
  • 211. Cf. Jr 31. 35-37; 33, 19-26.
  • 212. Cf. Gn 1, 14.
  • 213. São Bento, Regula. 43. 3: CSEL 75, 106 (PL 66, 675).
  • 214. Cf. Vigília Pascal, oração depois da primeira leitura: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p. 276 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992, p. 304].
  • 215.  São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 1, 114. 3, ad 3: Ed. Leon. 5, 535.
  • 216. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 12: AAS 58 (1966) 1034.
  • 217. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 24: AAS 58 (1966) 1045.
  • 218. Santa Catarina de Sena, Il dialogo della Divina provvidenza, 13: ed. G. Cavallini (Roma 1995) p. 43.
  • 219. Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 12: AAS 58 (1966) 1034: Ibid. 24: AAS 58 (1966) 1045; Ibid. 39: AAS 58 (1966) 1056-1057.
  • 220.  São João Crisóstomo, Sermones in Genesim, 2, 1: PG 54, 587D-588A.
  • 221. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 22: AAS 58 (1966) 1042.
  • 222. São Pedro Crisólogo, Sermones 117, 1-2: CCL 24A, 709 (PL 52, 520) [2ª leit. do Ofício de Leituras de Sábado da XXIX Semana do Tempo Comum: Liturgia das Horas (Gráfica de Coimbra 1983), v. 4, p. 440].
  • 223. Cf. Tb 8, 6.
  • 224. Pio XII, Enc. Summi Pontificatus: AAS 31 (1939) 427: II Concílio Vaticano, Decl. Nostra aetate, 1: AAS 58 (1966) 740.
  • 225. Pio XII. Enc. Summi Pontificatus: AAS 31 (1939) 426.
  • 226. Cf. Mt 16, 25-26; Jo 15. 13
  • 227.  Cf. Act 2, 41.
  • 228. Cf. Mt 26, 38; Jo 12, 27.
  • 229.  Cf. Mt 10, 28; 2 Mac 6, 30.
  • 230. Cf. 1 Cor 6, 19-20; 15, 44-45.
  • 231. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 14: AAS 58 (1966) 1035.
  • 232. Cf. Concílio de Viena (ano 1312), Const. «Fidei catholicae»: DS 902.
  • 233. Cf. Pio XII, Enc. Humani generis (ano 1950): DS 3896; Paulo VI, Sollemnis Professio fidei, 8: AAS 60 (1968) 436.
  • 234. Cf. V Concílio de Latrão (ano 1513), Bulla Apostolici regiminis: DS 1440.
  • 235. IV Concílio de Constantinopla (ano 870), canon 11: DS 657.
  • 236. Cf. I Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Filius, c. 2: DS 3005; II Concílio Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 22: AAS 58 (1966) 1042-1043.
  • 237. Cf. Pio XII, Enc. Humani generis (ano 1950): DS 3891.
  • 238. Cf. Dt 6, 5; 29, 3; Is 29, 13; Ez 36, 26; Mt 6, 21: Lc 8, 15; Rm 5, 5.
  • 239. Cf. Gn 2, 7.22.
  • 240. Cf. Is 49, 14-15; 66, 13; Sl 131, 2-3.
  • 241. Cf. Os 11, 1-4; Jr 3, 4-19.
  • 242. Cf. Gn 2, 19-20.
  • 243. Cf. João Paulo II, Ep. ap. Mulieris dignitatem, 7: AAS 80 (1988) 1664-1665.
  • 244. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 50: AAS 58 (1966) 1070-1071.
  • 245. Cf. Gn 1, 28.
  • 246. Cf. Concílio de Trento, Sess. 5.°. Decretum de peccato originali, canon 1: DS1511.
  • 247. Cf. I Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 2: AAS 57 (1965) 5-6.
  • 248. Cf. Gn 2, 17; 3, 19.
  • 249. Cf. Gn 3, 16.
  • 250. Cf. Gn 2, 25.
  • 251. Cf. 1 Jo 2, 16.
  • 252. Cf. Gn 2, 8.
  • 253. Cf. Gn 3, 17-19.
  • 254. Oração eucarística IV 118: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p. 467 [Missal Romano. Gráfica de Coimbra 1992. 538].
  • 255. Cf. Ef 1, 3-6: Rm 8, 29.
  • 256. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 14: AAS 58 (1966) 1035.
  • 257. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 12: AAS 58 (1966) 1034.
  • 258. Santo Agostinho, Confissões 7, 7. 11: CCL 27. 99 (PL 32, 739).
  • 259. Cf. 1 Tm 3, 16.
  • 260. Cf. Rm 5, 20.
  • 261. Cf. Lc 11, 21-22: Jo 16, 11; 1 Jo 3, 8.
  • 262. Cf. Rm 5, 12-21.
  • 263. Cf. I Cor 2, 16.
  • 264. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 13: AAS 58 (1966) 1034-1035.
  • 265. Cf. Concílio de Trento, Sess. 5.º, Decretum de peccato originali, canon 3: DS1513: Pio XII, Enc. Humani generis: DS 3897: Paulo VI, Alocução aos participantes no «simpósio» teológico sobre o pecado original (11 de Julho de 1966): AAS 58 (1966) 649-655.
  • 266. Cf. Gn 3, 1-5.
  • 267. Cf. Sb 2, 24.
  • 268. Cf. Jo 8, 44; Ap 12, 9.
  • 269. IV Concílio de Latrão (ano 1215), Cap. 1, De fide catholica: DS 800.
  • 270. Cf. 2 Pe 2, 4.
  • 271. São João Damasceno, Expositio fidei [De fide orthodoxa 2, 4]: PTS 12, 50 (PG 94, 877).
  • 272. Cf. Mt 4, 1-11.
  • 273. Cf Gn 3, 1-11.
  • 274. Cf. Rm 5, 19.
  • 275. Cf. Gn 3, 5.
  • 276. São Máximo o Confessor, Ambiguorum liber: PG 91, 1156.
  • 277. Cf. Rm 3, 23.
  • 278. Cf. Gn 3, 9-10.
  • 279. Cf. Gn 3, 5.
  • 280.  Cf. Gn 3, 7.
  • 281.  Cf. Gn 3, 11-13.
  • 282. Cf. Gn 3, 16.
  • 283. Cf. Gn 3, 17.19.
  • 284.  Cf. Rm 8, 20.
  • 285. Cf. Gn 2, 17.
  • 286. Cf. Gn 3, 19.
  • 287. Cf. Rm 5, 12.
  • 288. Cf. Gn 4, 3-15.
  • 289. Cf. Gn 6, 5.12; Rm 1, 18-32.
  • 290. Cf. 1 Cor 1-6; Ap 2-3.
  • 291. I Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 13: AAS 58 (1966) 1035.
  • 292.  Concílio de Trento, Sess.5.ª, Decretum de peccato originali, canon 2: DS 1512.
  • 293 Concílio de Trento, Sess. 5.ª, Decretum de peccato originali, canon 4: DS 1514.
  • 294. São Tomás de Aquino, Quaestiones disputatae de malo, 4. 1, c.: Ed. Leon. 23, 105.
  • 295. Concílio de Trento, Sess. 5.ª, Decretum de peccato originali, canon 1-2: DS 1511-1512.
  • 296. Concílio de Trento, Sess. 5.ª, Decretum de peccato originali, canon 3: DS 1513.
  • 297. Concílio de Orange, Canones 1-2: DS 371-372.
  • 298. Concílio de Trento, Sess. Decretum de peccato originali, DS 1510-1516.
  • 299. Concílio de Trento, Sess. Decretum de peccato originali, canon l: DS 1511; cf. Heb 2, 14.
  • 300. Cf. João Paulo II, Enc. Centesimus annus, 25: AAS 83 (1991) 823-824.
  • 301. Cf. João Paulo II, Ex. ap. Reconciliatio et paenitentia, 16: AAS 77 (1985) 213-217.
  • 302. Cf. 1 Pe 5, 8.
  • 303. II Concílio do Vaticano. Const. past. Gaudium et spes, 37: AAS 58 (1966) 1055.
  • 304. Cf. Gn 3, 9.
  • 305. Cf. Gn 3, 15.
  • 306. Cf. 1 Cor 15, 21-22.45.
  • 307. Cf. Rm 5, 19-20.
  • 308. Cf. Pio IX. Bulla Ineffabilis Deus: DS 2803.
  • 309. Cf. Concílio de Trento, Sess. 6ª., Decretum de iustificatione, canon 23: DS 1573.
  • 310. São Leão Magno, Sermo 73. 4: CCL 88A. 453 (PL 54. 151).
  • 311. São Tomás de Aquino, Summa theologiae. 3, q. 1, a. 3. ad 3: Ed. Leon. 11, 14: as palavras aqui citadas por São Tomás cantam-se no Precónio pascal «Exsultet».
  • 312. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 13: AAS 58 (1966) 1034-1035.
  • 313. Paulo VI, Sollemnis Professio fidei, 16: AAS 60 (1968) 439.
  • 314.  II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 2: AAS 58 (1966) 1026.

Notas e Referências

  • 1. Cf. Mc 1, 1.
  • 2. Cf. Lc 1, 68.
  • 3. Cf. Lc 1, 55.
  • 4. Cf. Mc 1, 11.
  • 5. Cf. 1 Jo 4, 2.
  • 6. Cf. Mt 16, 18: São Leão Magno. Sermão 4, 3: CCL 88, 19-20 (PL 54, 151 ); Sermão 51, 1: CCL 88A. 296-297 (PL 54, 309): Sermão 62, 2: CCL 88A, 377-378 (PL 54, 350-351); Sermão 83, 3: CCL 88A, 521-522 (PL 54, 432).
  • 7. João Paulo II. Ex. Ap. Catechesi tradendae, 5: AAS 71 (1979). 1280-1281.
  • 8. João Paulo II. Ex. Ap. Catechesi tradendae, 5: AAS 71 (1979). 1281.
  • 9. João Paulo II. Ex. Ap. Catechesi tradendae, 6: AAS 71 (1979). 1281-1282.
  • 10. Cf. Lc 1 , 3 1 .
  • 11. Cf. Sl 51 , 6.
  • 12. Cf. Sl 51. 11.
  • 13. Cf. Sl 79, 9.
  • 14. Cf. Act 5, 41: 3 Jo 7.
  • 15.  Cf. Jo 3, 18: Act 2. 21.
  • 16. Cf. Rom 10, 6-13.
  • 17.  Cf. Act 9. 14; Tg 2, 7.
  • 18. Cf. Lv 16, 15-16: Sir 50, 20-22: Heb 9, 7.
  • 19. Cf. Ex 25, 22; Lv 16, 2; Nm 7, 8 9; Heb 9, 5.
  • 20. Cf. Jo 12. 28.
  • 21. Cf. Act 16, 16-18; 19, 13-16.
  • 22. Cf. Mc 16. 17.
  • 23. Cf. Jo 15, 16.
  • 24. Cf. La réhabilitation de Jeanne la Pucelle. L'enquête ordonée par Charles VII en 1450 et le codicille de Guillaume Bouillé, ed. P. Doncoeur – Y. Larhers (Paris 1956), p. 39.45.56.
  • 25. Cf. 1 Sm 9, 16; 10, 1; 16, 1.12-13: 1 Rc 1, 39.
  • 26.  Cf. Ex 29, 7; Lv 8, 12.
  • 27. Cf. 1 Rs 19, 16.
  • 28. Cf. Sl 2, 2; Act 4, 26-27.
  • 29. Cf. Is 11, 2.
  • 30. Cf. Zc 4, 14; 6, 13.
  • 31. Cf. Is 61, 1; Lc 4, 16-21.
  • 32. Cf.  Lc 1, 35.
  • 33. Cf. Rm 1, 3; 2 Tm 2, 8: Ap 22. 16.
  • 34. Santo Ireneu de Lyon, Adversus Haereses 3, 18, 3; SC 211, 350 (PG 7, 934).
  • 35.  Cf. Mc 1, 24; Jo 6, 69; Act 3, 14.
  • 36. Cf. Mt 2, 2; 9, 27; 12, 23; 15, 22; 20, 30; 21, 9.15.
  • 37. Cf. Jo 4, 25-26; 11, 27.
  • 38. Cf. Mt 22, 41-46.
  • 39. Cf. Jo 6, 15; Lc 24, 21.
  • 40. Cf. Mt 16, 16-23.
  • 41. Cf. Jo 6, 62; Dn 7, 13.
  • 42. Cf. Is 53, 10-12.
  • 43. Cf. Jo 19, 19-22; Lc 23, 39-43.
  • 44. Cf. Dt (LXX) 32, 8; Job 1. 6.
  • 45. Cf. Ex 4, 22; Os 11, 1; Jer 3, 19: Sir 36,14; Sb 18, 13.
  • 46. Cf. Dt 14, 1; Os 2, 1.
  • 47. Cf. 2 Sm 7, 14; Sl 82, 6.
  • 48. Cf. 1 Cr 17, 13; Sl 2. 7.
  • 49. Cf. Mt 27, 54.
  • 50. Cf. Lc 23, 47.
  • 51. Cf. Mt 16, 16.
  • 52. Cf. 1 Ts 1, 10.
  • 53. Cf. Jo 20, 31.
  • 54. Cf. Mt 16, 18.
  • 55.  Cf. Mt 26, 64; Mc 14, 62.
  • 56. Cf. Mt 11, 27; 21, 37-38.
  • 57.  Cf. Mt 21, 34-36.
  • 58. Cf. Mt 24, 36.
  • 59. Cf. Mt 5, 48; 6, 8; 7. 21; Lc 11, 13.
  • 60. Cf. Mt 3, 17; 17, 5.
  • 61. Cf. Jo 10, 36.
  • 62. Cf. Act 13, 33.
  • 63. 63 Cf. Ex 3, 14.
  • 64. Cf. 1 Cor 2, 8.
  • 65. Cf. Mt 22, 41-46; cf. também Act 2. 34-36; Heb 1, 13.
  • 66. Cf. Jo 13, 13.
  • 67. Cf. Mt 8, 2: 14, 30; 15, 22: etc.
  • 68. Cf. Lc 1, 43; 2, 11.
  • 69. Cf. Act 2, 34-36.
  • 70. Cf. Rm 9, 5; Tt 2, 13: Ap 5, 13.
  • 71. Cf. Rm 10, 9; 1 Cor 12, 3; Fl 2. 9-11.
  • 72. Cf. Ap 1, 15.
  • 73. Cf.Mc 12, 17; Act 5, 29.
  • 74. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 10; AAS 58 (1966) 1033; cf. ibid., 45: AAS 58 (1966) 1066
  • 75. Cf. Act 28, 20.
  • 76. Cf. Jo 1, 14, 18; 3, 16,18.
  • 77. Cf. Jo 1, 1.
  • 78. Cf. Act 8, 37; 1 Jo 2, 23, 7
  • 79. DS 150.
  • 80. São Gregório de Nissa, Oratio catechetica 15, 3: TD 7, 78 (PG 45, 48).
  • 81. Cf. Dt 6, 4-5.
  • 82. Cf. Mc 8, 34.
  • 83.  Santo Ireneo de Lião, Adversus haereses 3, 19, 1: SC 211, 374 (PG 7, 939).
  • 84. Santo Atanasio, De Incarnatione, 54, 3: SC 199, 458 (PG 25, 192B).
  • 85. São Tomás de Aquino, Officium de festo corporis Christi, Ad Matutinas. In primo Nocturno, Lectio 1: Opera omnia, v. 29 (Parisiis 1876) p. 336.
  • 86. Cf. Cântico nas I Vésperas de Domingo: Liturgia Horarum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1973-1974), v. 1, p. 545.629.718 e 808: v. 2, p. 844.937.1037 e 1129: v. 3. p. 548.669.793 e 916; v. 4, p. 496.617.741 e 864 [Ed. portuguesa: Liturgia das Horas (Gráfica de Coimbra 1983), v. I. p. 621.710.803 e 897: v. 2, p. 984, 1079, 1182 e 1278; v. 3. p. 685.800.918 e 1032; v. 4, p.633.748.866 e 980].
  • 87. Cf. 1 Jo 4, 2-3; 2 Jo 7.
  • 88. Símbolo de Niceia: DS 125.
  • 89. Concílio de Nicéia, Epistula synodalis «Epeidê tês» ad Aegyptios: DS 130.
  • 90. Símbolo de Niceia: DS 126.
  • 91. Concílio de Éfeso, Epistula II Cyrilli Alexandrini ad Nestorium: DS250.
  • 92. Concílio de Éfeso,  Epistola II Cyrilli Alexandrini ad Nestorium: DS251.
  • 93. Cf. Heb 4, 15.
  • 94. Concílio de Calcedónia, Symbolum: DS 301-302.
  • 95. II Concílio de Constantinopla, Sess. 8ª, Canon 4: DS 424.
  • 96. Cf. Concílio de Éfeso, Anathematismi Cyrilli Alexandrini, 4: DS 255.
  • 97. Cf. II Concílio de Constantinopla, Sess. 8ª, Canon 3: DS 423.
  • 98. Cf. II Concílio de Constantinopla, Sess. 8ª, Canon 10: DS 432.
  • 99. Antífona do «Benedictus» no ofício da Solenidade de Santa Maria Mãe de Deus: Liturgia Horarum, editio typica, v. 1 (Typis Polyglottis Vaticanis 1973) p. 394 [a edição oficial portuguesa omite a versão deste texto: Liturgia das Horas (Gráfica de Coimbra 1983),v. 1, p. 438]: cf. São Leão Magno, Sermão 21. 2: CCL138, 87 (PL 54, 192).
  • 100. Ofício das Horas Bizantino, Tropário «O monoghenis»: «Horológion tò méga (Romae 1876) p. 82.
  • 101. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 22: AAS 58 (1966) 1042.
  • 102. Cf. Jo 14. 9-10.
  • 103.  II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 22: AAS 58 (1966) 1042-1043.
  • 104. Cf. São Dâmaso I, Epistula «Hóti tê apostolikê kathédra»: DS 149.
  • 105. Cf. Mc 6. 38: 8. 27; Jo 11. 34: etc.
  • 106. Cf. Fl 2, 7.
  • 107. Cf. São Gregório Magno, Ep. Sicut aqua: DS 475.
  • 108. São Máximo Confessor,  Quaestiones et dubia, Q. I, 67: CCG10, 155 (66: PG 90. 840).
  • 109.  Cf. Mc 14, 36: Mt 11. 27; Jo I. 18; 8. 55; etc.
  • 110. Cf. Mc 2. 8; Jo 2, 25; 6. 61; etc.
  • 111. Cf. Mc 8, 31; 9. 31: 10. 33-34; 14, 18-20. 26-30.
  • 112. Cf. Mc 13. 32.
  • 113. Cf. Act 1, 7.
  • 114. Cf. III Concílio de Constantinopla (ano 681). Sess.18.ª, Definido de duabus in Christo voluntatibus et operatianibus: DS 556-559.
  • 115.  III Concílio de Constantinopla (ano 681), Sess.18ª, Definitio de duabus in Christo voluntatibus et operationibus: DS 556.
  • 116. Cf. Concílio de Latrão (ano 649). Canon 4: DS 504.
  • 117. Cf. Gl 3, 1.
  • 118.  Concílio de Nicéia (ano 787), Act. 7ª, Definitio de sacris imaginibus: DS 600-603.
  • 119. Prefácio do Natal II: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p. 396 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992, p. 458].
  • 120. Concílio de Nicéia, Act.7ª, Definitio de sacris imaginibus: DS 601.
  • 121. Cf. Jo 19, 34.
  • 122. Pio XII, Enc. Haurietis aquas: DS 3924: cf. ID.. Enc. Mystici corporis: DS 3812.
  • 123. Cf. Jo 16, 14-15.
  • 124. Cf. Mt 1, 20; Lc 1, 35.
  • 125. Cf. Lc 2, 8-20.
  • 126. Cf. Mt 2, 1-12. A
  • 127. Cf. Jo 1, 31-34.
  • 128. Cf. Jo 2, 11.
  • 129. Cf. Heb 10, 5.
  • 130. Cf. II Concílio Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 56: AAS 57 (1965) 60; cf. ibid., 61: AAS 57 (1965) 63.
  • 131.  Cf. Gn 3,15.
  • 132. Cf. Gn 3, 20.
  • 133. Cf. Gn 18, 10-14; 21, 1-2.
  • 134. Cf. 1 Cor 1, 27.
  • 135.Cf. 1 Sm 1.
  • 136. Cf. II Concílio Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 55: AAS 57 (1965) 59-60.
  • 137. Cf. II Concílio Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 56: AAS 57 (1965) 60.
  • 138. Cf. Lc 1, 28.
  • 139. Cf. Lc 1, 28.
  • 140. Pio IX, Bulla Ineffabilis Deus DS 2803.
  • 141. Cf. Cf. II Concílio Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium,, 56: AAS 57 (1965) 60.
  • 142. Cf. II Concílio Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 53: AAS 57 (1965) 58.
  • 143. Cf. II Concílio Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 56: AAS 57 (1965) 60.
  • 144. Cf. Lc 1, 28-37.
  • 145. Cf. Rm 1, 5.
  • 146. Cf. II Concílio Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 56: AAS 57 (1965) 60-61.
  • 147. Santo Irineu de Lião, Adversus haereses, 3, 22, 4: SC 211, 440 (PG 7, 959).
  • 148. Cf. Santo Irineu de Lião, Adversus haereses, 3, 22, 4: SC 211, 442-444 (PG 7, 959-960).
  • 149. Cf.  II Concílio Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 56: AAS 57 (1965) 60-61.
  • 150. Cf. Mt 13, 55.
  • 151. Cf. Concílio de Éfeso, Epistula II Cyrilli Alexandrini ad Nestorium: DS 251.
  • 152. Cf. DS 10-64.
  • 153. Concílio de Latrão (ano 649), Canon 3: DS 503.
  • 154. Cf. Rm 1, 3.
  • 155. Cf. Jo 1, 13.
  • 156. Santo Inácio de Antioquia, Epistula ad Smyrnaeos 1-2: SC 10bis. p. 132-134 (Funk 1, 274‑276).
  • 157. Cf. Mt 1, 18-25: Lc 1, 26-38.
  • 158. Cf. Lc 1, 34.
  • 159. Cf. São Justino, Dialogus cum Tryphone Iudaeo 66-67: CA 2. 234-236 (PG 6, 628-629): Orígenes, Contra Celsum, 1. 32: SC 132, 162-164 (PG 8. 720-724); Ibid., 1, 69: SC 132, 270 (PG 8, 788-789): e outros.
  • 160. I Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Filius, c. 4: DS 3016.
  • 161. Santo Inácio de Antioquia, Epistula ad Ephesios 19, 1: SC l0bis- 74 (Funk 1, 228); cf. 1 Cor 2, 8.
  • 162. II Concílio de Constantinopla, Sess.8ª Canon 6 : DS 427.
  • 163. Cf. São Leão Magno, Tomus ad Flavianum: DS 291; Ibid.: DS 294; Pelágio I, Ep. Humani generis: DS 442: Concílio e Latrão, Canon 3: DS 503; XVI Concílio de Toledo, Symbolum: DS 571; Paulo IV, Const. Cum quorumdam hominum: DS 1880.
  • 164. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 57: AAS 57 (1965) 61.
  • 165  II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 52: AAS 57 (1965) 58.
  • 166. Cf. Mc 3, 31-35; 6, 3: 1 Cor 9, 5: Gl 1, 19.
  • 167. Cf. Mt 27, 56.
  • 168. Cf. Gn 13, 8; 14, 16; 29. 15; etc.
  • 169. Cf. Jo 19, 26-27; Ap 12, 17.
  • 170.  Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 63: AAS 57 (1965) 64.
  • 171. Cf. Lc 2, 48-49.
  • 172. Concílio de Friúl (ano 796). Symbolum: DS 619.
  • 173. Cf. 1 Cor 15, 45.
  • 174. Cf. Cl 1, 18.
  • 175. Cf. Jo 3, 9.
  • 176. Cf. 2 Cor 11, 2.
  • 177. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 63: AAS 57 (1965) 64.
  • 178. Cf. 1 Cor 7, 34-35.
  • 179. Santo Agostinho, De sancta virginitate, 3, 3: CSEL 41. 237 (PL 40, 398).
  • 180. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 63: AAS 57 (1965) 64.
  • 181. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 64: AAS 57 (1965) 64.
  • 182. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 103: AAS 56 (1964) 125.
  • 183. Santo Agostinho, Sermão 186, 1: PL 38, 999.
  • 184. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 56: AAS 57 (1965) 60.
  • 185. São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 3. q. 30, a. I. c: Ed. Leon. 11, 315.
  • 186. Cf. Jo 20, 3.
  • 187. Cf. Mc 1, 1; Jo 21, 24
  • 188. Cf. Lc 2, 7.
  • 189. Cf. Mt 27, 48.
  • 190. Cf  Jo 20, 7.
  • 191.Cf. Heb 10, 5-7.
  • 192. Cf. 1 Jo 4, 9.
  • 193.  Cf. Ef 1, 7: Cl I. 13-14 (Vulgata); 1 Pe 1, 18-19.
  • 194. Cf. 2 Cor 8, 9.
  • 195. Cf. Lc 2, 51.
  • 196. Cf. Jo 15, 3.
  • 197. Cf. Is 53, 4.
  • 198. Cf. Rm 4, 25.
  • 199. Santo Ireneo de Lião, Adversus haereses 3, 18, 1: SC 211, 342-344 (PG 7, 932).
  • 200. Ibidem, 18. 7: SC 211, 366 (PG 7, 937); cf. Ibid. 2, 22. 4: SC 294, 220-222 (PG 7, 784).
  • 201. João Paulo II, Enc. Redemptor hominis, 11: AAS 71 (1979) 278.
  • 202. Cf. Símbolo Niceno-Contantinopolitano: DS 150.
  • 203. Cf. Rm 15, 5; Fl 2, 5.
  • 204. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 38: AAS 58 (1966) 1055.
  • 205. Cf. Jo 13, 15.
  • 206. Cf. Lc 11, 1.
  • 207. Cf. Mt 5, 11-12.
  • 208. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 22: AAS 58 (1966) 1042.
  • 209. São João Eudes: Le royaume de Jésus, 3, 4: Oeuvres complètes, v. 1 (Vannes 1905) p. 310-311 [2ª leitura do Ofício de Leituras de sexta-feira da 33ª  semana do Tempo Comum: Liturgia das Horas, v. 4 (Gráfica de Coimbra 1983), p. 539].
  • 210. Cf. Heb 9, 15.
  • 211. Cf. Act 13, 24.
  • 212 Cf. Mt 3, 3.
  • 213. Cf. Lc 7 26
  • 214. Cf. Mt 11, 13.
  • 215. Cf. Act 1, 22: Lc 16, 16.
  • 216. Cf. Lc 1, 41.
  • 217. Cf. Mc 6, 17-29.
  • 218. Cf. Ap 22, 17.
  • 219. Cf. Lc 2, 6-7.
  • 220. Cf. Lc 2, 8-20.
  • 221.  São Romano o Melódio, Kontakion, 10, In diem Nativitatis Christi, Prooemium: SC 110, 50.
  • 222. Cf. Mt 18, 3-4.
  • 223. Cf. Mt 23, 12.
  • 224. Cf. Jo 1, 13.
  • 225. Cf. Jo 1, 12.
  • 226. Cf. Gl 4, 19.
  • 227. Solenidade de Santa Maria Mãe de Deus, 1ª Antífona das I e II Vésperas: Liturgia Horarum, editio typica, v. I (Typis Polyglottis Vaticanis 1973), p. 385 e 397 [a versão oficial portuguesa é menos exacta: «Oh admirável mistério! O Criador do género humano, tomando corpo e alma, dignou-Se nascer duma Virgem; e, feito homem, tornou-nos participantes da sua divindade!»: Liturgia das Horas. v. 1 (Gráfica de Coimbra 1983). p. 426 e 441].
  • 228. Cf. Lc 2, 21.
  • 229. Cf. Gl 4, 4. -'9
  • 230. Cf. Cl 2, 11-13.
  • :231. Cf. Solenidade da Epifania do Senhor. Antífona do «Magnificat» das II Vésperas: Liturgia Horarum, editio typica, v. 1 (Typis Polyglottis Vaticanis 1973) p. 465 [Liturgia das Horas, v. 1 (Gráfica de Coimbra 1983) p. 528].
  • 232. Cf. Mt 2, 1.
  • 233. Cf. Mt 2, 2.
  • 234. Cf. Nm 24, 17; Ap 22, 16.
  • 235. Cf. Nm 24, 17-19.
  • 236. Cf. Jo 4, 22.
  • 237. Cf. Mt 2, 4-6.
  • 238. São Leão Magno, Sermão 33, 3: CCL 138, 173 (PL 54. 242) [Solenidade da Epifania do Senhor, 2ª  Leitura do Ofício de Leituras: Liturgia das Horas, v. 1 (Gráfica de Coimbra 1983) p. 519].
  • 239. Vigília Pascal, Oração depois da 3ª  leitura: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p. 277 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992, 305].
  • 240.  Cf. Lc 2, 22-39.
  • 241. Cf. Ex 13, 2. 12-13.
  • 242. Cf. Mt 2, 13-18.
  • 243. Cf. Jo 15, 20.
  • 244. Cf. Mt 2, 15.
  • 245. Cf. Os 11, 1.
  • 246. Cf. G1 4, 4.
  • 247. Cf. Lc 2, 51.
  • 248. Cf. Rm 5, 19.
  • 249. Paulo VI, Alocução na igreja da Anunciação à bem-aventurada Virgem Maria em Nazaré, 5 de Janeiro de 1964: AAS 56 (1964) 167-168 [Festa da Sagrada Família, 2ª  Leitura do Ofício de Leitura: Liturgia das Horas, v. 1 (Gráfica de Coimbra 1983) p. 381-382].
  • 250. Cf. Lc 2, 41-52.
  • 251. Cf. Lc 3, 23.
  • 252. Cf. Act 1, 22.
  • 253. Cf. Lc 3, 10-14.
  • 254. Cf. Mt 3, 7.
  • 255. Cf. Mt 21, 32.
  • 256. Cf. Is 53, 12.
  • 257.  Cf. Mc 10, 38; Lc 12, 50.
  • 258. Cf. Mt 26, 39.
  • 259. Cf. Lc 3 . 22; Is 42, 1.
  • 260. Cf. Jo 1 , 32-33; Is 1 l, 2.
  • 261. São Gregório Nazianzeno, Oratio 40, 9: SC 358, 216 (PG 36. 369).
  • 262Santo Hilário de Poitiers, In evangelium Matthaei 2, 6: SC 254. 110 (PL 9, 927).
  • 263. Cf. Mc 1, 13.
  • 264. Cf. SI 95, 10.
  • 265. Cf. Mc 3, 27.
  • 266. Cf. Mt 16, 21-23.
  • 267. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 3: AAS 57 (1965) 6.
  • 268.  II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 2: AAS 57 (1965) 5-6.
  • 269. I II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 5: AAS 57 (1965) 8.
  • 270 Cf.  II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 3: AAS 57 (1965) 6.
  • 271. Cf. Mt 10, 5-7.
  • 272. Cf. Mt 8, 11; 28, 19.
  • 273.  II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 5: AAS 57 (1965) 7.
  • 274. Cf. Lc 7, 22.
  • 275. Cf. Mt 11, 25.
  • 276. Cf. Mc 2, 23-26: Mt 21, 18.
  • 277. Cf. Jo 4, 6-7: 19, 28.
  • 278. Cf. Lc 9, 58.
  • 279. Cf. Mt 25, 31-46.
  • 280. Cf. 1 Tm 1, 15.
  • 281. Cf. Lc 15, 11-32.
  • 282. Cf. Mc 4, 33-34.
  • 283. Cf. Mt 22, 1-14.
  • 284. Cf. Mt 13, 44-45.
  • 285. Cf. Mt 21, 28-32.
  • 286. Cf. Mt 13, 3-9.
  • 287. Cf. Mt 25, 14-30.
  • 288. Cf. Mt 13, 10-15.
  • 289. Cf. Lc 7. 18-23.
  • 290. Cf. Jo 5, 36; 10, 25.
  • 291. Cf. Jo 10, 38.
  • 292. Cf. Mc 5, 25-34; 10, 52: etc.
  • 293. Cf. Jo 10, 31-38.
  • 294. Cf. Mt 11, 6.
  • 295. Cf. Jo 11, 47-48.
  • 296. Cf. Mc 3, 22.
  • 297. Cf. Jo 6, 5-15.
  • 298. Cf. Lc 19, 8.
  • 299. Cf. Mt 11, 5.
  • 300. Cf. Lc 12, 13-14; Jo 18, 36.
  • 301. Cf. Jo 8, 34-36.
  • 302. Cf. Mt 12, 26.
  • 303. Cf. Lc 8, 26-39.
  • 304. Cf. Jo 12, 31.
  • 305. Venâncio Fortunato, Hino «Vexilla Regis»: MGH 1/4/1, 34 (PL 88, 96).
  • 306. Cf. Mc 3, 13-19.
  • 307. Cf. Mc 3, 16; 9, 2; Lc 24, 34: 1 Cor 15, 5.
  • 308. Cf. 1 Pe 2. 4.
  • 309. Cf. Lc 22, 32.
  • 310. Cf. Mt 18, 18.
  • 311. Cf. Mt 16, 22-23.
  • 312. Cf. Mt 17, 23; Lc 9, 45.
  • 313. Cf. Mt 17, 1-8 e par.: 2 Pe 1, 16-18.
  • 314. Cf. Lc 24. 27.
  • 315.  Cf. Is 42, 1.
  • 316.  São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 3. q. 45, a. 4, ad 2: Ed. Leon. 11, 433.
  • 317. Liturgia bizantina, Kontakion na Festa da Transfiguração: «Mênaîa toû bólou eniautoû», v. 6 (Romae 1901) p. 341.
  • 318.  Tomás de Aquino, Summa theologiae, 3, q. 45. a. 4, ad 2: Ed. Leon. 11, 433.
  • 319. Cf. Lc 9. 33.
  • 320. Santo Agostinho, Sermão 78. 6: PL 38, 492-493.
  • 321. Cf. Jo 13, 1.
  • 322. Cf.  Mc 8, 31-33; 9, 31-32; 10, 32-34.
  • 323. Cf. Mt 23, 37a.
  • 324. Cf. Lc 19, 41.
  • 325. Cf. Jo 6, 15.
  • 326. Cf. Mt 21, 1-11.
  • 327. Cf. Jo 18, 37.
  • 328. Cf. Mt 21, 15-16; Sl 8, 3.
  • 329. Cf. Lc 19, 38: 2, 14.
  • 330. João Paulo II, Ex. Ap. Catechesi tradendae, 9: AAS 71 (1979) 1284.
  • 331. Cf. Gl 4, 19.
  • 332. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 7: AAS 57 (1965) 10.
  • 333. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 5: AAS 57 (1965) 7.
  • 334. Cf. São Leão Magno, Sermão 51, 3: CCL 138A, 298-299 (PL 54. 310).
  • 335. Cf. Heb 12, 3.
  • 336. Cf. Lc 24, 27, 44-45.
  • 337. Cf. II Concílio do Vaticano. Const. dogm. Dei Verbum, 19; AAS 58 (1966) 826-827.
  • 338.  Cf. Mc 3, 6.
  • 339. Cf. Mt 12, 24.
  • 340. Cf. Mc 2, 7.
  • 341. Cf. Mc 3, 1-6.
  • 342. Cf. Mc 7, 14-23.
  • 343. Cf. Mc2, 14-17.
  • 344. Cf. Mc 3, 22: Jo 8, 48: 10, 20.
  • 345. Cf. Mc 2, 7; Jo 5, 18; 10, 33.
  • 346. Cf. Jo 7, 12; 52.
  • 347. Cf. Jo 8, 59; 10, 31.
  • 348. Cf. Lc 2, 34.
  • 349. CL Jo 1, 19; 2, 18; 5, 10; 7, 13; 9, 22 18, 12: 19, 38; 20, 19.
  • 350. Cf. Jo 7, 48-49.
  • 351. Cf. Lc 13, 31.
  • 352. Cf. Lc 7, 36; 14, 1.
  • 353. Cf. Mt 22, 23-34; Lc 20, 39.
  • 354. Cf. Mt 6, 2-18.
  • 355. Cf. Mc 12, 28-34.
  • 356. Cf. Jo 8, 46.
  • 357. Cf. Jo 7, 19; Act 13, 38-41; 15, 10.
  • 358. Cf. Gl 3, 10; 5, 3.
  • 359. Cf. Rm 10, 2.
  • 360. Cf. Mt 15, 3-7; Lc 11, 39-54.
  • 361. Cf. Is 53, 11: Heb 9, 15.
  • 362.  Cf. Gl 4, 4.
  • 363. Cf. Gl 3, 13.
  • 364. Cf. Gl 3, 10.
  • 365. Cf. Jo 3. 2; Mt 22, 23-24. 34-36.
  • 366. Cf. Mt 9, 12; 12, 5: Mc 2, 23-27; Lc 6, 6-9; Jo 7, 22-23.
  • 367. Cf. Mt 5, 1.
  • 368. Cf. Mc 7, 8.
  • 369. Cf. Mc 7, 13.
  • 370. Cf. Gl 3, 24.
  • 371. Cf. Jo 5, 36; 10 25. 37-38; 12, 37.
  • 372 Cf. Mc 2, 25-27; Jo 7, 22-24.
  • 373. Cf. Mt 12, 5; Nm 28, 9.
  • 374. Cf. Lc 13, 15-16; 14, 3-4.
  • 375.  Cf. Lc 2, 22-39.
  • 376 Cf. Lc 2, 46-49.
  • 377. Cf. Lc 2, 41.
  • 378. Cf. Jo 2, 13-14; 5, 1.14; 7, 1.10.14; 8, 2; 10, 22-23.
  • 379. Cf. Mt 21, 13.
  • 380. Cf. Act 2, 46; 3. 1; 5, 20-21; etc.
  • 381. Cf. Mt 24, 1-2.
  • 382. Cf. Mt 24, 3: Lc 13, 35.
  • 383. Cf. Mc 14, 57-58.
  • 384. Cf. Mt 27, 39-40.
  • 385. Cf. Mt 8, 4; 23, 21; Lc 17, 14; Jo 4, 22.
  • 386. Cf. Jo 18, 20.
  • 387. Cf. Mt 17, 24-27.
  • 388. Cf. Mt 16, 18.
  • 389. Cf. Jo 2, 21; Mt 12, 6.
  • 390. Cf. Jo 2, 18-22.
  • 391. Cf. Jo 4, 23-24; Mt 27, 51: Heb 9, 11; Ap 21, 22.
  • 392. Cf. Lc 2, 34.
  • 393. Cf. Lc 20, 17-18; Sl 118, 22.
  • 394. Cf. Lc 5. 30.
  • 395. Cf. Lc 7, 36; 11, 37; 14, 1.
  • 396 Cf. Jo 7, 49; 9, 34.
  • 397. Cf. Jo 8, 33-36.
  • 398. Cf. Jo 9. 40-41.
  • 399. Cf. Mt 9, 13; Os 6, 6.
  • 400. Cf. Lc 15, 1-2.
  • 401. Cf. Lc 15. 23-32.
  • 402. Cf. Jo 5, 18: 10, 33.
  • 403. Cf.  Jo 17, 6.26.
  • 404. Cf. Mt 12, 6.
  • 405 Cf. Mc 12, 36-37.
  • 406. Cf. Jo 10, 36-38.
  • 407. Cf. Jo 3, 7.
  • 408. Cf. Jo 6, 44.
  • 409. Cf. Is 53, 1.
  • 410. Cf. Mc 3, 6; Mt 26, 64-66.
  • 411. Cf. Lc 23, 34; Act 3, 17-18.
  • 412. Cf. Mc 3, 5; Rm 11, 25.
  • 413. Cf. Rm 11, 20.
  • 414. Cf. Mt 5, 17-19.
  • 415. Cf. Jo 8, 46.
  • 416. Cf. Mt 5, 33.
  • 417. Cf. Heb 9, 15.
  • 418. Cf. Jo 5, 16-18.
  • 419.  Cf. Jo 1, 14.
  • 420. Cf. Jo 10, 33.
  • 421. Cf. Jo 7, 50.
  • 422. Cf. Jo 19, 38-39.
  • 423. Cf. Jo 9, 16-17; 10, 19-21.
  • 424. Cf. Jo 9, 16; 10, 19.
  • 425. Cf. Jo 9, 22.
  • 426. Cf. Mt 26, 66.
  • 427. Cf. Jo 18, 31.
  • 428. Cf. Lc 23, 2.
  • 429. Cf. Jo 19, 12.15.21.
  • 430. Cf. Mc 15, 11.
  • 431. Cf. Act 2, 23.36; 3, 13-14; 4, 10; 5, 30; 7, 52; 10, 39; 13, 27-28; 1 Ts 2, 14-15.
  • 432. Cf. Lc 23, 34.
  • 433. Cf. Act 3, 17.
  • 434. Cf. Act 5, 28; 18, 6.
  • 435. II Concílio do Vaticano, Decl. Nostra aetate, 4: AAS 58 (1966) 743.
  • 436. CatRom 1, 5, 11. p. 64: Cf. Heb 12, 3.
  • 437. Cf. Mt 25, 45; Act 9, 4-5.
  • 438. CatRom 1, 5, 11, p. 64.
  • 439. São Francisco de Assis, Admonitia 5, 3: Opuscula Sancti Patris Francisci Assisiensis, ed. G. Esser (Grottaferrata 1978) p. 66. [Fontes Franciscanas I (Braga. Editorial Franciscana. 1994) p. 114].
  • 440. Cf. Act 3, 13.
  • 441. Cf. Sl 2, 1-2.
  • 442. Cf. Mt 26, 54; Jo 18, 36: 19, 11.
  • 443. Cf. Act 3, 17-18.
  • 444. Cf. Is 53, 11: Act 3, 14.
  • 445. Cf. Is 53, 11-12; Jo 8. 34-3
  • 446. Cf. 1 Cor 15, 3.
  • 447. Cf. também Act 3, 18; 7, 52; 13, 29; 26, 22-23.
  • 448. Cf. Is 53. 7-8; Act 8, 32-35.
  • 449. Cf. Mt 20, 28.
  • 450. Cf. Lc 24, 25-27.
  • 451. Cf. Lc 24, 44-45.
  • 452. Cf. Rm 5, 12: 1 Cor 15, 56.
  • 453. Cf. Fl 2, 7.
  • 454. Cf. Rm 8, 3.
  • 455. Cf. Jo 8, 46.
  • 456. Cf. Jo 8, 29.
  • 457. Cf. Sl 22, 1.
  • 458. Cf. 1 Jo 4, 19.
  • 459. Cf. Rm 5, 18-19.
  • 460. Cf. 2 Cor 5, 15: 1 Jo 2, 2.
  • 461. Concílio de Quiercy (ano 853). De libero arbitrio hominis et de praedestinatione, canon 4: DS 624.
  • 462. Cf. Jo 6. 38.
  • 463. Cf. Lc 12, 50; 22, 15: Mt 16, 21-23.
  • 464. Cf. Lc 3, 21; Mt 3, 14-15.
  • 465. Cf. Jo 1, 29.36.
  • 466. Cf. Is 53, 7: Jr  11,19.
  • 467. Cf. Is 53, 12.
  • 468. Cf. Ex 12, 3-14; Jo 19, 36; 1 Cor 5, 7.
  • 469. Cf. Mc 10, 45.
  • 470. Cf. Heb 2, 10.17-18; 4, 15; 5, 7-9.
  • 471. Cf. Jo 18, 4-6; Mt 26, 53.
  • 472. Cf. Mt 26, 20.
  • 473. Cf. 1 Cor 5, 7.
  • 474. Cf. 1 Cor 11, 25.
  • 475. Cf. Lc 22, 19.
  • 476. Cf. Concílio de Trento, Sess. 22ª, Doctrina de sanctissimo Missae Sacriftcio, canon 2: DS 1752: Sess. 23ª, Doctrina de sacramento Ordinis, c. 1: DS 1764.
  • 477. Cf. Lc 22, 20.
  • 478. Cf. Mt 26, 42.
  • 479. Cf. Heb 5, 7-8.
  • 480. Cf. Heb 4, 15.
  • 481. Cf. Rm 5, 12.
  • 482. Cf. Act 3, 15.
  • 483. Cf. Ap 1, 18; Jo 1, 4; 5, 26.
  • 484. Cf. Mt 26, 42.
  • 485. Cf. 1 Cor 5, 7; Jo 8, 34-36.
  • 486. Cf. Jo 1, 29: 1 Pe 1, 19.
  • 487. Cf. 1 Cor 11, 25.
  • 488. Cf. Ex 24, 8.
  • 489. Cf. Mt 26, 28; Lv 16, 15-16.
  • 490. Cf. Heb 10, 10.
  • 491. Cf. 1 Jo 4, 10.
  • 492. Cf. Jo 15, 13.
  • 493. Cf. Jo 10, 17-18.
  • 494. Cf. Heb 9, 14.
  • 495. Cf. Is 53, 10-12.
  • 496. Cf. Concílio de Trento, Sess. 6ª,  Decretum de iustificatione, c. 7: DS 1529.
  • 497. Cf. Jo 13, 1.
  • 498. Cf. Gl 2, 20; Ef 5, 2. 25.
  • 499. Concílio de Trento, Sess. 6ª. Decretum de iustificatione, c. 1: DS 1529.
  • 500. Cf. Heb 5, 9.
  • 501. Aditamento litúrgico ao Hino «Vexilla Regis»: Liturgia Horarum, editio typica. N. 2 (Typis Polyglottis Vaticanis 1974) p. 313: v. 4, p. 1129 [a versão litúrgica em português difere um pouco: «Cruz do Senhor, és única esperança!»: Liturgia das Horas. v. 2 (Gráfica de Coimbra 1983) p. 366; v. 4. p. 1267].
  • 502. Cf. 1 Tm 2, 5.
  • 503.  II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 22: AAS 58 (1966) 1042.
  • 504. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 22: AAS 58 (1966) 1043.
  • 505. Cf. Mt 16, 24.
  • 506. Cf. 1 Pe 2, 21.
  • 507. Cf. Mc 10, 39; Jo 21, 18-19; Cl 1, 24.
  • 508. Cf. Lc 2, 35.
  • 509. Santa Rosa de Lima: P. Hansen. Vita mirabilis [...] venerabilis sororis Rosae de sancta Maria Limensis (Romae 1664), p. 137.
  • 510. Cf. 1 Pe 1, 18.
  • 511. Cf. Is 53, 10.
  • 512. Cf. Is 53, 11; Rm 5, 19.
  • 513. Cf. Jo 19, 42.
  • 514. Cf. Heb 4, 4-9.
  • 515. Cf. Jo 19, 30.
  • 516. Cf. Cl 1, 18-20.
  • 517. São Gregório de Nissa, Oratio catechetica, 16, 9: TD 7, 90 (PG 45, 52).
  • 518. Cf. Act 3, 15.
  • 519. Cf. Lc 24, 5-6.
  • 520. São João Damasceno, Expositio fidei, 71 [De Fide orthodoxa 3, 27]. PTS 12, 170 (PG 94, 1098).
  • 521. São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 3, 51, 3. ad 2: ED. Leon. 11, 490.
  • 522. Cf. Sl 16, 9-10.
  • 523. Cf. Mt 12, 40: Jo 2, 1; Os 6, 2.
  • 524. Cf. Jo 11, 39.
  • 525. Cf. Cl 2, 12: Ef 5, 26.
  • 526. Cf. Heb 2, 9.
  • 527. Vigília Pascal, Precónio Pascal («Exsultet»): Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p. 273 e 275 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992, p. 292 e 295].
  • 528. Cf. Act 3, 15; Rm 8, 11.
  • 529. Cf. Heb 13, 20.
  • 530. Cf. 1 Pe 3, 18-19.
  • 531. Cf. Fl 2, 10; Act 2, 24: Ap 1, 18; Ef 4, 9.
  • 532. Cf. Sl 6, 6; 88, 11-13.
  • 533. Cf. Sl 89, 49; 1 Sm 28, 19: Ez 32, 17-32.
  • 534. Cf. Lc 16, 22-26,
  • 535. CatRom 1. 6. 3. p. 71.
  • 536.  Cf. Concílio de Roma (ano 745), De descensu Christi ad inferos: DS 587.
  • 537. Cf. Bento XII, Libellus, Cum dudum (1341). 18: DS 1011; Clemente VI, Ep. Super quibusdam (ano 1351), c. 15, 13: DS 1077.
  • 538. Cf. IV Concílio de Toledo (ano 633). Capitulum, 1: DS 485; Mt 27, 52-53.
  • 539. Cf Mt 12, 40; Rm 10, 7; Ef 4, 9.
  • 540.  Cf. Act 3, 15.
  • 541. Antiga homilia para Sábado Santo: PG 43. 440.452.461 [Sábado Santo, 2ª Leitura do Ofício de Leituras: Liturgia das Horas, s. 2 (Gráfica de Coimbra 1983) p. 454-4551.
  • 542. Liturgia bizantina, Tropário no dia de Páscoa: «Pentêkostárion» (Romae 1884) p.6.
  • 543. Cf. Act 9, 3-18.
  • 544. Cf. Jo 20, l3; Mt 28, 11-15.
  • 545. Cf. Lc 24, 3. 22-23.
  • 546. Cf. Lc 24, 12.
  • 547. Cf. Jo 20, 8.
  • 548. Cf. Jo 20, 5-7.
  • 549. Cf. Jo 11, 44.
  • 550. Cf. Mc 16, l ; Lc 24, 1.
  • 551. Cf. Jo 19, 31.42.
  • 552. Cf. Mt 28, 9-10; Jo 20, 11-18.
  • 553. Cf. Lc 24, 9-10.
  • 554. Cf. 1 Cor 15, 5.
  • 555. Cf. Lc 22, 31-32.
  • 556. Cf. Act 1, 22.
  • 557. Cf. 1 Cor 15, 4-8.
  • 558. Cf. Lc 22, 31-32.
  • 559. Cf. Jo 20, 19.
  • 560. Cf. Mc 16, 11.13.
  • 561. Cf. Lc 24,38.
  • 562. Cf. Lc 24, 37.
  • 563. Cf. Jo 20, 24-27.
  • 564. Cf. Lc 24, 39; Jo 20, 27.
  • 565. Cf. Lc 24, 30.41-43: Jo 21, 9.13-15.
  • 566. Cf. Lc 24, 39.
  • 567. Cf. Lc 24, 40: Jo 20, 20.27.
  • 568. Cf. Mt 28, 9.16-17; Lc 24, 15.36; Jo 20, 14.19-26; 21, 4.
  • 569. Cf. Jo 20, 17.
  • 570.  Cf. Jo 20, 14-15.
  • 571. Cf. Jo 20, 14.16; 21, 4.7.
  • 572. Cf. 1 Cor 15, 35-50.
  • 573. Vigília Pascal, Precónio Pascal («Exsultet» ): Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p. 272 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992, p. 290 e 294].
  • 574.  Cf. Jo 14, 22.
  • 575. Cf. Rm 6, 4; 2 Cor 13, 4: Fl 3. 10; Ef 1, 19-22; Heb 7, 16.
  • 576. Cf. Mc 8, 31; 9. 9.31; 10. 34.
  • 577. São Gregório de Nissa, De tridui inter mortem et resurrectionem Domini nostri Iesu Christi spatio: Gregorii Nysseni opera, ed. W. Jaeger — H. Langerbeck, V. 9 (Leiden 1967) p. 293- 294 (PG 46, 417B): cf. também Statuta Ecelesiae Antigua: DS 325: Anastásio II, Ep. In prolixitate epistulae: DS 359: Santo Hormisda. Ep. Inter ea quae: DS 369: XI Concílio de Toledo, Symbolum: DS 539.
  • 578. Cf. Lc 24, 26-27. 44-48.
  • 579. Cf. Mt 28, 6; Mc 16, 7; Lc 24, 6-7.
  • 580. Cf. 1 Cor 15, 3-4: Símbolo Niceno-Constantinopolitano: DS 150.
  • 581. Cf. Sl, 2, 7.
  • 582.  Cf. Rm 4, 25.
  • 583. Cf. Ef 2, 4-5; 1 Pe 1, 3.
  • 584. Cf. Jo 20, 17.
  • 585. Cf. Cl 3, 1-3.
  • 586. Cf. Rm 6, 4.
  • 587. Cf. Rom 8, 11.
  • 588. Cf. Lc 24. 31; Jo 20, 19.26.
  • 589. Cf. Act 10, 41.
  • 590. Cf. Act 1, 3.
  • 591. Cf. Mc 16, 12; Lc 24. 15; Jo 20, 14-15; 21, 4.
  • 592. Cf. Act 1, 9; também Lc 9. 34-35; Ex 13, 22.
  • 593. Cf. Lc 24, 51.
  • 594. Cf. Mc 16, 19; Act 2, 33; 7. 56: também Sl 110, 1.
  • 595. Cf. 1 Cor 9, 1: Gl 1, 16.
  • 596. Cf. Jo 16, 28.
  • 597. Cf. Ef  4, 8-10.
  • 598. Cf. Jo 14, 2.
  • 599. Prefácio de Ascensão, I: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p. 410 [Missal Romano. Gráfica de Coimbra 1992. 474].
  • 600. Cf. Ap 4, 6-11.
  • 601. São João Damasceno, Expositio fidei, 75 [De fide Orthodoxa 4, 2]: PTS 12. 173 (PG 94, 104D).
  • 601. Cf. Símbolo Niceno-Constantinopolitano: DS 150.
  • 603. Cf. Act 1, 11.
  • 604. Cf. Cl 3, 3.
  • 605. Cf. Ef  4, 10; 1 Cor 15, 24. 27-28.
  • 606. Cf. Ef 1, 10.
  • 607. Cf. Ef 1, 22.
  • 608. Cf. Ef  4, 11-13.
  • 609. Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 3: AAS 57 (1965) 6.
  • 610. Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 5: AAS 57 (1965) 8.
  • 611. Cf. 1 Pe 4,  7.
  • 612. Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 48: AAS 57 (1965) 53.
  • 613. Cf. Mc 16, 17-18.
  • 614. Cf. Mc 16, 20.
  • 615. Cf. Mt 25, 31.
  • 616. Cf. 2 Ts 2, 7.
  • 617. Cf. 1 Cor 15, 28.
  • 618. Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 48: AAS 57 (1965) 53.
  • 619. Cf. 1 Cor 11, 26.
  • 620. Cf. 2 Pe 3. 11-12.
  • 621. Cf. 1 Cor 16, 22; Ap 22, 17.
  • 622. Cf. Act  1, 6-7.
  • 623. Cf. Is 11, 1-9.
  • 624. Cf. Act 1, 8.
  • 625. Cf. 1 Cor 7, 26.
  • 626. Cf. Ef 5, 16.
  • 627. Cf. 1 Pe 4, 17.
  • 628. Cf. 1 Jo 2, 18; 4, 3: 1 Tm 4, 1.
  • 629. Cf. Mt 25, 1-13; Mc 13, 33-37.
  • 630. Cf. Ap 22. 20.
  • 631. Cf. Mc 13, 32.
  • 632. Cf. Mt 24, 44; 1 Ts 5, 2.
  • 633. Cf. 2 Ts 2, 3-12.
  • 634. Cf. Rm 11, 31.
  • 635. Cf. Rm 11, 26;  Mt 23, 39.
  • 636. Cf. Rm 11, 25.
  • 637. Cf. Rm 11, 12.
  • 638. Cf. Rm 11, 25; Lc 21, 24.
  • 639. Cf. Lc 18, 8; Mt 24, 12.
  • 640. Cf. Lc 21, 12; Jo 15, 19-20.
  • 641. Cf. 2 Ts 2, 4-12; 1 Ts 5. 2-3; 2 Jo 7; 1 Jo 2, 18.22.
  • 642. Cf. Santo Ofício, Decretum de millenarismo (19 de Julho de 1944): DS 3839.
  • 643. Cf. Pio XI, Enc. Divini Redemtptoris (19 de Março de 1937): AAS 29 (1937) 65-106, condenando o «falso misticismo» desta «simulação da redenção dos humildes» (p. 69); II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 20-21: AAS 58 (1966) 1040-1042.
  • 644. Cf. Ap 19, 1-9.
  • 645. Cf. Ap 13, 8.
  • 646. Cf. Ap 20, 7-10.
  • 647. Cf. Ap 21, 2-4.
  • 648. Cf. Ap 20, 12.
  • 649. Cf. 2 Pe 3. 12-13.
  • 650. Cf. Dn 7, 10; Jl 3-4: Ml 3, 19.
  • 651. Cf. Mt 3, 7-12.
  • 652. Cf. Mc 12, 38-40.
  • 653. Cf. Lc 12, Jo 3, 20-21; Rm 2, 16; 1 Cor 4, 5.
  • 654. Cf. Mt 11, 20-24: 12, 41-42.
  • 655. Cf. Mt 5, 22; 7, 1-5.
  • 656. Cf. Jo 5, 27: Mt 25, 31: Act 10, 42: 17, 31: 2 Tm 4, 1.
  • 657. Cf. Jo 3, 17.
  • 658. Cf. Jo 5, 26.
  • 659. Cf. Jo 3, 18: 12, 48.
  • 600. Cf. 1 Cor 3, 12-15.
  • 601. Cf. Mt 12, 32; Heb 6, 4-6; 10, 26-31.

Notas e Referências

  • 1. Santo Ireneu de Lião, Demonstratio praedicationis apostolicae, 7: SC 62, 41-42.
  • 2. Cf. Jo 17, 3.
  • 3. São Gregório de Nazianzo, Oratio 31 (Theologica 5), 26: SC 250, 326 (PG 36, 161-164).
  • 4. Símbolo Niceno-Constantinopolitano: DS 150.
  • 5. Símbolo Niceno-Constantinopolitano: DS 150.
  • 6. Cf. Jo 16, 13.
  • 7. Cf. Gl 4, 6.
  • 8. Cf. Jo 3, 34.
  • 9. Cf. Jo 7, 39.
  • 10. Cf. Jo 17, 22.
  • 11. Cf. Jo 16, 14.
  • 12. São Gregório de Nissa, Adversus Macedonianos de Spiritu Sancto, 16: Gregorii Nysseni
    opera,
    ed. W. Jaeger-H. Langerbeck, V. 3/1 (Leiden 1958) p. 102-103 (PG 45, 1321).
  • 13. Cf. Mt 28, 19.
  • 14. Cf. Jo 3, 5-8.
  • 15. Cf. 1 Jo 2, 1 (paráklêton).
  • 16. Cf. Jo 16. 13.
  • 17. Cf. Jo 19, 34; 1 Jo 5, 8.
  • 18. Cf. Jo 4, 10-14; 7, 38: Ex 17, 1-6: Is 55, 1; Zc 14, 8: 1 Cor 10, 4. Ap 21, 6; 22, 17.
  • 19. Cf. 1 Jo 2, 20. 27; 2 Cor 1, 21.
  • 20. Cf. Ex 30, 22-32.
  • 21. Cf. 1 Sm 16, 13.
  • 22. Cf. Lc 4, 18-19; Is 61, 1.
  • 23. Cf. Lc 2, 11.
  • 24. Lc 2, 26-27.
  • 25. Cf. Lc 4, 1.
  • 26. Cf. Lc 6, 19; 8, 46.
  • 27. Cf. Rm 1, 4; 8, 11.
  • 28. Cf. Act 2, 36.
  • 29. Santo Agostinho, Sermão 341, 1, 1: PL 39, 1493: Ibid. 9, 11: PL 39. 1499.
  • 30. Cf. 1 Rs 18, 38-39.
  • 31. Cf. Act 2, 3-4.
  • 32. Cf. São João da Cruz, Llama de amor viva: Biblioteca Mística Carmelitana, v. 13 (Burgos 1931) p. 1-102; 103-213. [ID., Chama vida de amor: Obras Completas (Paço de Arcos, Edições Carmelo 1986) p. 829-957)].
  • 33. Cf. Ex 24, 15-18.
  • 34. Cf. Ex 33, 9-10.
  • 35. Cf. Ex 40, 36-38; 1 Cor 10, 1-2.
  • 36. Cf. 1 Rs 8, 10-12.
  • 37. Cf. Lc 1, 35.
  • 38. Cf. Act 1, 9.
  • 39. Cf. Lc 21, 27.
  • 40. Cf. 2 Cor 1, 22; Ef 1, 13; 4, 30.
  • 41. Cf. Mc 6, 5; 8, 23.
  • 42. Cf. Mc 10. 16.
  • 43. Cf. Mc 16, 18; Act 5, 12; 14, 3.
  • 44. Cf. Act 8, 17-19; 13, 3; 19, 6.
  • 45. Cf. Heb 6, 2.
  • 46. Cf. Lc 11, 20.
  • 47. Cf. Domingo de Pentecostes, Hino das I e II Vésperas: Liturgia Horarum, editio typica, v. 2 (Typis Polyglottis Vaticanis 1974), p. 795 e 812. [Liturgia das Horas. vol. II p. 850 e 861. edição da Gráfica de Coimbra, 1999].
  • 48. Cf. Gn 8, 8-12.
  • 49. Cf. Mt 3, 16 e par.
  • 50. Cf. Gl 4, 4
  • 51. Cf. 2 Cor 3, 14.
  • 52. Cf. Jo 5, 39. 46.
  • 53. Símbolo Niceno-Constantinopolitano: DS 150.
  • 54. Cf. Lc 24, 44.
  • 55. Cf. Sl 33, 6; 104. 30; Gn 1, 2; 2, 7; Ecl 3, 20-21; Ez 37, 10.
  • 56. Liturgia bizantina, Ofício das Horas. Matinas dos Domingos do segundo modo, Antífonas 1 e 2: Paraklêtikês (Romae 1885), p. 107.
  • 57. Santo Ireneu de Lião, Demonstratio praedicationis apostolicae. 11: SC 62, 48-49.
  • 58. Cf. Rm 3, 23.
  • 59. Cf. Jo 1, 14; Fl 2, 7.
  • 60. Cf. Gn 18, 1-15; Lc 1, 26-38.54-55; Jo 1, 12-13; Rm 4, 16-21.
  • 61. Cf. Gn 12, 3.
  • 62. Cf. Gl 3, 16.
  • 63. Cf. Jo 11, 52.
  • 64. Cf. Lc. 1, 73.
  • 65. Cf. Gn 22, 17-18; Rm 8, 32; Jo 3, 16.
  • 66. Cf. Ef 1, 13-14; Gl 3, 14.
  • 67. Cf. Ex 19-20; Dt 1-11; 29-31.
  • 68. Cf. Gl 3, 24.
  • 69. Cf. Rm 3, 20.
  • 70. Cf. 1 Pe 2, 9.
  • 71. Cf. 2 Sm 7: Sl 89; Lc 1, 32-33.
  • 72. Cf. Lc 24, 26.
  • 73. Cf. Sf 2, 3.
  • 74. Cf. Is 6-12
  • 75. Cf. Is 42, 1-9; Mt 12, 18-21: Jo 1, 32-34; e também Is 49, 1-6; Mr 3, 17: Lc 2, 32: e, por fim, Is 50, 4-10 e 52, 13 - 53, 12.
  • 76. Cf. Is 61, 1-2.
  • 77. Cf. Ez 11, 19; 36, 25-28; 37, 1-14: Jr 31, 31-34; Jl 3, 1-5.
  • 78. Cf. Act 2, 17-21.
  • 79. Cf. Sf 2, 3; Sl 22, 27; 34, 3; Is 49, 13; 61. 1; etc.
  • 80. Cf. Lc 1. 17.
  • 81. Cf. Lc 1, 41.
  • 82. Cf. Lc 1, 68.
  • 83. Cf. Mt 17, 10-13.
  • 84. Cf. Lc 7, 26.
  • 85. Cf. Mt 11, 13-14.
  • 86. Cf. Jo 1, 23; Is 40. 1-3.
  • 87. Cf. Jo 15, 26; 5, 33.
  • 88. Cf. 1 Pe 1, 10-12.
  • 89. Cf. Jo 3, 5.
  • 90. Cf. Pr 8, 1 – 9, 6; Ecl 24.
  • 91. Cf. Sf 3, 14; Zc 2, 14.
  • 92. Cf. Lc 1, 46-55.
  • 93 Cf. Lc 1, 26-38; Rm 4, 18-21; Gl 4, 26-28.
  • 94. Cf. Lc 2, 15-19.
  • 95. Cf. Mt 2, 11.
  • 96. Cf. Lc 2, 14.
  • 97. Cf. Jo 19, 25-27.
  • 98. Cf. Jo 6, 27.51.62-63.
  • 99. Cf. Jo 3, 5-8.
  • 100. Cf. Jo 4, 10.14.23-24.
  • 101. Cf. Jo 7, 37-39.
  • 102. Cf. Lc . 11, 13.
  • 103. Cf. Mt 10, 19-20.
  • 104. Cf. Jo 14, 16-17.26; 15. 26; 16, 7-15; 17, 26.
  • 105. Cf. Jo 13, 1; 17, 1.
  • 106. Cf. Lc 23. 46; Jo 19, 30.
  • 107 Cf. Jo 20, 22.
  • 108. Cf. Mt 28, 19; Lc 24, 47-48; Act 1, 8.
  • 109. Cf. Act 2, 33-36.
  • 110. Liturgia bizantina, Oficio das Horas, Vésperas de Pentecostes, Sticherum 4: Pentekostárion (Romae 1884) p. 390.
  • 111. Cf. Rm 8, 23; 2 Cor 1, 22.
  • 112. Cf. 1 Jo 4, 11-12.
  • 113. Cf. Mt 16, 24-26.
  • 114. Cf. Gl 5, 25.
  • 115. São Basílio Magno, Liber de Spiritu Sancto 15, 36: SC 17bis. 370 (PG 32, 132).
  • 116. Cf. Jo 15, 5. 8. 16.
  • 117. São Cirilo de Alexandria, Commentarius in Iohannem 11, 11: PG 74. 561.
  • 118. Cf. Sl 2, 6-7.
  • 119. Cf. Act 2, 36.
  • 120. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium 1: AAS 57 (1965) 5. 121. CatRom I, 10, 1, p. 104. 122. Santo Hipólito Romano, Tradição Apostólica, 35: ed. B. Botte (Münster i.W. 1989) p. 82. 123. CatRom I 10, 22, p. 118. 124. Cf. Act 19, 39. 125. Cf. Ex 19. 126. Cf. 1 Cor 11, 18; 14, 19.28.34-35. 127. Cf. 1 Cor 1, 2; 16, 1. 128. Cf. 1 Cor 15, 9; Gl 1, 13; Fl 3, 6. 129. Cf. Ef 1, 22; Cl 1, 18. 130. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 9: AAS 57 (1965) 13.131. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 6: AAS 57 (1965) 8. 132. Cf. Jo 10, 1-10.133. Cf. Is 40, 11; Ez 34, 11-31. 134. Cf. Jo 10, 11: Ez 34, 11-31. 135. Cf. Jo 10, 11-15. 136. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 6: AAS 57 (1965) 8. 137. Cf. 1 Cor 3, 9. 138. Cf. Rm 11, 13-26. 139. Cf. Mt 21, 33-43 e par.: Is 5, 1-7. 140. Cf. Jo 15, 1-5. 141. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 6: AAS 57 (1965) 8. 142. Cf. 1 Cor 3, 9. 143. Cf. 1 Cor 3, 11. 144. Cf. 1 Tm 3, 15. 145. Cf. Ef 2, 19-22. 146. Cf. Ap 21, 3. 147. Cf. 1 Pe 2, 5. 148. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 6: AAS 57 (1965) 8-9. 149. Cf. Ap 12, 17. 150. Cf. Ap 19, 7; 21, 2. 9; 22, 17. 151. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 6: AAS 57 (1965) 9. 152. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 2: AAS 57 (1965) 5-6. 153. Hermas, Pastor 8, 1 (Visio 2, 4, 1): SC 53, 96; cf. Aristides, Apologia 16, 7: BP 11, 125; São Justino, Apologia 2, 7: CA 216-218 (PG 6, 456). 154. Santo Epifânio, Panarion, 1, 1, 5, Haereses 2, 4: GCS 25, 174 (PG 41, 181). 155. Clemente de Alexandria, Paedagogus 1, 6, 27, 2: GCS 12, 106 (PG 8, 281). 156. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 9: AAS 57 (1965) 12; Ibid., 13: AAS 57 (1965) 17-18; Ibid., 16: AAS 57 (1965) 20. 157. Cf. Gn 12, 2; 15, 5-6. 158. Cf. Ex 19, 5-6; Dt 7, 6. 159. Cf. Is 2. 2-5: Mq 4, 1-4. 160. Cf. Os l; Is 1. 2-4; Jr 2: etc. 161. Cf. Jr 31, 31-34; Is 55. 3. 162. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 9: AAS 57 (1965) 13. 163. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 3: AAS 57 (1965) 6; ID., Decr. Ad gentes, 3: AAS 58 (1966) 949. 164. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 5: AAS 57 (1965) 7. 165. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 3: AAS 57 (1965) 6. 166. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 5: AAS 57 (1965) 7. 167. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 5: AAS 57 (1965) 7. 168. Cf. Mt 10, 16; 26, 31; Jo 10, 1-21. 169. Cf. Mt 12, 49. 170. Cf. Mt 5-6. 171. Cf. Mc 3, 14-15.172. Cf. Mt 19, 28: Lc 22, 30.173. Cf. Ap 21, 12-14.174. Cf. Mc 6. 7.175. Cf. Lc 10, 1-2. 176 Cf. Mt 10, 25; Jo 15, 20. 177. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 3: AAS 57 (1965) 6. 178. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 5: AAS 56 (1964) 99. 179. Cf. Santo Ambrósio, Expositio evangelii secundum Lucam, 2, 85-89: CCL 14, 69-72 (PL 15, 1666-1668). 180. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 4: AAS 57 (1965) 6. 181. II Concílio do Vaticano, Decr. Ad gentes, 4: AAS 58 (1966) 950. 182. Cf. Mt 28, 19-20: II Concílio do Vaticano, Decr. Ad gentes, 2: AAS 58 (1966) 948; Ibid., 5-6: AAS 58 (1966) 951-955. 183. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 4: AAS 57 (1965) 7. 184. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 5: AAS 57 (1965) 8. 185. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 48: AAS 57 (1965) 53. 186. Santo Agostinho, De Civitate Dei 18, 51 CSEL 40/2. 534 (PL 41. 614): cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 8: AAS 57 (1965) 12. 187. Cf. 2 Cor 5, 6; II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 6: AAS 57 (1965) 9. 188. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 5: AAS 57 (1965) 8. 189. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 2: AAS 57 (1965) 6. 190. CatRom. 1. 10. 20. p. 117. 191. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 8: AAS 57 (1965) 11. 192. Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 2: AAS 56 (1964) 98. 193. São Bernardo de Bernardo de Claraval, In Canticum sermo 27, 7, 14: Opera, ed. J. Leclercq-C.H. Talbot-H. Rochais, V. I (Romae 1957) p. 191. 194. Cf. Ef 5, 25-27. 195. Cf. Ef 3, 9-11. 196. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 48: AAS 57 (1965) 53. 197. João Paulo II. Ep. ap. Mulieris dignitatem, 27: AAS 80 (1988) 1718. 198. Cf. Ef 5, 27. 199. João Paulo II, Ep. ap. Mulieris dignitatem, 27: AAS 80 (1988) 1718, nota 55. 200. Santo Agostinho, Epistula 187, 11, 34: CSEL 57, 113 (PL 33, 845). 201. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 1 : AAS 57 (1965) 5. 202. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 9: AAS 57 (1965) 13. 203. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 48: AAS 57 (1965) 53. 204. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 45: AAS 58 (1966) 1066. 205. Paulo VI, Allocutio ad Sacri Collegii Cardinalium Patres (22 de Junho de 1973): AAS 65 (1973) 391. 206. II Concílio do Vaticano, Decr. Ad gentes, 7: AAS 58 (1966) 956: cf. Id, Const. dogm. Lumen Gentium, 17: AAS 57 (1965) 20-21. 207. Cf. Ap 14, 4. 208. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 9: AAS 57 (1965) 12-13.209. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 9: AAS 57 (1965) 13. 210. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 9: AAS 57 (1965) 13; cf. Jo 13, 34. 211. Cf. Rm 8, 2; Gl 5, 25. 212. Cf. Mt 5, 13-16. 213. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 9: AAS 57 (1965) 13.214. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 9: AAS 57 (1965) 13.215. Cf. João Paulo II,. Enc. Redemptor hominis, 18-21: AAS 71 (1979) 301-320.216. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 10: AAS 57 (1965) 14 217. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 12: AAS 57 (1965) 16. 218. Cf. Jo 12, 32. 219. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 36: AAS 57 (1965) 41. 220. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 8: AAS 57 (1965) 12. 221. São Leão Magno, Sermão 4, 1: CCL 138. 16-17 (PL 54, 149). 222. Cf. Mc 1, 16-20; 3, 13-19.223. Cf. Mt 13, 10-17. 224. Cf. Lc 10, 17-20.225. Cf. Lc 22. 28-30. 226. Cf. Jo 14, 18.227. Cf. Mt 28, 20. 228. Cf. Jo 20, 22; Act 2, 33. 229. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 7: AAS 57 (1965) 9. 230. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 7: AAS 57 (1965) 9. 231. Cf. Rm 6, 4-5; 1 Cor 12, 13. 232. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 7: AAS 57 (1965) 9.233. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 7: AAS 57 (1965) 10.234. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 7: AAS 57 (1965) 10. 235. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 7: AAS 57 (1965) 10. 236. Cf. Cl 2, 19. 237. Cf. Ef 4, 11-16. 238. Santo Agostinho, In Iohannis evangelium tractatus 21, 8: CCL 36, 216-217 (PL 35, 1568). 239. São Gregório Magno, Moralia in Job, Praefatio 6, 4: 14 CCL 143, 19 (PL 75, 525). 240. São Tomás de Aquino, Summa theologiae 3, q. 48, a. 2, ad 1: Ed. Leon. 11, 464. 241. Santa Joana D'Arc, Dictum: Procès de condamnation, ed. P. Tisset (Paris 1960), p. 166 (texto em francês). 242. Cf. Jo 3, 29. 243. Cf. Mt 22, 1-14; 25, 1-13. 244. Cf. 1 Cor 6, 15-17; 2 Cor 11, 2. 245. Cf. Ap 22. 17; Ef 1, 4: 5, 27. 246. Cf. Ef 5, 29. 247. Santo Agostinho, Enarratio in Psalmum 74, 4: CCL 39, 1207 (PL 37, 948-949). 248. Santo Agostinho, Sermão 268, 2: PL 38, 1232. 249. Pio XII, enc. Mystici Corporis: DS 3808. 250. Cf. 1Cor 3, 16-17; Ef 2, 21.251. Santo Ireneu de Lião, Adversus Haereses 3, 24, 1: SC 211. 472-474 (PG 7, 966). 252. Pio XII.enc. Mystici Corporis: DS 3808. 253. Cf. Ef 4, 16. 254. Cf. 1 Cor 12, 13. 255. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 7: AAS 57 (1965) 10. 256. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 12: AAS 57 (1965) 16; cf. Id. Decr. Apostolicam actuositatem, 3: AAS 58 (1966) 839-840. 257. Cf. 1 Cor 13. 258. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 12: AAS 57 (1965) 17 259. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium,30: AAS 57 (1965) 37; João Paulo II, Ex. ap. Christifideles laici, 24: AAS 81 (1989) 435. 260. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 13: AAS 57 (1965) 17. 261. II Concílio do Vaticano, Decr. Ad gentes, 1: AAS 58 (1966) 947. 262. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 4: AAS 57 (1965) 7; cf. São Cipriano de Cartago, De dominica Oratione, 23: CCL 3A. 105 (PL 4, 553). 263. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 8: AAS 57 (1965) 11. 264 Cf. Santo Ofício, Ep. ad Episcopos Angliae (14 de Setembro de 1864): DS 2888. 265. I Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Filius, c. 3: DS 3013. 266. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 2: AAS 57 (1965) 92.267. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 2: AAS 57 (1965) 92.268. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 78: AAS 58 (1966) 1101.269. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 2: AAS 57 (1965) 91. 270. Clemente de Alexandria, Paedagogus 1, 6, 42: GCS 12, 115 (PG 8, 300). 271.II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 13: AAS 57 (1905) 18.272. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 2: AAS 57 (1965) 91-92; Id, Const. dogm. Lumen Gentium, 14: AAS 57 (1965) 18-19; CIC cân 205. 273. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 8: AAS 57 (1965) 11-12. 274. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 3: AAS 57 (1965) 94. 275. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 3: AAS 57 (1965) 92-93. 276. Cf. CIC cân 751. 277. Orígenes, In Ezechielem homilia 9, 1: SC 352, 296 (PG 13, 732).278. II Concílio do Vaticano,. Decr. Unitatis redintegratio, 3: AAS 57 (1965) 93. 279. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 8: AAS 57 (1965) 12.280. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 3: AAS 57 (1965) 93: cf. Id. Const. dogm. Lumen Gentium, 15: AAS 57 (1965) 19.281. Cf. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 3: AAS 57 (1965) 93. 282. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 8: AAS 57 (1965) 12.
  • 283. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 4: AAS 57 (1965) 95.
  • 284. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 1: AAS 57 (1965) 90-91.
  • 285. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio,, 6: AAS 57 (1965) 96-97.
  • 286. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 7: AAS 57 (1965) 97.
  • 287. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 8: AAS 57 (1965) 98.
  • 288. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 9: AAS 57 (1965) 98.
  • 289. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 10: AAS 57 (1965) 99.
  • 290. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 4: AAS 57 (1965) 94; Ibid. 9: AAS, 57 (1965) 98: Ibid. 11: AAS 57 (1965) 99.
  • 291. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio,12: AAS 57 (1965) 99-100.
  • 292. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 5: AAS 57 (1965) 96.
  • 293. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 24: AAS 57 (1965) 107.
  • 294. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 39: AAS 57 (1965) 44.
  • 295. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 12: AAS 57 (1965) 16.
  • 296. Cf. Act 9,13: 1 Cor 6, 1; 16, 1.
  • 297. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 10: AAS 56 (1964) 102.
  • 298. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 3: AAS 57 (1965) 94.
  • 299. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 48: AAS 57 (1965) 53.
  • 300. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 48: AAS 57 (1965) 53.
  • 301. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 11: AAS 57 (1965) 16.
  • 302. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 42: AAS 57 (1965) 48.
  • 303. Santa Teresa do Menino Jesus, Manuscrito B. 3v: Manuscrits autobiographiques (Paris 992) p. 299. [Santa Teresa do Menino Jesus e da Santa Face, Obras Completas (Paço de Arcos, Edições do Carmelo 1996) p. 230].
  • 304. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 8: AAS 57 (1965) 12; cf. In. Decr. Unitatis redintegratio, 3: AAS 57 (1965) 92-94; Ibid. 6: AAS 57 (1965) 96-97.
  • 305. Cf. 1 Jo 1, 8-10.
  • 306. Mt 13, 24-30.
  • 307. Paulo VI, Sollemnis Professio fidei, 19: AAS 60 (1968) 440.
  • 308. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 40: AAS 57 (1965) 44-45: Ibid, 48-51: AAS 57 (1965) 53-58.
  • 309. João Paulo II, Ex. ap. Christifideles laici 16: AAS 81 (1989) 417.
  • 310. João Paulo II, Ex. ap. Christifideles laici 17: AAS 81 (1989) 419-420.
  • 311. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 65: AAS 57 (1965) 64.
  • 312. Santo Inácio de Antioquia, Epistula ad Smyrnaeos 8, 2: SC 10bis p. 138 (Funk 1, 282).
  • 313. Cf. Ef 1, 22-23.
  • 314. II Concílio do Vaticano, Decr. Ad gentes, 6: AAS 58 (1966) 953.
  • 315. II Concílio do Vaticano, Decr. Ad gentes, 4: AAS 58 (1966) 950-951.
  • 316. Cf. Mt 28, 19.
  • 317. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 13: AAS 57 (1965) 17.
  • 318. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 26: AAS 57 (1965) 31.
  • 319. II Concílio do Vaticano, Decr. Christus Dominus. 11: AAS 58 (1966) 677; CIC cân 368-369; CCEO cân 177 § 1. 178. 311, § 1. 312.
  • 320. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 23: AAS 57 (1965) 27.
  • 321. Santo Inácio de Antioquia, Ep ad Romanos, Inscr.: SC 10bis, p. 106 (Funk 1, 252).
  • 322. Santo Ireneu de Lião, Adversas Haereses 3, 3, 2: SC 211, 32 (PG 7, 849); I Concílio do Vaticano, Const. dogm. Pastor aeternus, c. 2: DS 3057.
  • 323. São Máximo o Confessor, Opuscula theologica et polemica: PG 91, 137-140.
  • 324. Paulo VI, Ex. ap. Evangelii nuntiandi, 62: AAS 68 (1976) 52.
  • 325. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 23: AAS57 (1965) 29.
  • 326. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 13: AAS 57 (1965) 18.
  • 327. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 14: AAS 57 (1965) 18-19.
  • 328. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 15: AAS 57 (1965) 19.
  • 329. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 3: AAS 57 (1965) 93.
  • 330. Paulo VI, Allocutio in Aede Sixtina, decem exactis annis a sublatis mutuis excomunicationibus inter Romanam et Constantinopolitanam Ecclesias (14 de Dezembro de 1975): AAS 68 (1976) 121: cf. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 13-18: AAS 57 (1965) 100-104.
  • 331. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 16: AAS 57 (1965) 20.
  • 332. Cf. II Concílio do Vaticano, Decl. Nostra aetate, 4: AAS 58 (1966) 742-743.
  • 333. Sexta-Feira da Paixão do Senhor, Celebração da Paixão do Senhor Oração Universal VI: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p. 254 [Trad. oficial portuguesa: Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992. p. 259.267].
  • 334. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 16: AAS 57 (1965) 20; cf. Id, Decl. Nostra aetate, 3: AAS 58 (1966) 741-742.
  • 335. II Concílio do Vaticano, Decl. Nostra aetate, 1: AAS 58 (1966) 740.
  • 336. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 16: AAS 57 (1965) 20; cf. Id, Decl. Nostra aetate, 2: AAS 58 (1966) 740-741; Paulo VI. Ex. ap. Evangelii nuntiandi, 53: AAS 68 (1976) 41.
  • 337. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 16: AAS 57 (1965) 20.
  • 338. Cf. Santo Agostinho, Sermão 96, 7, 9: PL 38, 588.
  • 339. Santo Ambrósio, De virginitate 18, 119: Sancti Ambrosii Episcopi Mediolanensis opera, v. 14/2 (Milano-Roma 1989) p. 96 (PL 16, 297).
  • 340. Cf. já em 1 Pe 3, 20-21.
  • 341. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 14: AAS 57 (1965) 18.
  • 342. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 16: AAS 57 (1965) 20; cf. Santo Ofício, Epistula ad Archiepiscopum Bostoniensem (8 de Agosto 1949): DS 3866-3872.
  • 343. Cf. Heb 11, 6.
  • 344. II Concílio do Vaticano, Decr. Ad gentes, 7: AAS 58 (1966) 955.
  • 345. II Concílio do Vaticano, Decr. Ad gentes, 1: AAS 58 (1966) 947.
  • 346. II Concílio do Vaticano, Decr. Ad gentes, 2: AAS 58 (1966) 948.
  • 347. Cf. João Paulo II. Enc. Redemptoris missio, 23: AAS 83 (1991) 269-270.
  • 348. Cf. II Concílio do Vaticano, Decr. Apostolicam actuositatem, 6: AAS 58 (1966) 842-843; João Paulo II, Enc. Redemptoris missio, 11: AAS 83 (1991) 259-260.
  • 349. João Paulo II, Enc. Redemptoris missio, 21: AAS 83 (1991) 268.
  • 350. II Concílio do Vaticano, Decr. Ad gentes, 5: AAS 58 (1966) 952.
  • 351. Tertuliano, Apologeticum 50, 13: CCL 1, 171 (PL 1, 603).
  • 352. II Concílio do Vaticano, Const.past. Gaudium et spes, 43: AAS 58 (1966) 1064.
  • 353. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 8: AAS 57 (1965) 12: cf. Ibid, 15: AAS 57 (1965) 20.
  • 354. II Concílio do Vaticano, Decr. Ad gentes, 1 AAS 58 (1966) 947.
  • 355. Cf. João Paulo II, Enc. Redemptoris missio, 12-20: AAS 83 (1991) 260-268.
  • 356. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 8: AAS 57 (1965) 12.
  • 357. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et Spes, 40: AAS 58 (1966) 1058.
  • 358. Cf. João Paulo II, Enc. Redemptoris missio, 42-47: AAS 83 (1991) 289-295.
  • 359. Cf. II Concílio do Vaticano, Decr. Ad gentes, 15: AAS 58 (1966) 964.
  • 360. Cf. João Paulo II, Enc. Redemptoris missio, 48-49: AAS 83 (1991) 295-297.
  • 361. Cf. João Paulo II, Enc. Redemptoris missio, 52-54: AAS 83 (1991) 299-302.
  • 362. II Concílio do Vaticano, Decr. Ad gentes, 6: AAS 58 (1966) 953.
  • 363. Cf. João Paulo II, Enc. Redemptoris missio, 50: AAS 83 (1991) 297-298.
  • 364. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 4: AAS 57 (1965) 96.
  • 365. Cf. João Paulo II, Enc. Redemptoris missio, 55: AAS 83 (1991) 302-304.
  • 366. II Concílio do Vaticano, Decr. Ad gentes, 9: AAS 58 (1966) 958.
  • 367. II Concílio do Vaticano, Decr. Ad gentes, 9: AAS 58 (1966) 958.
  • 368. Cf. Ap 21, 14.
  • 369. Cf. Mt 28, 16-20; Act 1, 8; 1 Cor 9, 1; 15, 7-8: Gl 1, 1: etc.
  • 370. Cf. Act 2, 42.
  • 371. Cf. 2 Tm 1, 13-14.
  • 372. II Concílio do Vaticano, Decr. Ad gentes, 5: AAS 58 (1966) 952.
  • 373. Prefácio dos Apóstolos Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p. 426 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992. p. 493].
  • 374. Cf. 1 Jo 13, 20; 17. 18.
  • 375. Cf. Lc 10, 16.
  • 376. Cf. Jo 15, 5.
  • 377. Cf. Mt 28, 20.
  • 378. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 20: AAS 57 (1965) 23.
  • 379. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 20: AAS 57 (1965) 23: cf. São Clemente Romano, Epistula ad Corinthios, 42, 4: SC 167, 168-170 (Funk, 1. 152); Ibid. 44, 2: SC 167, 172 (Funk, 1, 154-156).
  • 380. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 20: AAS 57 (1965) 24.
  • 381. II Concílio do Vaticano, Decr. Apostolicam actuositatem, 2: AAS 58 (1966) 838.
  • 382. II Concílio do Vaticano, Decr. Apostolicam actuositatem, 6: AAS 58 (1966) 840; cf. Jo 15, 5.
  • 383. Concílio do Vaticano, Decr. Apostolicam actuositatem, 3: AAS 58 (1966) 839.
  • 384.Cf. Ap 19. 6.
  • 385. Cf. Ef 1. 4.
  • 386. Cf. Ap 21, 9.
  • 387. Cf. Ap 21, 10-11.
  • 388. Cf. Ef 4, 3-5.
  • 389. II Concílio do Vaticano, Decr. Ad gentes, 2: AAS 58 (1966) 948.
  • 390. Cf. Ap 21, 14.
  • 391. Cf. Mt 16, 18.
  • 392. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 8: AAS 57 (1965) 11-12.
  • 393. CIC, cân. 204, § l; cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 31: AAS 57 (1965) 37-38.
  • 394. CIC, cân. 208: cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 32: AAS 57 (1965) 38-39.
  • 395. II Concílio do Vaticano, Decr. Apostolicam actuositatem, 2: AAS 58 (1966) 838-839.
  • 396. CIC cân. 207, § 2.
  • 397. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 18: AAS 57 (1965) 21-22.
  • 398. Cf. Rm 1, 1.
  • 399. Cf. 1 Cor 9, 19.
  • 400. II Concílio do Vaticano, Decr. Ad gentes, 5: AAS 58 (1966) 951.
  • 401. Cf. Jo 17, 21-23.
  • 402. Cf. Mt 4, 19.21; Jo 1, 43.
  • 403. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 19: AAS 57 (1965) 22.
  • 404. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 22: AAS 57 (1965) 25: cf. CIC cân 330.
  • 405. Cf. Mt 16, 18-19.
  • 406. Cf. Jo 21, 15-17.
  • 407. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 22: AAS 57 (1965) 26.
  • 408. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 23: AAS 57 (1965) 27.
  • 409. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 22: AAS 57 (1965) 26: ID. Decr. Christus Dominus, 2: AAS 58 (1966) 673; Ibid, 9: AAS 58 (1966) 676.
  • 410. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 22: AAS 57 (1965) 26: cf. CIC cân 336.
  • 411. CIC cân 337 § 1.
  • 412. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 22: AAS 57 (1965) 27.
  • 413. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 22: AAS 57 (1965) 26.
  • 414. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 23: AAS 57 (1965) 27.
  • 415. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 23: AAS 57 (1965) 27.
  • 416. II Concílio do Vaticano, Decr. Christus Dominus, 3: AAS 58 (1966) 674.
  • 417 II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 23: AAS 57 (1965) 28.
  • 418. Cf. Gl 2, 10.
  • 419. Cf. Canones Apostolorum, 34 [Constitutiones apostolicae 8, 47, 34]: SC 336, 284 (Funk, Didascalia et Constitutiones Apostolorum 1, 572-574).
  • 420. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 23: AAS 57 (1965) 29.
  • 421. II Concílio do Vaticano, Decr. Presbiterorum ordinis, 4: AAS 58 (1966) 995.
  • 422. Cf. Mc 16, 15.
  • 423. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 25: AAS 57 (1965) 29.
  • 424. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 12: AAS 57 (1965) 16: cf. Id, Const. dogm. Dei Verbum, 10: AAS 58 (1966) 822.
  • 425. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 25: AAS 57 (1965) 30: cf. I Concílio do Vaticano, Const. dogm. Pastor aeternus, c. 4: DS 3074.
  • 426 II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 10: AAS 58 (1966) 822.
  • 427. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 25: AAS 57 (1965) 30.
  • 428. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 25: AAS 57 (1965) 30.
  • 429. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 25: AAS 57 (1965) 29-30.
  • 430. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 26: AAS 57 (1965) 31.
  • 431. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 26: AAS 57 (1965) 32.
  • 432. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 27: AAS 57 (1965) 32.
  • 433. Cf. Lc 22, 26-27.
  • 434. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 27: AAS 57 (1965) 32.
  • 435. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 27: AAS 57 (1965) 33.
  • 436. Santo Inácio de Antioquia, Epistula ad Smyrnaeos 8, 1: SC 10bis, 138 (Funk 1, 282).
  • 437. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 31: AAS 57 (1965) 37.
  • 438. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 31: AAS 57 (1965) 37-38.
  • 439. Pio XII, Allocutio ad Patres Cardinales recenter creatos (20 de Fevereiro de 1946): AAS 38 (1946) 149; aduzido por João Paulo II, Ex. ap. Christifideles laici, 9: AAS 81 (1989) 406.
  • 440. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 33: AAS 57 (1965) 39.
  • 441. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 34: AAS 57 (1965) 40: cf. Ibid, 10: AAS 57 (1965) 14-15.
  • 442. CIC cân 835 § 4.
  • 443. Cf. CIC cân 230 § 1.
  • 444. CIC cân 230 § 3.
  • 445. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 35: AAS 57 (1965) 40.
  • 446 São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 3 q. 71, a. 4, ad 3: Ed. Leon. 12, 124.
  • 447. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 35: AAS 57 (1965) 40.
  • 448. II Concílio do Vaticano, Decr. Apostolicam actuositatem, 6: AAS 58 (1966) 843: cf. Id, Decr. Ad gentes, 15: AAS 58 (1966) 965.
  • 449. Cf. CIC cân 774.776.780.
  • 450. Cf. CIC cân 229.
  • 451. Cf. CIC cân. 822 § 3.
  • 452. CIC cân 212 § 3.
  • 453. Cf. Fl 2, 8-9.
  • 454. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 36: AAS 57 (1965) 41.
  • 455. Santo Ambrósio, Espositio psalmi CXVIII, 14, 30: CSEL 62, 318 (PL 15, 1476).
  • 456. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 36: AAS 57 (1965) 42.
  • 457. Paulo VI, Ex. ap. Evangelii nuntiandi, 73: AAS 68 (1976) 61.
  • 458. CIC cân 129 § 2.
  • 459. Cf. C1C cân 443 § 4.
  • 460. Cf. CIC cân. 463 § 1-2.
  • 461. Cf. CIC cân 511-512.536.
  • 462. Cf. CIC cân 517 § 2.
  • 463. Cf. CIC cân 492 § 1. 537.
  • 464. Cf. CIC cân 1421 § 2.
  • 465. II Concílio do Vaticano, Const. dogm Lumen Gentium, 36: AAS 57 (1965) 42.
  • 466. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 33: AAS 57 (1965) 39.
  • 467. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 44: AAS 57 (1965) 51.
  • 468. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 42-43: AAS 57 (1965) 47-50; ID. Decr. Perfectae caritatis, l: AAS 58 (1966) 702-703.
  • 469. Cf. II Concílio do Vaticano, Decr. Perfectae caritatis, 5: AAS 58 (1966) 704-705.
  • 470. Cf. CIC cân 573.
  • 471. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 43: AAS 57 (1965) 49.
  • 472. II Concílio do Vaticano, Decr. Perfectae caritatis, 1: AAS 58 (1966) 702.
  • 473 Cf. CIC cân 605.
  • 474. CIC cân 603 § 1.
  • 475. 1 Cor 7, 34-36.
  • 476. Cf. João Paulo II, Ex. ap. Vita consecrata, 7: AAS 88 (1996) 382.
  • 477. CIC cân. 604 § 1.
  • 478. Ordo Consecrationis virginum. Praenotanda 1, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970). p. 7 [ed. oficial portuguesa: Consagração das Virgens. Preliminares 1, edição típica.(Coimbra. Conferência Episcopal Portuguesa - Gráfica de Coimbra 1993) p. 9].
  • 479. Cf. CIC cân 604 § 1.
  • 480. Cf. Ordo Consecrationis virginum. Praenotanda 2. editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p. 7 [ed. oficial portuguesa: Consagração das Virgens. Preliminares 2, edição típica.(Coimbra, Conferência Episcopal Portuguesa — Gráfica de Coimbra 1993) p. 9].
  • 481. Cf. CIC cân 604 § 2.
  • 482. Cf. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 11: AAS 57 (1965) 102.
  • 483. Cf. CIC cân 573.
  • 484. Cf. CIC cân 607.
  • 485. Cf. CIC cân 591.
  • 486. II Concílio do Vaticano, Decr. Christus Dominus, 33-35: AAS 58 (1966) 690-692.
  • 487. II Concílio do Vaticano, Decr. Ad gentes, 18: AAS 58 (1966) 968-969; Ibid. 40: AAS 58 (1966) 987-988.
  • 488. João Paulo II, Enc. Redemptoris missio, 69: AAS 83 (1991) 317.
  • 489. CIC cân. 710.
  • 490. Pio XII, Const. ap. Provida Mater: AAS 39 (1947) 118.
  • 491. CIC cân 713 § 2.
  • 492. II Concílio do Vaticano, Decr. Perfectae caritatis, 11: AAS 58 (1966) 707.
  • 493. Cf. CIC cân 713.
  • 494. CIC cân 731 § 1-2.
  • 495. CIC cân 783: João Paulo II, Enc. Redemptoris missio, 69: AAS 83 (1991) 317-318.
  • 496. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 31: AAS 57 (1965) 37.
  • 497. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 44: AAS 57 (1965) 50-51
  • 498. Cf. CIC cân 207 § 1-2.
  • 499. CIC cân 331.
  • 500. II Concílio do Vaticano, Decr. Christus Dominus, 2: AAS 58 (1966) 673.
  • 501. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 23: AAS 57 (1965) 27.
  • 502. II Concílio do Vaticano, Decr. Apostolicam actuositatem, 2: AAS 58 (1966) 839.
  • 503. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 43: AAS 58 (1966) 1063.
  • 504. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 36: AAS 57 (1965) 41.
  • 505. São Nicetas de Remesiana, Instructio ad competentes 5, 3, 23 [Explanatio Symboli, 10]: TPL 1, 119 (PL 52, 871).
  • 506. São Tomás de Aquino, In Symbolum Apostolorum scilicet «Credo in Deum» espositio, 13: Opera omnia, v. 27 (Parisiis 1875) p. 224.
  • 507. Cat Rom 1, 10, 24, p. 119.
  • 508. Cat Rom 1, 10, 24, p. 119.
  • 509. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 12: AAS 57 (1965) 16.
  • 510. Cat Rom 1, 10, 27, p. 121.
  • 511. Cf. Lc 16, 1-3.
  • 512. Cf. 1 Cor 10. 24.
  • 513. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 49: AAS 57 (1965) 54.
  • 514. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 49: AAS 57 (1965) 54-55.
  • 515. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 49: AAS 57 (1965) 55.
  • 516. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 49: AAS 57 (1965) 55.
  • 517. São Domingos, moribundo, aos seus irmãos: Relatio iuridica 4 (Frater Radulphus de Faventia), 42: Acta sanctorum, Augustus I, p. 551.
  • 518. Santa Teresa do Menino Jesus, Verba (17 de Julho de 1897): Derniers Entretiens (Paris 1971) p. 270. [Santa Teresa do Menino Jesus e da Santa Face, Obras Completas (Paço de Arcos, Edições do Carmelo 1996) p. 1167].
  • 519. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 50: AAS 57 (1965) 56.
  • 520. Martyrium sancti Polycarpi 17, 3: SC 10bis. 232 (Funk 1, 336).
  • 521. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 50: AAS 57 (1965) 55.
  • 522. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 51: AAS 57 (1965) 58.
  • 523. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 3: AAS 57 (1965) 6.
  • 524. Paulo VI, Sollemnis Professio fidei, 30: AAS 60 (1968) 445.
  • 525. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 53: AAS 57 (1965) 57-58: cf. Santo Agostinho, De sancta virginitate 6, 6: CSEL 41, 240 (PL 40, 399).
  • 526. Paulo VI, Allocutio ad Conciliares Patres, tertia exacta Oecumenicae Synodi Sessione (21 de Novembro de 1964): AAS 56 (1964) 1015.
  • 527. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 57: AAS 57 (1965) 61.
  • 528. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 58: AAS 57 (1965) 61-62.
  • 529. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 69: AAS 57 (1965) 66.
  • 530.II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 59: AAS 57 (1965) 62.
  • 531. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 59: AAS 57 (1965) 62: cf. Pio XII, Const. ap. Munificentissimus Deus (1 Novembro de 1950): DS 3903.
  • 532. Liturgia bizantina, Tropário para a festa da Dormição da bem-aventurada Virgem Maria: Horológion tò mega (Romae 1876) p. 215.
  • 533. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 53: AAS 57 (1965) 59.
  • 534. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 63: AAS 57 (1965) 64.
  • 535. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 61: AAS 57 (1965) 63.
  • 536. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 62: AAS 57 (1965) 63.
  • 537. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 60: AAS 57 (1965) 62.
  • 538. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 62: AAS 57 (1965) 63.
  • 539. Paulo VI, Ex. Ap. Marialis cultus, 56: AAS 66 (1974) 162.
  • 540. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 66: AAS 57 (1965) 65.
  • 541. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 103: AAS 56 (1964) 125.
  • 542. Paulo VI, Ex. Ap. Marialis cultus, 42: AAS 66 (1974) 152-153.
  • 543. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 69: AAS 57 (1965) 66-67.
  • 544. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 68: AAS 57 (1965) 66
  • 545. Paulo VI, Sollemnis Professio fidei, 15: AAS 60 (1968) 439.
  • 544. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 68: AAS 57 (1965) 66.
  • 545. Paulo VI, Sollemnis Professio fidei, 15: AAS 60 (1968) 439.
  • 546. Cf. Rm 4, 25.
  • 547. CatRom 1, 11, 3, P.123.
  • 548. CatRom1, 11, 4, p. 123.
  • 549. São Gregório de Nazianzo, Oratio 39, 17: SC 358, 188 (PG 36, 356).
  • 550. Concílio de Trento, Sess. 14ª, Doctrina de sacramento Paenitentiae, c. 2: DS 1672.
  • 551. Santo Agostinho, Sermão 214, 11: ed. P. Verbraken: Revue Bénédictine 72 (1962) 21 (PL 38, 1071-1072).
  • 552. CatRom 1, 11, 5, p. 124.
  • 553. Cf. Mt 18, 21-22.
  • 554. Santo Ambrósio, De Paenitentia 1, 8, 34: CSEL 73, 135-136 (PL 16, 476-477).
  • 555. São João Cristóstomo, De sacerdotio 3, 5: SC 272, 148 (PG 48, 643).
  • 556. Santo Agostinho, Sermão 213, 8, 8: ed. G. Morin, Sancti Augustini sermones post Maurinos reperti [Guelferbytanus 1, 9] (Romae 1930) p. 448 (PL 38, 1064).
  • 557. CatRom1, 11, 6, p. 124-125.
  • 558. Cf. Jo 6, 39-40.
  • 559. Cf. 1 Ts 4, 14; 1 Cor 6, 14; 2 Cor 4, 14; Fl 3, 10-11.
  • 560. Cf. Gn 6, 3: Sl 56, 5: Is 40, 6.
  • 561. Tertuliano, De resurrectione mortuorum 1, 1: CCL 2, 921 (PL 2, 841).
  • 562. Cf. 2 Mac 7, 29: Dn 12, 1-13.
  • 563. Cf. Act 23, 6.
  • 564. Cf. Jo 11, 24.
  • 565. Cf. Jo 5, 24-25: 6, 40.
  • 566. Cf. Jo 6, 54.
  • 567. Cf. Mc 5, 21-43: Lc 7, 11-17: Jo 11.
  • 568. Cf. Mt 12, 39.
  • 569. Cf. Jo 2, 19-22.
  • 570. Cf. Mc 10, 34.
  • 571. Cf. Act 4, 33.
  • 572. Cf. Act 17, 32: 1 Cor 15, 12-13.
  • 573. Santo Agostinho, Enarratio Psalmum 88, 2. 5: CCL 39, 1237 (PL 37, 1134).
  • 574. Cf. Dn 12, 2.
  • 575. IV Concílio de Trento, c. 1. De fide catholica: DS 801.
  • 576. Cf. Fl 3, 21.
  • 577. Santo Ireneu de Lião, Adversus Haereses 4, 18, 5: SC 100, 610-612 (PG 7, 1028-1029).
  • 578. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 48: AAS 57 (1965) 54.
  • 579. Cf. Fl 3, 20.
  • 580. Cf. Fl 1, 23.
  • 581. Cf. Paulo VI, Sollemnis Professio fidei, 28: AAS 60 (1968) 444.
  • 582. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 18: AAS 58 (1966) 1038.
  • 583. Cf. Gn 2, 17.
  • 584. Cf. Rm 6, 3-9: Fl 3, 10-11.
  • 585. Cf. Gn 2, 17; 3, 3.19; Sb 1, 13; Rm 5, 12; 6, 23.
  • 586. Cf. Concílio de Trento, Sess. 5ª. Decr. de peccato originali, can 1: DS 1511.
  • 587. Cf. Sb 2, 23-24.
  • 588. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 18: AAS 58 (1966) 1038.
  • 589.Cf. Mc 14, 33-34: Heb 5, 7-8.
  • 590. Cf. Rm 5, 19-21.
  • 591. Santo Inácio de Antioquia, Epistula ad Romanos 6, 1-2: Sc: l0bis, 114 (Funk 1, 258-260).
  • 592. Cf. Lc 23, 46.
  • 593. Santo Inácio de Antioquia, Epistula ad Romanos 7, 2: Sc 10bis, 116 (Funk 1, 260).
  • 594. Santa Teresa de Jesus, Poesía, 7: Biblioteca Mística Carmelitana, v. 6 (Burgos 1919) p. 86. [Santa Teresa de Ávila, Seta de Fogo (Lisboa, Assírio & Alvim 1989) p. 31].
  • 595. Santa Teresa do Menino Jesus, Lettre (9 de Junho de 1897): Correspondance Générale, v. 2 (Paris 1973) p. 1015. [Santa Teresa do Menino Jesus e d Santa Face, Obras Completas (Paço de Arcos, Edições do Carmelo 1996) p. 622].
  • 596. Cf. 1 Ts 4, 13-14.
  • 597. Prefácio dos Defuntos I: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p. 439 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992, 509].
  • 598. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 48: AAS 57 (1965) 54.
  • 599. Imitação de Cristo 1, 23, 5-8: ed. T. Lupo (Città del Vaticano 1982) p. 70.
  • 600. São Francisco de Assis, Cântico das criaturas: Opuscula sancti Patris Francisci Assisiensis, ed. C. Esser (Grottaferrata 1978) p. 85-86. [Cf. Fontes Franciscanas, I (Braga, Editorial Franciscana, 1994) p. 781.
  • 601. Tertuliano, De resurrectione mortuorum 8, 2: CCL 2, 931 (PL 2, 852).
  • 602. II Concílio de Lião, Professio fidei Michaelis Palaeologi imperatoris: DS 854. C
  • 603. Cf. 1 Cor 15, 42.
  • 604. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 18: AAS 58 (1966) 1038.
  • 605. Ordo Unctionis infirmorum eorumque pastoralis curae. Orto commendationis morientium. 146-147, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1972) p. 60-61 [em port.: Unção e Pastoral dos Doentes. Encomendação dos moribundos. 146-147, segunda edição típica (Coimbra, Gráfica de Coimbra — Conferência Episcopal Portuguesa, 1994) p. 1091.
  • 606. Cf. 2 Tm 1, 9-10.
  • 607. Cf. Lc 16, 22.
  • 608. Cf. Lc 23, 43.
  • 609. Cf. 2 Cor 5, 5: Fl 1, 23; Heb 9, 27: 12, 23.
  • 610. Cf. Mt 16, 26.
  • 611. Cf. II Concílio de Lião, Professio fidei Michaelis Palaeologi imperatoris: DS 856: Concílio de Florença, Decr. pro Graecis: DS 1304: Concílio de Trento, Sess. 25ª, Decretum de purgatorio: DS 1820.
  • 612. Cf. II Concílio de Lião, Professio fidei Michaelis Palaeologi imperatoris: DS 857; João XXII, Buda Ne super his: DS 991; Bento XII, Const. Benedictus Deus: DS 1000-1001; Concílio de Florença, Decr. pro Graecis: DS 1305.
  • 613. Cf. II Concílio de Lião, Professio fidei Michaelis Palaeologi imperatoris: DS 858; Bento XII, Const. Benedictus Deus: DS 1002; Concílio de Florença, Decr. pro Graecis: DS 1306.
  • 614. São João da Cruz, Avisos y sentencias. 57: Biblioteca Mística Carmelitana, N. 13 (Burgos 1931), p. 238. [S. João da Cruz, Ditos de luz, e amor. 57: Obras Completas (Paço de Arcos, Edições Carmelo 1986) P. 1015].
  • 615. Cf. Ap 22, 4.
  • 616. Bento XII. Const. Benedictus Deus: DS 1000; cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 49 AAS 57 (1965) 54.
  • 617. Cf. Jo 14, 3; Fl 1, 23: 1 Ts 4, 17.
  • 618. Cf. Ap 2, 17.
  • 619. Santo Ambrósio, Expositio evangelii secundum Lucam 10, 121: CCL, 14, 379 (PL 15-1927).
  • 620. São Cipriano de Cartago, Epistula 58, 10: CSEL 3/2, (1996): 665; 58.10.1: CCL 3C, 333-334 (56, 10: PL 4, 367-368).
  • 621. Cf. Mt 25, 21.23.
  • 622. Cf. Conc. de Florença, Decr. pro Graecis: DS 1304.
  • 623. Cf. Concílio de Trento, Sess. 25ª, Decretum de purgatorio: DS 1820: Sess. 6ª. Decr. de iustificatione, canon 30: DS 1580.
  • 624. Por exemplo, 1 Cor 3, 15: 1 Pe 1, 7.
  • 625. São Gregório Magno, Dialogi 4, 41, 3: SC 265, 148 (4, 39: PL 77, 396).
  • 626. Cf. II Concílio de Lião, Professio fidei Michaelis Palaeologi imperatoris: DS 856.
  • 627. Cf. Job 1, 5.
  • 628. São João Crisóstomo, In epistulam I ad Corinthios homilia 41, 5: PG 61, 361.
  • 629. Cf. Mt 25, 31-46.
  • 630. Cf. Mt 5, 22.29; 13, 42.50; Mc 9, 43-48.
  • 631. Cf. Mt 10, 28.
  • 632. Cf. Symbolum Quicumque: DS 76; Synodus Constantinopolitana. q (em 543), Anathematismi contra Origenem, 7: DS 409; Ibid, 9: DS 411; IV Concílio de Latrão, Cap. I, De fide catholica: DS 801: II Concílio de Lião, Professio fidei Michaelis Palaeologi imperatoris: DS 858; Bento XII, Const. Benedictus Deus: DS 1002; Concílio de Florença, Decr. pro Iacobitis: DS 1351: Concílio de Trento, Sess. 6ª, Decr. de iustificatione, canon 25: DS 1575; Paulo VI. Sollemnis Professio fidei, 12: AAS 60 (1968) 438.
  • 633. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 48: AAS 57 (1965) 54.
  • 634. II Concílio de Orange, Conclusio: DS 397; Concílio de Trento, Sess. 6ª. Decr: de iustificatione, canon 17: DS 1567.
  • 635. Oração Eucarística I ou Cânone Romano, 88: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p. 450 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992, 518].
  • 636. Cf. Jo 12, 48.
  • 637. Santo Agostinho, Sermão 18, 4, 4: CCL 41, 247-249 (PL 38, 130-131).
  • 638. Cf. Ct 8, 6.
  • 639. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 48: AAS 57 (1965) 53.
  • 640. Cf. Ap 21, 1.
  • 641. Cf. Ap 21, 5.
  • 642. Cf. Ap 21, 27.
  • 643. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 1: AAS 57 (1965) 5.
  • 644. Cf. Ap 21, 27.
  • 645. Santo Ireneu de Lião, Adversus Haereses 5, 32. 1: SC 153, 398 (PG 7, 1210).
  • 646. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 39: AAS 58 (1966) 1056-1057.
  • 647. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 39: AAS 58 (1966) 1057.
  • 648. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 39: AAS 58 (1966) 1057: cf. Const. dogm. Lumen Gentium, 2: AAS 57 (1965) 5-6.
  • 649. São Cirilo de Jerusalém, Catecheses illuminandorum 18, 29: Opera. v. 2. ed. J. Rupp (Monaci 1870) p. 332 (PG 33, 1049).
  • 650. Paulo VI, Sollemnis Professio fidei, 28: AAS 60 (1968) 444.
  • 651. Paulo VI, Sollemnis Professio fidei, 29: AAS 60 (1968) 444.
  • 652. Cf. Sagrada Congregação do Clero, Directorium catechisticum generale, 69: AAS 64 (1972) 141.
  • 653. Oração antes da Comunhão, 132: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p. 474 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992, 546].
  • 654. II Concílio de Lião, Professio fidei Michaelis Palaeologi imperatoris: DS 859: cf. Concílio de Trento, Sess. 6ª, Decretum de iustificatione, c. 16: DS 1549.
  • 655. Cf. Ap 22, 21.
  • 656. Cf. Mt 6, 2.5.16.
  • 657. Cf. Jo 5, 19.
  • 658. Santo Agostinho, Sermão 58, 11, 13: PL 38, 399.
  • 659. Doxologia final da oração eucarística: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p. 455, 460, 464 e 471 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992, p. 522, 528, 535, 543, etc.].

Notas e Referências

  • 1. Cf. Ef 3, 4.
  • 2. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 5: AAS 56 (1964) 99.
  • 3. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 2: AAS 56 (1964) 97-98.
  • 4. Cf. Jo 17, 4
  • 5. Cf. Act 13, 2: Lc 1, 23.
  • 6. Cf. Rm 15, 16; Fl 2, 14-17.30.
  • 7. Cf. Rm 15, 27; 2 Cor 9, 12; Fl 2, 25.
  • 8. Cf. Heb 8, 2.6.
  • 9. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 7: AAS 56 (1964) 101.
  • 10. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 11: AAS 56 (1964) 103.
  • 11. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 9: AAS 56 (1964) 101.
  • 12. Cf. Ef 3, 16-17.
  • 13.  II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 10: AAS 56 (1964) 102.
  • 14. João Paulo II, Ex. Ap. Catechesi tradendae, 23: AAS 71 (1979) 1296.
  • 15. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 3-4: AAS 56 (1964) 98.

Notas e Referências

  • 1. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 6: AAS 56 (1964) 100; Id, Const. dogm. Lumen Gentium, 2: AAS 57 (1965) 6.
  • 2. Cf. Lc 10, 21.
  • 3. Cf. Jo 13, 1; 17, 1.
  • 4.  II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosactum Concilium, 6: AAS 56 (1964) 100.
  • 5. Cf. Jo 20, 21-23.
  • 6.  II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosactum Concilium, 7: AAS 56 (1964)100-101.
  • 7.  II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosactum Concilium, 7: AAS 56 (1964)101.
  • 8.  II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosactum Concilium, 8: AAS 56 (1964) 101; cf. Id., Const. dogm. Lumen Gentium, 50: AAS 57 (1965) 55-57.
  • 9. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 2: AAS 57 (1965) 6.
  • 10. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 14-16: AAS 58 (1966) 824-625.
  • 11. Cf. Lc 24, 13-49.
  • 12. Cf. 2 Cor 3, 14-16.
  • 13. Cf. 1 Pe 3, 21.
  • 14. Cf. 1 Cor 10, 1-6.
  • 15. Cf. Lc 1, 17.
  • 16. Cf. Jo 14, 26.
  • 17.  II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosactum Concilium, 24: AAS 56 (1964) 106-107.
  • 18. II Concílio do Vaticano, Decr. Presbiterorum ordinis, 4: AAS 58 (1966) 996.
  • 19. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 2: AAS 58 (1966) 818.
  • 20.  São João Damasceno, Expositio fidei, 86 [De fide orthodoxa, 4, 13]: PTS 12, 194-195 (PG 94, 1141.1145).
  • 21. Cf. Ef 1, 14; 2 Cor 1, 22.
  • 22. Cf. Jo 15, 1-17; Gl 5, 22.
  • 23. Cf. 1 Jo 1, 3-7.
  • 24. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosactum Concilium, 6: AAS 56 (1964) 100.
  • 25. Cf. II Concílio de Lião, Professio fidei. Michaelis Palaeologi imperatoris: DS 860; Concílio de Florença, Decretum pro Armenis: DS 1310; Concílio de Trento, Sess. 7ª, Canones de sacramentis in genere, can 1: DS 1601.
  • 26. Concílio de Trento, Sess. 7ª,  Decretum de sacramentis, Prooemium: DS 1600.
  • 27. Concílio de Trento, Sess. 7ª, Canones de sacramentis in genere, can 1: DS 1601.
  • 28. São Leão Magno, Sermão 74. 2: CCL 138A, 457 (PL 54, 398).
  • 29. Cf. Lc 5, 17; 6, 19; 8, 46.
  • 30. Cf. Mt 13, 52; 1 Col- 4, I.
  • 31. Santo Agostinho, De civitate Dei 22, 17: CSEL 40/2, 625 (PL 41. 779); cf. São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 3. q. 64, a. 2. ad 3; Ed. Leon. 12, 43.
  • 32. Pio XII, Enc. Mystici corporis: AAS 35 (1943) 226.
  • 33. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 11: AAS 57 (1965) 15.
  • 34. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 11: AAS 57 (1965) 15.
  • 35. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 14: AAS 57 (1965) 14.
  • 36. Cf. Jo 20. 21-23; Lc 24. 47; Mt 28, 18-20.
  • 37. Concílio de Trento, Sess. 7ª, Canones de sacramentis in genere, can 9: DS 1609.
  • 38.II Concílio do Vaticano, Decr. Presbyterorum ordinis, 4: AAS 58 (1966) 995-996.
  • 39.  II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosactum Concilium, 59: AAS 56 (1964) 116.
  • 40. Próspero de Aquitânia [séc. V], Indiculus, c. 8: DS 246 (PL 51, 209).
  • 41. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 8: AAS 58 (1966) 821.
  • 42. Cf. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 2: AAS 57 (1965) 91-92: Ibid., 15: AAS 57 (1965) 101-102.
  • 43. Cf. Concílio de Trento, Canones de sacramentis in genere, can 5: DS 1605; Ibid., can. 6: DS 1606.
  • 44. Cf. Concílio de Trento, Canones de sacramentis in genere, can 8: DS 1608.
  • 45. São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 3, q. 68, a. 8, c.: Ed. Leon. 12, 100.
  • 46. Cf. Concílio de Trento, Canones de sacramentis in genere, can 4: DS 1604.
  • 47. Cf. 2 Pe 1, 4.
  • 48. São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 3, q. 60, a. 3 c.: Ed. Leon. 12, 6.
  • 48. São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 3, q. 60, a. 3 c.: Ed. Leon. 12, 6.

Notas e Referências

  • 1. Cf. Ap 4, 2.
  • 2. Cf. Ec 1, 26-28.
  • 3. Cf. Jo 1, 29.
  • 4. Cf. Heb 4, 14-15; 10, 19-21: etc.
  • 5. Liturgia Bizantina. Anáfora de São João Crisóstomo: F. E. Brigtman, Liturgies Eastern and Western (Oxford 1896) p. 378 (PG 63, 913).
  • 6. Cf. Jo 4, 10-14; Ap 21, 6.
  • 7. Cf. Ap 4-5: Is 6, 2-3.
  • 8. Cf. Ap 7, 1-8; 14, 1.
  • 9. Cf. Ap 12.
  • 10. Cf. Ap 21, 9.
  • 11. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 26: AAS 56 (1964) 107.
  • 12. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 27: AAS 56 (1964) 107.
  • 13. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 10: AAS 57 (1965) 14.
  • 14. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 10: AAS 57 (1965) 14: Ibid., 34: AAS 57 (1965) 40: Id., Decr. Presbyterorum ordinis, 2: AAS 58 (1966) 991-992.
  • 15. Cf. 1 Pe 2, 4-5.
  • 16. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 14: AAS 56 (1964) 104.
  • 17. Cf. II Concílio do Vaticano, Decr. Presbyterorum ordinis, 2: AAS 58 (1966) 992; Ibid. 15: AAS 58 (1966) 992: Ibid. 15: AAS 58 (1966) 1014.
  • 18. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 29: AAS 56 (1964) 107.
  • 19.  II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 28: AAS 56 (1964) 107.
  • 20. Cf. Sb 13, 1: Rm 1, 19-20; Act 14, 17.
  • 21. Cf. Lc 8, 10.
  • 22. Cf. Jo 9, 6: Mc 7, 33-35; 8, 22-25.
  • 23. Cf. Lc 9, 31; 22, 7-20.
  • 24. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 112: AAS 56 (1964) 128.
  • 25. Cf. Cl 3, 16-17.
  • 26. Cf. Santo Agostinho, Enarratio in Psalmum, 72, 1: CCL 39, 986 (PL 36, 914).
  • 27. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 112: AAS 56 (1964) 128.
  • 28.  Cf. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 112: AAS 56 (1964) 128.
  • 29.  Santo Agostinho, Confissões 9, 6, 14: CCL27, 141 (PL 32, 769-770).
  • 30. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 119: AAS 56 (1964) 129-130.
  • 31. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 118: AAS 56 (1964) 129.
  • 32. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 121: AAS56 (1964) 130.
  • 33. São João Damasceno, De sacris imaginibus oratio 1, 16: PTS 17, 89 e 92 (PG 94, 1245 e 1248).
  • 34. II Concílio de Niceia (em 787) Terminus: COD p. 135.
  • 35. Cf. Rm 8, 29; 1 Jo 3, 2.
  • 36. II Concílio de Niceia, Definitio de sacris imaginibus: DS 600.
  • 37. São João Damasceno, De sacris imaginibus oratio 1, 47: PTS 17. 151 (PG 94, 1268).
  • 38. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 102: AAS 56 (1964) 125.
  • 39. Cf. Mt 6, 1.
  • 40. Cf. Heb 3, 7-4, 11; Sl 95, 8.
  • 41. Pseudo-Hipólito de Roma, In sanctum Pascha 1, 1-2: Studia patristica mediolanensia 15, 230-232 (PG 59, 755).
  • 42. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 106: AAS 56 (1964) 126.
  • 43. Cf. Matinas do dia da Páscoa do rito Bizantino. Ode 9, tropário: Pentekostárion (Roma 1884) p. 11.
  • 44. Cf. Jo 21, 12: Lc 24, 30.
  • 45. São Jerónimo, In die Dominica Paschae homilia: CCL 78, 550 (PL 30. 218-219).
  • 46. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 106: AAS 56 (1964) 126.
  • 47. Fanqîth. Breviarium iuxta Ecclesiae Antiochenae Syrorum, v. 6, (Mossul )886) p. 193b.
  • 48. Cf. Lc 4, 19.
  • 49. Santo Atanásio de Alexandria, Epistula festivalis 1 (em 329), 10: PG 26, 1366.
  • 50. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 103: AAS 56 (1964) 125.
  • 51. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 104: AAS 56 (1964) 126; cf. Ibid., 108: AAS 56 (1964) 126 e Ibid., 111: AAS 56 (1964)127.
  • 52. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, IV, 83-101: AAS 56 (1964) 121-125.
  • 53. Cf. 1 Ts 5, 17; Ef 6, 18.
  • 54. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 84: AAS 56 (1964) 121.
  • 55. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 98: AAS 56 (1964) 124.
  • 56. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 84: AAS 56 (1964) 121.
  • 57. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 83: AAS 56 (1964) 121.
  • 58.  Cf. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 86: AAS 56 (1964) 121: Ibid., 96: AAS 56 (1964) 123; Id., Decr. Presbyterorum ordinis, 5: AAS 58 (1966) 998.
  • 59. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 98: AAS 56 (1964) 124.
  • 60. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 100: AAS 56 (1964) 124.
  • 61. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 90: AAS 56 (1964) 122.
  • 62. Cf. II Concílio do Vaticano, Decl. Dignitatis humanae, 4: AAS 58 (1966) 932-933.
  • 63. II Concílio do Vaticano, Decr. Presbyterorum ordinis, 5: AAS 58 (1966) 998; cf. Id., Const. Sacrosanctum Concilium, 122-127: AAS 56 (1964) 130-132.
  • 64. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 7: AAS 56 (1964) 100-101.
  • 65. Cf. Heb 13, 10.
  • 66. Cf. Instrução geral do Missal Romano, 259: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p.75 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992. p. 56].
  • 67. Paulo VI, Enc. Mysterium fedei: AAS 57 (1965) 771.
  • 68. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 128: AAS 56 (1964) 132.
  • 69. Instrução geral do Missal Romano, 271: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p. 77 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992. p. 57].
  • 70. Instrução geral do Missal Romano, 272: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p.77 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992, p. 571.
  • 71.  II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 106: AAS 56 (1964) 126.
  • 72. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 102: AAS 56 (1964) 125.
  • 73. Cf. Paulo VI, Ex. ap. Evangelii nuntiandi, 63-64: AAS 68 (1976) 53-55.
  • 74. Cf. 2 Tm 1, 14.
  • 75. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 23: AAS 57 (1965) 28-29; in. Decr. Unitatis redintegratio, 4: AAS 57 (1965) 95.
  • 76. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 4: AAS 56 (1964) 98.
  • 77. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 37-40: AAS 56 (1964) 110-111.
  • 78. Cf. João Paulo II, Ex. Ap. Catechesi tradendae, 53: AAS 71 (1979) 1319-1321.
  • 79. João Paulo II, Carta Ap. Vicesimus quintus annus, 16: AAS 81 (1989) 912-913: cf. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 21: AAS 56 (1964) 105-106.
  • 80. João Paulo II, Carta Ap. Vicesimus quintus annus, 16: AAS 81 (1989) 913.

Notas e Referências

  • 1. São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 3. q. 65, a. 1. c: Ed. Leon. 12, 56-57.
  • 2. São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 3. q. 65. a. 3. c: Ed. Leon. 12, 60.
  • 3. Paulo VI, Const. Ap. Divinae consortium naturae: AAS 63 (1971) 657: cf. Ordo initiationis christianae adultorum, Praenotanda 1-2 (Typis Polyglottis Vaticanis 1972) p. 7 [Iniciação cristã dos adultos, Segunda Edição, Preliminares, 1-2 (Coimbra, Gráfica de Coimbra – Conferência Episcopal Portuguesa, 1996) p. 9-10]
  • 4. Cf. Concílio de Florença, Decretum pro Armenis: DS 1314: CIC can 204, § 1. 849; CCEO can 675 § 1.
  • 5. CatRom 2, 2, 5, p. 179.
  • 6. Cf. Rm 6, 3-4; Cl 2, 12.
  • 7. São Justino, Apologia 1, 61: CA 1, 168 (PG 6, 421).
  • 8. Cf. Heb 10, 32.
  • 9 Cf. 1 Ts 5, 5.
  • 10. São Gregório Nazianzo, Oratio 40, 3-4: SC 358, 202-204 (PG 36, 361-364).
  • 11. Vigília Pascal, Bênção da água: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p. 283 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992, 315].
  • 12. Cf. Gn 1, 2.
  • 13. Vigília Pascal, Bênção da água: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970). p. 283 [A tradução oficial portuguesa desta oração não inclui a metáfora da «concepção»: «Logo no princípio do mundo, o vosso Espírito pairava sobre as águas, prefigurando o seu poder de santificar»: Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992, 315].
  • 14. Vigília Pascal, Bênção da água: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p. 283 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992. 3151.
  • 15. Vigília Pascal, Bênção da água: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p. 283 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992, 315].
  • 16. Cf. Mt 3, 13.
  • 17. Cf. Mc 16, 15-16.
  • 18. Cf. Mt 3, 15.
  • 19. CL Fl 2, 7.
  • 20. Cf. Mt 3, 16-17.
  • 21. Cf. Mc 10, 38; Lc 12, 50.
  • 22. Cf. Jo 19, 34.
  • 23. Cf.. 1 Jo 5, 6-8.
  • 24. Santo Ambrósio, De sacramentis 2, 2, 6: CSEL73, 27-28 (PL16, 425-426).
  • 25. Cf. Act 2, 41: 8, 12-13; 10, 48; 16, 15.
  • 26. Cf. Cl 2, 12.
  • 27. Cf. Gl 3, 27.
  • 28. Cf. 1 Cor 6, 11; 12, 13.
  • 29. Cf. 1 Pe 23; Ef  5, 26.
  • 30. Santo Agostinho, In Iohannis evangelium tractatus 80, 3: CCL 36, 529 (PL 35, 1840).
  • 31. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 64: AAS 56 (1964) 117.
  • 32. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 65: AAS 56 (1964) 117; cf. Ibid., 37-40: AAS 56 (1964) 110-111.
  • 33. Cf. II Concílio do Vaticano, Decr. Ad gentes, 14: AAS 58 (1966) 963: CIC can. 851.865 866.
  • 34. Cf. CIC can. 851, 2. 868.
  • 35. Cf. Rm 6, 17.
  • 36. Cf. Ordo Baptismi parvulorum, 62 (Typis Polyglottis Vaticanis 1969) p. 32 [Celebração do Baptismo das crianças, 62, Segunda edição típica (Coimbra, Gráfica de Coimbra – Conferência Episcopal Portuguesa, 1994), p.61).
  • 37. Cf. Gl 3, 27.
  • 38. Cf. Fl 2, 15.
  • 39. CIC can.864; cf. CCEO. can.679.
  • 40. II Concílio do Vaticano, Decr. Ad gentes, 14: AAS 58 (1966) 962-963; cf. Ordo initiationis christianae adultorum, Praenotanda 19 (Typis Polyglottis Vaticanis 1972) p. 11 Iniciação cristã dos adultos. Segunda Edição, Preliminares, 19 (Coimbra, Gráfica de Coimbra - Conferência Episcopal Portuguesa. 1996) p. 26-27); Ibid., De tempore catechumenatus eiusque ritibus 98, p. 36 [Ibid.. O tempo do catecumenado e os seus ritos 98. p. 66].
  • 41. II Concílio do Vaticano, Decr. Ad gentes, 14: AAS 58 (1966) 963.
  • 42. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 14: AAS 57 (1965) 19: cf. CIC can. 206.788.
  • 43. Cf. Concílio de Trento, Sess. 5ª, Decretum de peccato originali, can. 4: DS 1514.
  • 44. Cf. Cl 1, 12-14.
  • 45. Cf. CIC can. 867: CCEO can. 868. § 1.
  • 46. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 11: AAS 57 (1965) 15-16; Ibid., 41: AAS 57 (1965) 47; Id., Const. past. Gaudium et spes, 48: AAS 58 (1966) 1067-1069; CIC can. 774. § 2. 1136.
  • 47. Cf. Act 16, 15. 33; 18, 8; 1 Cor 1, 16.
  • 48. Cf. Sagrada Congregação da Doutrina da Fé, Instr. Pastoralis actio, 4: AAS 72 (1980) 1139.
  • 49. Cf. Mc 16, 16.
  • 50. Cf. CIC can. 872-874.
  • 51. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 67: AAS 56 (1964) 118.
  • 52. Cf. CIC can. 861, § 1; CCEO can. 677, § 1.
  • 53. Cf. CIC can. 861, § 2.
  • 54. Cf. 1 Tm 2, 4.
  • 55 Cf. Mc 16, 16.
  • 56. Cf. Jo 3, 5.
  • 57. Cf. Mt 28, 20. Cf. Concílio de Trento, Sess. 7°, Decretum de sacramentis, Canones de sacramento Baptismi, can. 5: DS 1618; II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 14: AAS 57 (1965) 18: ID., Decr. Ad gentes, 5: AAS 58 (1966) 951-952.
  • 58. Cf. Mc 16, 16.
  • 59. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes. 22: AAS 58 (1966) 1043; cf. In.. Const. dogm. Lumen Gentium, 16: AAS 57 (1965) 20; In. Decr. Ad gentes, 7: AAS 58 (1966) 955.
  • 60. Cf. Act 2, 38: Jo 3, 5.
  • 61. Cf. Concílio de Florença, Decretum pro Armenis: DS 1316.
  • 62. Concílio de Trento, Decretum de peccato originali, can. 5: DS 1515.
  • 63. Cf. 2 Cor 5, 17.
  • 64. Cf. Gl  4, 5-7.
  • 65. Cf. 2 Pe 1, 4.
  • 66. Cf. 1 Cor 6, 15; 12, 27.
  • 67. Cf. Rm 8, 17.
  • 68. Cf. 1 Cor 6, 19.
  • 69. Cf. 1 Cor 6, 19.
  • 70. Cf. 2 Cor 5, 15.
  • 71. Cf. Ef 5, 21: 1 Cor 16, 15-16.
  • 72. Cf. Jo 13, 12-15.
  • 73. Cf. Heb 13, 17.
  • 74. Cf. 1 Ts 5, 12-13.
  • 75. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 37: AAS 57 (1965) 42-43; CIC can. 208-223: CCEO can 675, § 2.
  • 76. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium. 11: AAS 57 (1965) 16.
  • 77. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 17: AAS 57 (1965) 21; Id., Decr. Ad gentes. 7: AAS 58 (1966) 956; Ibid., 23: AAS 58 (1966) 974-975.
  • 78. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 3: AAS 57 (1965) 93.
  • 79. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 22: AAS 57 (1965)105.
  • 80. Cf. Rm 8, 29.
  • 81. Cf. Concílio de Trento, Sess. 7ª, Decretum de sacramentis, Canones de sacramentis in genere, can. 9: DS 1609: Ibid., Canones de sacramento Baptismi. can. 6: DS 1619.
  • 82. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 11:AAS 57 (1965) 16.
  • 83. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 10: AAS 57 (1965) 15-16.
  • 84. Cf. Santo Agostinho, Epistula 98, 5: CSEL 34, 527 (PL 33, 362).
  • 85. Cf. Ef  1, 13-14; 2 Cor 1, 21-22.
  • 86. Santo Ireneu de Lião, Demonstratio praedicationis apostolicae, 3: SC 62, 32.
  • 87. Oração Eucarística I ou Cânone Romano: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p. 454 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992, 521].
  • 88. Cf. Concílio de Trento, Sess. Decretum de sacramentis, Canones de sacramentis in genere, can. 9: DS 1609; Ibid., Canones de sacramento Baptismi. can.11: DS 1624.
  • 89. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 16: AAS 57 (1965) 20.
  • 90. Cf. Ordo Confirmationis, Praenotanda 1 (Typis Polyglottis Vaticanas 1973) p. 16 [Celebração da Confirmação, Preliminares 1 (Coimbra, Gráfica de Coimbra – Conferência Episcopal Portuguesa, 1991) p. 21].
  • 91. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 11: AAS 57 (1965) 15: cf. Ordo Confirmationis, Praenotanda 2 (Typis Polyglottis Vaticanis 1973) p. 16 [Celebração da Confirmação, Preliminares 2 (Coimbra, Gráfica de Coimbra – Conferência Episcopal Portuguesa, 1991) p. 21].
  • 92. Cf. Is 11. 2.
  • 93. Cf. Lc 4, 16-22; Is 61, 1.
  • 94. Cf. Mt 3, 13-17; Jo 1, 33-34.
  • 95. Cf. Ez 36, 25-27; Jo 3, 1-2.
  • 96. Cf. Lc 12, 12; Jo 3, 5-8: 7, 37-39; 16, 7-15; Act 1, 8.
  • 97. Cf. Jo 20, 22.
  • 98. Cf. Act 2, 1-4.
  • 99. Cf. Act 2, 17-18.
  • 100. Cf. Act 2, 38.
  • 101. Cf. Act 8, 15-17; 19, 5-6.
  • 102. Cf. Heb 6, 2.
  • 103. Paulo VI. Const. ap. Divinae consortium naturae: AAS 63 (1971) 659.
  • 104. Cf. São Cipriano de Cartago, Epistula 73, 21: CSEL 3/2, 795; (1996), CCL 3C. 556 (PL 3, 1169).
  • 105. Cf. CCEO can. 695, § 1. 696. § 1.
  • 106. Cf. Santo Hipólito de Roma, Traditio apostolica, 21: ed. B. Botte (Münster i.W. 1989) p. 50 e 52.
  • 107. Cf. Dt 11, 14; etc.
  • 108. Cf. Sl 23, 5: 104, 15.
  • 109. Cf. Is 1, 6: Lc 10, 34.
  • 110. Cf. 2 Cor 2, 15.
  • 111. Cf. Gn 38, 18; Cf . 8, 6.
  • 112. Cf. Gn 41, 42.
  • 113. Cf. Dt 32. 34.
  • 114. Cf. 1 Rs 21, 8.
  • 115. Cf. Jr 32, 10.
  • 116. Cf. Is 29, 11.
  • 117. Cf. Jo 6, 27.
  • 118. Cf. Ef 1, 13; 4, 30.
  • 119. Cf. Ap 7, 2-3; 9. 4; Ez 9, 4-6.
  • 120. Pontificale iuxta ritum Syrorum Occidentalium id est Antiochiae, Pars I, Versio latina (Typis Polyglottis Vaticanis 1941) p. 36-37.
  • 121. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 71: AAS 56 (1964) 118.
  • 122. Cf. CIC can. 866.
  • 123. Ordo Confirmationis, 25 (Typis Polyglottis Vaticanis 1973). p. 26 [Celebração da Confirmação, 25 (Coimbra, Gráfica de Coimbra — Conferência Episcopal Portuguesa, 1991) p. 33].
  • 124. Paulo VI. Const. Ap. Divinae consortium naturae: AAS 63 (1971) 657 [Celebração da Confïrmação, Const. ap. sobre o Sacramento da Confirmação (Coimbra, Gráfica de Coimbra – Conferência Episcopal Portuguesa. 1991) p. 19].
  • 125. Rituale per le Chiese orientali di rito bizantino in lingua greca, Pars 1 (Libreria Editrice Vaticana 1954) p. 36.
  • 126 Cf. Santo Hipólito, Traditio apostolica, 21: ed. B. Botte (Münster i.W. 1989) p. 54.
  • 127. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 11: AAS 57 (1965) 15.
  • 128. Cf. Concílio de Florença, Decretum por Armenis: DS 1319: II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 11: AAS 57 (1965) 15; Ibid., 12: AAS 57 (1965) 16.
  • 129. Santo Ambrósio, De mysteriis, 7, 42: CSEL 73, 106 (PL 16, 402-403).
  • 130. Cf. Concílio de Trento, Decretum de sacramentis. Canones de sacramentis in genere, can. 9: DS 1609.
  • 131.Cf. Lc 24, 48-49.
  • 132. São Tomás de Aquino, Summa theologiae 3, q. 72, a. 5. ad 2: Ed. Leon. 12. 130.
  • 133. Cf. CIC can. 889. § 1.
  • 134. CIC can. 890.
  • 135. Cf. CIC can. 891.883. 3.
  • 136. São Tomás de Aquino, Summa theologiae 3, q. 72. a. 8, ad 2: Ed. Leon. 12. 133.
  • 137. Ordo Confirmationis, Praenotanda 3 (Typis Polyglottis Vaticanis 1973) p. 16 [Celebração da Confirmação, Preliminares 3 (Coimbra, Gráfica de Coimbra – Conferência Episcopal Portuguesa. 1991) p. 12].
  • 138. Cf. Act 1, 14.
  • 139. Cf. Ordo Confirmationis, Praenotanda 5 (Typis Polyglottis Vaticanis 1973) p. 17 [Celebração da Confirmação, Preliminares 5 (Coimbra, Gráfica de Coimbra – Conferência Episcopal Portuguesa. 1991) p. 22]: Ibid., 6: (Typis Polyglottis Vaticanis 1973) p. 17 [(Coimbra, Gráfica de Coimbra - Conferência Episcopal Portuguesa. 1991) 22]: CIC can 893, § 1-2.
  • 140. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 26: AAS 57 (1465) 32.
  • 141. Cf. CIC can. 883, § 2.
  • 142. Cf. CIC can. 882.
  • 143. Cf. CIC. can. 884, § 2.
  • 144. Cf. CIC can 883, 3.
  • 145. II Concílio do Vaticano, Sacrosactum concilium, 47: .AAS 56 (1964) 113.
  • 146. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 11: AAS 57 (1965) 15.
  • 147. II Concílio do Vaticano, Decr. Presbyterorum ordinis, 5: AAS 58 (1966) 997.
  • 148. Sagrada Congregação dos Ritos, Instr. Eucharisticum mysterium, 6: AAS 59 (1967) 545.
  • 149. Santo Ireneu de Lião, Adversus haereses 4, 18, 5: SC 100, 610 (PG 7, 1028).
  • 150. Cf. 1 Cor 11, 20.
  • 151. Cf. Ap 19, 9.
  • 152. Cf. Mt 14, 19; 15, 36; Mc 8, 6.19.
  • 153. Cf. Mt 26, 26: 1 Cor 11, 24.
  • 154. Cf. Lc 24, 13-35.
  • 155. Cf. Act 2, 42.46: 20, 7.11.
  • 156. Cf. 1 Cor 10, 16-17.
  • 157. Cf. 1 Cor 11, 17-34.
  • 158. Cf. Sl 116, 13.17.
  • 159. Cf. 1 Pe 2, 5. '
  • 160. Cf. Ml 1, 11.
  • 161. Cf. 1 Cor 10, 16-17.
  • 162. Cf. Constitutiones apostolicae 8, 13, 12: SC: 336, 208 (Funk, Didascalia et Constitutiones Apostolorum 1, 516); Didaké 9,5: SC 248, 178 (Funk, Patres apostolici 1, 22); Ibid. 10, 6: SC 248. 180 (Funk, Patres apostolici 1, 24).
  • 163. Santo Inácio de Antioquia, Epistula ad Ephesios 20, 2: SC 10 bis, 76 (Funk 1, 230).
  • 164. Cf. Sl 104, 13-15.
  • 165. Cf. Oração Eucarística 1 ou Cânone Romano, 95: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970). p. 453 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992. 521].
  • 166. Cf. Dt 8, 3.
  • 167. Cf. Mt 14, 13-21; 15, 32-39.
  • 168. Cf. Jo 2, 11.
  • 169. Cf. Mc 14, 25.
  • 170. Cf. Jo 13, 1-17.
  • 171. Concílio de Trento, Sess. 22ª, Doctrina de ss. Missae Sacrificio, c. 1: DS 1740.
  • 172. Cf. Jo 6, 13
  • 173. Cf. Mt 26, 17-29; Mc 14, 12-25; 1 Cor 11, 23-25.
  • 174. II Concílio do Vaticano, Decr. Ad gentes, 1: AAS 58 (1966) 947.
  • 175. São Justino, Apologia, 1. 67: CA 1. 184-186 (PG 6. 429).
  • 176. São Justino, Apologia, 1. 65: CA 1, 176-180 (PG 6. 428)
  • 177. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 56: AAS 56 (1964) 115.
  • 178. Cf. III Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 21: AAS 58 (1966) 827.
  • 179. Cf. Lc 24, 13-35.
  • 180. Cf. 1 Ts 2, 13.
  • 181. Santo Ireneu de Lião, Adversus haereses 4. 18, 4: SC 100, 606 (PG 7, 1027): cf. Mt 1. 11.
  • 182. Cf. 1 Cor 16, 1.
  • 183. Cf. 2 Cor 8, 9.
  • 184. São Justino, Apologia, 1. 67, 6: CA 1, 186-188 (PG 6, 429).
  • 185. Cf. Oração Eucarística 1 ou Cânone Romano, 90: Missale Romarum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970). p.451 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992, 518].
  • 186 São Justino, Apologia, 1, 65: CA 1, 180 (PG 6, 428).
  • 187. São Justino, Apologia, 1, 66, 1-2: CA 1. 180 (PG 6, 428).
  • 188. Cf. Ex 13. 3.
  • 189. Cf. Heb 7, 25-27.
  • 190. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 3: AAS 57 (1965) 6.
  • 191. Concílio de Trento, Sess. 22ª, Doctrina de ss. Missae Sacrificio, c. 1: DS 1740.
  • 192. Concílio de Trento, Sess. 22ª, Doctrina de ss. Missae Sacrificio, c. 2: DS 1743.
  • 193. Ibid.
  • 194. Santo Inácio de Antioquia, Epistula Ad Smyrnaeos 8, 1: SC 10bis. 138 (Funk 1, 282).
  • 195. II Concílio do Vaticano, Decr. Presbyterorum ordinis, 2: AAS 58 (1966) 993.
  • 196. Concílio de Trento, Sess. 22ª, Doctrina de ss. Missae Sacrificio, c. 2: DS 1743.
  • 197. Santo Agostinho, Confissões 9, II, 27: CCL 27, 149 (PL 32, 775): palavras de Santa Mónica, antes de morrer, a Santo Agostinho e ao seu irmão.
  • 198. São Cirilo de Jerusalém, Catecheses mystagogicae 5, 9-10: SC 126, 158-160 (PG 30, 1116-1117).
  • 199. Santo Agostinho, De Civitate Dei 10, 6: CSEL 40/1, 456 (PL 41, 284).
  • 200. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 48: AAS 57 (1965) 53.
  • 201. Cf. Mt 25, 31-46
  • 202. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 7: AAS 56 (1964) 100-101.
  • 203. São Tomás de Aquino, Summa theologiae 3, q. 73, a. 3, c: Ed. Leon. 12, 140.
  • 204. Concílio de Trento, Sess. 13ª, Decretum de s.s. Eucharistia, can. 1: Ds 1651.
  • 205. Paulo VI, Enc. Mysterium fidei: AAS 57 (1965) 764.
  • 206.  São João Crisóstomo, De proditione Iudae homilia 1, 6: PG 49, 380.
  • 207. Santo Ambrósio, De mysteriis 9, 50: CSEL 73, 110 (PL 16, 405).
  • 208. Ibid.. 9, 52: CSEL 73, 112 (PL 16, 407).
  • 209. Concílio de Trento, Sess. 13ª, Decretum de ss. Eucharista, c. 4: DS 1642.
  • 210. Cf. Concílio de Trento, Sess. 13ª, Decretum de ss. Eucharista. c. 3: DS 1641.
  • 211. Paulo VI, Enc. Mysterium fidei: AAS 57 (1965) 769.
  • 212. Cf. Gl 2, 20.
  • 213. João Paulo II, Ep. Dominicae Cenae, 3: AAS 72 (1980) 119; cf. Enchiridion Vaticanum 7, 177.
  • 214. Paulo VI, Enc. Mysterium fidei: AAS 57 (1965) 757; cf. São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 3. q. 75, a. 1. c: Ed. Leon. 12, 156; São Cirilo de Alexandria, Commentarius in Lucam 22, 19: PG 72, 912.
  • 215.  AHMA 50, 589.
  • 216.  Santo Ambrósio, De Sacramentis, 5, 7: CSEL 73, 61 (PL 16, 447).
  • 217 Santo Ambrósio, De Sacramentis, 4, 7: CSEL73. 49 (PL 16. 437).
  • 218. Oração Eucarística I ou Cânone Romano, 96: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanas 1970). p.453 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992. 521].
  • 219. Cf. Mt 8, 8.
  • 220.  Rito da Comunhão. 133: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p.474 [Missal Romano. Gráfica de Coimbra 1992, 546).
  • 221. Liturgia Bizantina. Anáfora de São João Crisóstomo, Prece antes da Comunhão: F. E. Brightman, Liturgies Eastern and Western (Oxford 1896) p. 394 (PG 63, 920).
  • 222. Cf. CIC can. 919.
  • 223. Cf. CIC can. 916-917: AAS 75 (1983 II), pp. 165-166.
  • 224. Os fiéis, no mesmo dia. só podem receber a ss. Eucaristia uma segunda vez. Comissão Pontifícia para a Interpretação Autêntica do Código de Direito Canónico, Responsa ad proposita dubia, 1: AAS 76 (1984) 746.
  • 225. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 55: AAS 56 (1964) 115.
  • 226. Cf. Decr. Ecclesiarum Orientalium, 15: AAS 57 (1965) 81.
  • 227. Cf. CIC can. 920.
  • 228. Instrução geral do Missal Romano, 240: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p.68 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992, 51].
  • 229. Fanqîth. Breviarium iuxta ritum Ecclesiae Antiochenae Syrorum, v. 1 (Mossul 1886) p. 237 a-b.
  • 230. Cf. II Concílio do Vaticano, Decr. Presbyterorum ordinis, 5: AAS 58 (1966)997.
  • 231. Cf. I Cor 11, 26.
  • 232. Santo Ambrósio, De Sacramentis, 4. 28: CSEL 73, 57-58 (PL 16, 446).
  • 233. Cf. Concílio de Trento, Sess. 13ª. Decretum de ss. Eucharista, c. 2: DS 1638.
  • 234. São Fulgêncio de Ruspas, Contra gesta Fabiani 28, 17: CCL 91A, 813-814 (PL 65, 789).
  • 235. Cf. 1 Cor 12, 13.
  • 236. Santo Agostinho, Sermão 272: PL 38, 1247.
  • 237. Cf. Mt 25, 40.
  • 238 São João Crisóstomo, In epistulam I ad Corinthios, homilia 27. 5: PG 61, 230.
  • 239. Santo Agostinho, In Iohannis evangelium tractatus 26, 13: CCL 36. 266 (PL 35, 1613): cf. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 47: AAS 56 (1964) 113.
  • 240. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 15: AAS 57 (1965) 102.
  • 241. II Concílio do Vaticano, Decr, Unitatis redintegratio, 15: AAS 57 (1965) 102: ef. CIC can.844, § 3.
  • 242. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 22: AAS 57 (1965) 106.
  • 243. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 22: AAS 57 (1965) 106.
  • 244. Cf. CIC can. 844. § 4.
  • 245. Na solenidade do santíssimo corpo e sangue de Cristo, Antífona do «Magnificat» das Vésperas II: Liturgia Horarum, editio typica, v. 3 (Typis Polyglottis Vaticanis 1973) p. 502 [Liturgia das Horas. v. 3 (Gráfica de Coimbra 1983) p. 621].
  • 246. Oração Eucarística I ou Cânone Romano. 96: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p.453 [Missal Romano. Gráfica de Coimbra 1992, 521].
  • 247. Cf. Lc 22, 18: Mc 14. 25.
  • 248. Didaké 10, 6: SC 248, 180 (Funk, Patres apostolici 1, 24).
  • 249. Rito de Comunhão, 126 [Embolismo depois do Pai Nosso]: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p.472 [a tradução oficial portuguesa difere um pouco: «enquanto esperamos a vinda gloriosa de Jesus Cristo nosso Salvador»: Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992, 5451: cf. Tt 2, 13.
  • 250. Oração Eucarística III, 116: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p. 465 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992, 535].
  • 251. Cf. 2 Pe 3, 13.
  • 252. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 3: AAS 57 (1965) 6.
  • 253. Santo Inácio de Antiquia,  Epistula ad Ephesios, 20, 2: SC l0bis. 76 (Funk 1, 230).
  • 254. Cf. Concílio de Trento, Sess. 13ª, Decretum de ss. Eucharistae. c. 3: DS 1640; Ibid., can. 1: DS 1651.
  • 255. Paulo VI, Enc. Mysterium fidei: AAS 57 (1965) 771.

Notas e Referências

  • 1. Cf. 2 Cor 5, 1.
  • 2. Cf. Mc, 2, 1-12.
  • 3. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 11 : AAS 57 (1965) 15.
  • 4. Cf. Mc 1, 15.
  • 5. Cf. Lc 15, 18.
  • 6. Ordo Paenitentiae. 46.55 (TypisPolyglottis Vaticanis 1974) p. 27. 37 [Celebração da Penitência, 46.55 (Coimbra. Gráfica de Coimbra — Conferência Episcopal Portuguesa, 1997) p. 47. 65].
  • 7. Cf. Gl 3, 27.
  • 8. Cf. Concílio de Trento, Sess. 5ª, Decretum de peccato originali, can. 5: DS 1515.
  • 9.  Cf.Concílio de Trento, Sess. 6ª, Decretum de iustificatione, c. 16: DS 1545; II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 40: AAS 57 (1965) 44-45.
  • 10. Cf. Act 2, 38.
  • 11.  II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 8: AAS 57 (1965) 12.
  • 12. Cf. Sl 51, 19.
  • 13. Cf. Jo 6, 44: 12, 32.
  • 14. Cf. 1 Jo 4, 10.
  • 15. Cf. Lc 22, 61-62.
  • 16. Cf. Jo 21, 15-17.
  • 17. Santo Ambrósio, Epistula extra collection 1 [41], 12: CSEL 82/3, 152 (PL 16, 1116).
  • 18. Cf. Jl 2, 12-13: Is 1,16-17: Mt 6, 1-8.16-18.
  • 19. Concílio de Trento, Sess. 14ª,  Doctrina de sacramento Paenitentiae, c. 4: DS 1676-1678; Id. Sess, 14ª, Canones de Paenitentiae, can. 5: DS1705: CatRom. 2, 5, 4, p. 289.
  • 20. Cf. Ez, 36, 26-27.
  • 21. Cf. Jo 19, 37: Zc 12, 10.
  • 22. São Clemente de Roma, Epistula ad Corinthios 7, 4: SC 167, 110 (Funk 1, 108).
  • 23. Cf. Jo 16, 8-9.
  • 24. Cf. Jo 15, 26.
  • 25. Cf. Act 2, 36-38: João Paulo II, Enc. Dominum et vivificantem, 27-48: AAS 78 (1986) 837-868.
  • 26. Cf. Tb 12, 8; Mt 6, 1-8.
  • 27. Cf. Tg 5, 20.
  • 28. Cf. Am 5, 24; Is 1, 17.
  • 29. Cf. Lc 9, 23.
  • 30. Cf. Concílio de Trento, Sess. 13ª, Decretum de ss. Eucharitia, c. 2: DS 1638.
  • 31. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 109-110: AAS 56 (1964) 127; CIC can. 1249-1253: CCEO can. 880-883.
  • 32. Cf. Lc 15, 11-24.
  • 33. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 11: AAS 57 (1965) 15.
  • 34. Cf. Mc 2, 7.
  • 35. Cf. Lc 7, 48.
  • 36. Cf. Jo 20, 21-23.
  • 37. Cf. Lc 15.
  • 38. Cf. Lc 19, 9.
  • 39. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 22: AAS 57 (1965) 26.
  • 40. Concílio de Trento, Sess. 6ª, Decretum de iustificatione, c. 14: DS 1542; cf. Tertuliano, De Paenitentia 4, 2: CCL 1, 326 (PL 1, 1343).
  • 41. Cf. Ordo Paenitentiae, 46.55 (Typis Polyglottis Vaticanis 1974) p. 27.37 [Celebração da Penitência,. 46.55 (Coimbra- Gráfica de Coimbra - Conferência Episcopal Portuguesa, 1997) p. 47.65].
  • 42. CatRom 2, 5, 21, p. 299: cf. Concílio de Trento, Sess.14ª, Doctrina de sacramento Paenitentiae, c. 3: DS 1673.
  • 43.  Concílio de Trento, Sess. 14ª, Doctrina de sacramento Paenitentiae, c. 4: DS 1676.
  • 44. Cf. Concílio de Trento, Sess. 14ª, Doctrina de sacramento Paenitentiae, c. 4: DS 1677.
  • 45.  Cf. Concílio de Trento, Sess. 14ª. Doctrina de sacramento Paenitentiae, c. 4: DS 1678: ID., Sess. 14ª, Canones de sacramento Paenitentiae, can. 5: DS 1705.
  • 46.  Cf. Rm 12-15: Cor 12-13: Gl 5: Ef 4-6.
  • 47. Cf. Ex 20, 17; Mt 5, 28.
  • 48. Concílio de Trento, Sess. 14ª, Doctrina de sacramento Paenitentiae, c. 5: DS 1680.
  • 49. Concílio de Trento, Sess. 14ª, Doctrina de sacramento Paenitentiae, c. 5: DS 1680; São Jerónimo, Commentarius in Ecclesiasten, 10, 11: CCL 72, 338 (PL 23, 1096).
  • 50. CIC can. 989: cf. Concílio de Trento, Sess. 14ª, Doctrina de sacramento Paenitentiae, c. 5: DS 1683 ID., Sess. 14°, Canones de sacramento Paenitentiae, can. 8: DS 1708.
  • 51. Cf. Concílio de Trento, Sess. 13ª, Decretum de ss. Eucharistia, c. 7: DS 1647: Ibid., can. 11: DS 1661.
  • 52.  Cf. CIC can. 916; CCEO can. 711.
  • 53. Cf. CIC can. 914.
  • 54. Cf. Concílio de Trento, Sess. 14ª, Doctrina de sacramento Paenitentiae, c. 5: DS 1680; CIC can. 988. § 2.
  • 55. Cf. Lc 6, 36.
  • 56. Santo Agostinho, In Iohannis evangelium tractatus, 12, 13: CCL 36, 128 (PL 35, 1491).
  • 57. Cf. Concílio de Trento, 14ª, Doctrina de sacramento Paenitentiae,  can. 12: DS 1712.  
  • 58. Cf. Rm 3, 25: 1 Jo 2, 1-2.
  • 59. Cf. Concílio de Trento, 14ª, Doctrina de sacramento Paenitentiae, c. 8: DS 1690.
  • 60. Cf. Fl 4, 13.
  • 61. Cf. Lc 3, 8.
  • 62. Concílio de Trento, 14ª, Doctrina de sacramento Paenitentiae, c. 8: DS 1691
  • 63. Cf. Jo 20, 23: 2 Cor 5, 18.
  • 64. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 26: AAS 57 (1965) 32.
  • 65. Cf. CIC can. 844. 967-969: CCEO can. 722. §§ 3-4.
  • 66. Cf. CIC can. 1331: CCEO can. 1431.1434.
  • 67. Cf. CIC can. 1354-1357: CCEO can. 1420.
  • 68. Cf. CIC can. 976: em relação à absolvição dos pecados, CCEO can. 725.
  • 69. Cf. CIC can. 986: CCEO can. 735: II Concílio do Vaticano, Decr. Presbyterorum ordinis, 13: AAS 58 (1966) 1012.
  • 70.  II Concílio do Vaticano, Decr. Presbyterorum ordinis, 13: AAS 58 (1966) 1012.
  • 71. Cf. CIC can. 983-984. 1388. § 1: CCEC can. 1456.
  • 72.  «Poenitentiae itaque omnis in eo vis est, ut nos in Dei gratiam restituat, cum Eoque summa amicitia coniungat»: CatRom 2, 5, 18, p. 297.
  • 73. Concílio de Trento, 14ª, Doctrina de sacramento Paenitentiae, c. 3: DS 1674.
  • 74. Cf. Lc 15, 32.
  • 75. Cf. 1 Cor 12, 26.
  • 76. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 48-50: AAS 57 (1965) 53-57.
  • 77. João Paulo II, Ex. ap. Reconciliatio et paenitentia 31, § V: AAS 77 (1985) 265.
  • 78. Cf. 1 Cor 5, 11: Gl 5, 19-21; Ap 22, 15.
  • 79. Paulo VI, Const. ap. Indulgentiarum doctrina, Normae. I: AAS 59 (1967) 21.
  • 80. Paulo VI, Const. ap. Indulgentiarum doctrina, Normae. 2: AAS 59 (1967) 21.
  • 81. CIC can. 994.
  • 82. Cf. Concílio de Trento, Sess. 14ª, Canones de sacramento Paenitentiae. can. 12-13: DS 1712-1713; Id., Sess. 25ª, Decretum de purgatorio: DS 1820.
  • 83.  Cf. Ef  4, 24.
  • 84. Paulo VI, Const. ap. Indulgentiarum doctrina, 5: AAS 59 (1967) 11.
  • 85. Paulo VI, Const. ap. Indulgentiarum doctrina, 5: AAS 59 (1967) 12.
  • 86. Paulo VI, Const. ap. Indulgentiarum doctrina, 5: AAS 59 (1967) 11.
  • 87. Paulo VI, Const. ap. Indulgentiarum doctrina, 5: AAS 59 (1967) 11-12.
  • 88. Cf. Paulo VI, Const. ap. Indulgentiarum doctrina, 8: AAS 59 (1967) 16-17; Concílio de Trento, Sess. 25ª, Decretum de Indulgentiis: DS 1835.
  • 89. Euchológion tò méga (Atenas 1992) p. 222.
  • 90. Cf. II Concílio do Vaticano, Sacrosanctum concilium, 26-27 AAS 56 (1964) 107.
  • 91. Cf. CIC can. 962. § 1.
  • 92. Cf. CIC can. 962. § 2.
  • 93. Cf. CIC can. 962. § 1, 2.
  • 94. Ordo Paenitentiae, Praenotanda 31 (Typis Polyglottis Vaticanis1974) p. 21 [Celebração da Penitência, 31 (Coimbra, Gráfica de Coimbra - Conferência Episcopal Portuguesa.1997) p. 29].
  • 95. Cf. Mc 2, 17.
  • 96. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 11: AAS 57 (1965) 15.
  • 97. Cf. Sl 38.
  • 98. Cf. Sl 6, 3: Is 38.
  • 99. Cf. Sl 38, 5: 39, 9.12.
  • 100. Cf. Sl 32, 5: 107. 20; Mc 2, 5-12.
  • 101. Cf. Is 53, 11.
  • 102. Cf. Is 33, 24.
  • 103. Cf. Mt 4, 24.
  • 104. Cf. Lc 7, 16.
  • 105. Cf. Mc 2, 5-12.
  • 106. Cf. Mc 2, 17.
  • 107. Cf. Mc 5, 34.36: 9. 23.
  • 108. Cf. Mc 7. 32-36; 8, 22-25.
  • 109. Cf. Jo 9, 6-15.
  • 110. Cf. Mc 3, 10: 6. 56.
  • 111. Cf. Is 53, 4.
  • 112. Cf. Is 53, 4-6.
  • 113. Cf. Mt 10, 38.
  • 114. Cf. Act 9, 34: 14, 3.
  • 115. Cf. Mt 1, 21: Act  4, 12.
  • 116. Cf. 1 Cor 12, 9. 28. 30.
  • 117. Cf. Jo 6, 54.58.
  • 118. Cf. 1 Cor 11, 30.
  • 119. Cf. Santo Inocêncio, Epistula Si instituta ecclesiastica: DS 216; Concílio de Florença, Decretum pro Armenis: DS 1324-1325: Concílio de Trento, Sess. 14ª, Doctrina de sacramento extremae Unctionis, c. 1-2: DS 1695-1696; Id., Sess. 14ª, canones de extrema Unctione, can. 1-2: DS 1716-1717.
  • 120. Cf. Mc 6, 13.
  • 121. Concílio de Trento, Sess. 14ª, Doctrina de sacramento extremae Unctionis, c. 1: DS 1695; Cf. Tg 5, 14-15.
  • 122.  Concílio de Trento, Sess. 14ª, Doctrina de sacramento extremae UnctionisSess. 14ª, c. 2: DS 1696.
  • 123. Cf. II Concílio do Vaticano, Sacrosanctum concilium, 73: AAS 56 (1964) 118-119.
  • 124. Paulo VI. Const. ap. Sacram Unctionem infirmorum: AAS 65 (1973) 8. Cf.CIC 847, § 1.
  • 125. II Concílio do Vaticano, Sacrosanctum concilium, 73: AAS 56 (1964) 118-119: cf. CIC can. 1004. § I. 1005.1007: CCEO can. 738.
  • 126.  Cf. Concílio de Trento, Sess. 14ª. Doctrina de sacramento extremae Unctionis, c. 3: DS 1697: Id., Sess. 14ª, Canones de extrema Unctione, can. 4: DS 1719.
  • 127.  II Concílio do Vaticano, Sacrosanctum concilium, 27: AAS 56 (1964) 107.
  • 128. Cf. Tg 5, 14.
  • 129. Cf. Tg 5, 15.
  • 130. Cf. Heb 2, 15.
  • 131. Concílio de Florença, Decretum pro Armenis: DS 1325
  • 132. Cf. Concílio de Trento, Sess. 14ª, canones de extrema Unctione, can. 2: DS 1717.
  • 133. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 11: AAS 57 (1965) 15.
  • 134. Concílio de Trento, Sess. 14ª, Doctrina de sacramento extremae Unctionis, c. 3: DS 1698.
  • 135. Ibid.
  • 136. Cf. Concílio de Trento, Sess. 14ª, Doctrina de sacramento extremae Unctionis, Prooemium: DS 1694.
  • 137. Cf. Jo 13, 1.

Notas e Referências

  • 1. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 10: AAS 57 (1965) 14.
  • 2.  II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 11: AAS 57 [ 1965} 15.
  • 3. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 48: AAS 58 (1966) 1068.
  • 4. Cf. Heb 5, 6; 7, 11: Sl 110, 4.
  • 5. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 10: AAS 57 11965) 14.
  • 6. Cf. Is 61, 6.
  • 7. Cf. Nm 1, 48-53.
  • 8. Cf. Js 13, 33.
  • 9. Cf. Ex 29, 1-30; Lv 8.
  • 10. Cf. Heb 5, 1.
  • 11. Cf. Ml 2, 7-9.
  • 12. Cf. Heb 5, 3; 7, 27; 10, 1-4.
  • 13. Cr. Nm 11, 24-25.
  • 14. Pontificale Romanum. De Ordinatione Episcopi, presbyterorum et diaconorum. De Ordinatione Episcopi. Prex ordinationis, 47, editio typica altera (Typis Polyglottis Vaticanis1990)  p.24 [Ordenação do Bispo, dos presbíteros e dos diáconos. Oração de ordenação do Bispo, 47 (Coimbra, Gráfica de Coimbra – Conferência Episcopal Portuguesa.1992) 40].
  • 15. Pontificale Romanum. De Ordinatione Episcopi, presbyterorum et diaconorum. De Ordinatione presbyterorum. Prex ordinationis, 159, editio typica altera (Typis Polyglottis Vaticanis1990) p. 91-92 [Ordenação do Bispo, dos presbíteros e dos diáconos. Oração de ordenação dos presbíteros, 159 (Coimbra, Gráfica de Coimbra Conferência Episcopal Portuguesa, 1992) p. 104].
  • 16. Pontificale Romanum. De Ordinatione Episcopi, presbyterorum et diaconorum. De Ordinatione diaconorum. Prex ordinationis, 207, editio typica altera (Typis Polyglottis Vaticanis1990) p. 121 [Ordenação do Bispo, dos presbíteros e dos diáconos. Oração de ordenação dos diáconos, 207 (Coimbra, Gráfica de Coimbra Conferência Episcopal Portuguesa, 1992) p. 179].
  • 17. «Et ideo solus  Christus est verus sacerdos, alii autem ministri eius»: S. Tomás de Aquino,  Commentarium in epistolam ad Hebraeos, c. 7. lect. 4: Opera ommnia, v. 21 (Parisiis 1876) p. 647.
  • 18. Cf. Ap 1, 6; 5, 9-10; 1 Pe 2, 5.9.
  • 20. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 10: AAS 57 (1965) 14.
  • 21. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 10: AAS 57 (1965) 14
  • 22. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 10: AAS 57 (1965) 14: Ibid., 28 AAS 57 (1965) 34: Id., Const. Sacrosanctum Concilium, 33 AAS 56 ( 1964) 108: In.. Decr. Christus Dominus, 11 AAS 58 (1966) 677: Id.. Decr. Presbyterorum ordinis, 2:. AAS 58 (1966) 992: Ibid. 6: AAS 58 (1966) 999.
  • 23. Pio XII. Enc. Mediator Dei: AAS 39 (1947) 548.
  • 24. «Christus est fons totius sacerdotii: nam sacerdos legalis erat figura ipsius, sacerdos autem novae leis in persona ipsius operatur»: São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 3, q. 22, a. 4. e: Ed. Leon. 11, 260.
  • 25. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 21: AAS 57 ( 1965) 24.
  • 26. Cf. Santo Inácio de Antioquia,  Epistula ad Trallianos 3, 1: SC 10bis, 96 (Funk 1, 244) Id., Epistula ad Magnesios 6, 1: SC 10bis, 84 (Funk 1, 234).
  • 27. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 24: AAS 57 (1965) 29.
  • 28.  Cf. Mc 10, 43-45; 1 Pe 5,3.
  • 29. São João Crisóstomo, De sacerdotio 2, 4: SC 272, 118 (PG 48, 635); cf. Jo 21, 15-17.
  • 30. Cf. II Concílio do Vaticano, Sacrosanctum Concilium, 33: AAS 56 (1964) 108.
  • 31. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 10: AAS 57 (1965) 14.
  • 32. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 28: AAS 57 (1965) 33-34.
  • 33.  Santo Inácio de Antioquia, Epistula ad Trallianos 3, 1: SC 10bis, 96 (Funk1, 244).
  • 34.  II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 20: AAS 57 (1965) 23.
  • 35. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 21 : AAS 57 (1965) 24.
  • 36. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 21: AAS 57 (1965) 25.
  • 37. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 21 : AAS 57 (1965) 25.
  • 38. II Concílio do Vaticano, Decr. Christus Dominus, 2: AAS 58 (1966) 674.
  • 39. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 22: AAS 57 (1965) 26.
  • 40. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 22: AAS 57 (1965) 26.
  • 41. Pio XII. Enc. Fidei donum: AAS 49 (1957) 237: ct. II Concílio do Vaticano, Cons. Dogm. Lumen Gentium, 23: AAS 57 (1965) 27-28: In.. Decr. Christus Dominus, 4: AAS 58 (1966)  674-675: Ibid., 36: AAS 58 (1966) 692: Ibid., 37 AAS 58 (1966) 693; Id,. Decr. Ad gentes, 5: AAS 58 (1966) 951-952; Ibid., 6: AAS 58 (1966) 952-953: Ibid., 38: AAS 58 (1966) 984-986.
  • 42. Cf. II Concílio do Vaticano, Sacrosanctum Concilium, 41: AAS 56 (1964) 111; Id., Cons. Dogm. Lumen Gentium, 26: AAS 57 (1965) 31-32.
  • 43. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 28: AAS 57 (1965) 33.
  • 44. II Concílio do Vaticano, Decr. Prebyterorum ordinis, 2: AAS 58 (1966) 992.
  • 45. II Concílio do Vaticano, Decr. Prebyterorum ordinis, 2: AAS 58 (1966) 992.
  • 46. Cf. Heb 5, 1-10: 7, 24; 9, 11-28.
  • 47. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 28: AAS 57 (1965) 34.
  • 48. II Concílio do Vaticano, Decr. Presbyterorum ordinis, 10: AAS 58 (1966) 1007.
  • 49. II Concílio do Vaticano, Decr. Optatam totius, 20: AAS 58 (1966) 726.
  • 50. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 28: AAS 57 (1965) 34.
  • 51. II Concílio do Vaticano, Decr. Presbyterorum ordinis, 2: AAS 58 (1966) 993.
  • 52. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 28: AAS 57 (1965) 35.
  • 53.  II Concílio do Vaticano, Dec. Presbyterorum ordinis, 8: AAS 58 (1966) 1003.
  • 54. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 29 AAS 57 (1965) 36; cf. Id.. Decr. Christus Dominus, 15: AAS 58 (1966) 679.
  • 55. Cf. Santo Hipólito de Roma, Traditio apostolica, 8: ed. B. Botte (Münster i.W. 1989) P 22-24.
  • 56. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 41:.AAS 57 (1965) 46: Id.. Decr Ad gentes 16: AAS 58 (1966) 967.
  • 57. Cf. Mc 10, 45: Lc 22, 27: São Policarpo de Esmirna, Epistula ad Philippenses 5, 2: SC 10bis. 182 (Funk 1, 300).
  • 58. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 29: AAS 57 (1965) 36; Id.. Cons. Sacrosanctum Concilium, 35, 4: AAS 56 (1964) 109: Id., Decr. Ad gentes, 16: AAS 58 (1966) 967.
  • 59. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 29: AAS 57 (1965) 36.
  • 60. II Concílio do Vaticano, Decr. Ad gentes, 16: AAS 58 (1966) 967.
  • 61. Cf. Pio XII. Const. ap. Sacramentum ordinis, DS 3858.
  • 62. Cf. Pontificale Romanum. De Ordinatione Episcopi, presbyterorum et diaconorum. De Ordinatione presbyterorum. Traditio panis et vini. 163, editio tipica altera (Typis PolyglottisVaticanis 1990) p. 95 [Ordenação do Bispo, dos presbíteros e diáconos, Entrega do pão e do vinho,163 (Coimbra, Gráfica de Coimbra – Conferencia Episcopal Portuguesa.1992) p. 107].
  • 63. Cf. Prefácio dos Apóstolos I: Missale Romanum, editio typica(Typis Polyglottis Vaticanis1970). p. 426 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992. 493].
  • 64. Cf. Ef 4, 11.
  • 65. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 21: AAS 57 (1965) 24.
  • 66. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 21: AAS 57 (1965) 24.
  • 67. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 20: AAS 57 (1965) 23.
  • 68. Cf. Inocêncio III, Professio fidei Waldensibus praescripta: DS 794; IV Concílio de Latrão, Cap. 1, De fide catholica: DS 802; CIC can. 1012; CCEO can. 744,747.
  • 69. CIC can. 1024.
  • 70. Cf. Mc 3, 14-19; Lc 6, 12-16.
  • 71. Cf. 1 Tm 3, 1-13; 2 Tm 1, 6: Tt 1, 5-9.
  • 72. Cf. São Clemente de Roma, Epistula ad Corinthios, 42, 4: SC 167, 168-170 (Funk I. 152); Ibid., 44. 3: SC 167, 172 (Funk 1, 156).
  • 73. Cf . João Paulo II, Ep. Ap. Mulieris dignitatem, 26-27: AAS 80 (1988) 1715-1720. Id.. Ep. Ap. Ordinatio sacerdotalis: AAS 86 (1994) 545-548; Sagrada Congregação da Doutrina da Fé,  Decl. Inter insigniores: AAS 69 (1977) 98-116; Id., Responsum ad dubium circa doctrinam in Epist. Ap. "Ordinatio Sacerdotalis" traditam: AAS 87 (1995) 1114.
  • 74. Cf. Heb 5, 4.
  • 75. Cf. 1 Cor 7, 32.
  • 76. Cf. II Concílio do Vaticano, Decr. Presbyterorum ordinis, 16: AAS 58 (1966) 1915-1016.
  • 77. Cf. II Concílio do Vaticano, Decr Presbyterorum ordinis, 16: AAS 58 (1966) 1015.
  • 78. Cf. Concílio de Trento, Sess. 23ª,  Canones de sacramento Ordinis, c. 4: DS 1767: II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 21: AAS 57 (1965) 25: Ibid., 28 AAS 57 (1965) 34: Ibid., 29: AAS 57 (1965) 36: Id., Decr. Presbyterorum ordinis, 2: AAS 58 (1966) 992.
  • 79. CIC can 290-293. 1336. § 1, 3 e 5. 1338. § 2.
  • 80. Cf. Concílio de Trento, Sess. 23ª,  Canones de sacramento Ordinis, can. 4: DS 1774.
  • 81. Cf. Concílio de Trento, Sess. 7ª, Canones de sacramentis in genere, can. 12: DS 1612: Concílio de Constança, Errores Iohannis Wyclif, 4: DS 1154.
  • 82. Santo Agostinho, In Iohannis evangelium tractatus, 5, 15: CCL 36, 50 (PL 35, 1422).
  • 83. Pontificale Romanum. De Ordinatione Episcopi, presbyterorum et diaconorum. De Ordinatione Episcopi. Prex ordinationis, 47, editio typica altera (Typis Polyglottis Vaticanis1990)  p.24 [Ordenação do Bispo, dos presbíteros e dos diáconos, Oração de ordenação do Bispo, 47 (Coimbra, Gráfica de Coimbra – Conferência Episcopal Portuguesa.1992) 40].
  • 84.  II Concílio do Vaticano, Decr. Christus Dominus, 13: AAS 58 (1966) 678-679: Ibid., 16: AAS 58 (1966) 680-681.
  • 85.  São Hipólito de Roma, Traditio apostolica, 3: ed. B. Botte (Münster i.W. 1989) p. 8-10.
  • 86. Liturgia Bizantina, 2ª  oração da imposição das mãos presbiteral: Euchológion tò méga (Roma 1873) p. 136.
  • 87. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 29 AAS 57 (1965) 36.
  • 88.  São Gregório de Nazianzo, Oratio 2, 71: SC 247, 184 (PG 35, 480).
  • 89. São Gregório de Nazianzo, Oratio 2, 74: SC 247, 186 (PG 35, 481).
  • 90. São Gregório de Nazianzo, Oratio 2, 73: SC 247, 186 (PG 35, 481.
  • 91. B. Nodet, Le Cure d'Ars. Sa pensée-son coeur (Le Puy 1966) p. 98.
  • 92. Cf. Santo Inácio de Antioquia, Epistula ad Trallianos 3, 1: SC 10bis. 96 (Funk 1, 244).
  • 93. CIC can. 1055. § 1.
  • 94. Cf. Gn 1, 26-27.
  • 95. Cf. Ap 19, 7.
  • 96. Cf. Ef 5, 32-32.
  • 97. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 48: AAS 58 (1966) 1067.
  • 98. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 47: AAS 58 11966) 1067.
  • 99. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 47: AAS 58 (1966) 1067.
  • 100. Cf. Gn 1, 27.
  • 101. Cf Gn 1, 31.
  • 102. Cf. Gn 2, 23.
  • 103. Cf Gn 2, 18.
  • 104. Cf. Sl 121, 2.
  • 105. Cf  Mt 19, 4.
  • 106. Cf. Gn 3, 12.
  • 107. Cf. Gn 2, 22.
  • 108. Cf. Gn 3, 16.
  • 109. Cf. Gn 1, 28.
  • 110. Cf. Gn 3, 16-19.
  • 111. Cf. Gn 3, 21.
  • 112. Cf. Gn 3, 16.
  • 113. Cf.  Mt 19, 8: Dt 24, 1.
  • 114. Cf. Os 1-3: Is 54; 62; Jr 2-3; 31; Ez 16; 23.
  • 115. Cf. Ml 2, 13-17.
  • 116. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 22: AAS 58 (1966) 1042.
  • 117. Cf. Ap 19, 7. 9
  • 118. Cf. Jo 2, 1-11.
  • 119. Cf. Mt 19, 8.
  • 120.  Cf. Mt 19, 10 .
  • 121. Cf. Mt 11, 29-30.
  • 122.  Cf. Mc 8, 34.
  • 123.Cf. Mt 19, 11.
  • 124. Cf. Ef 5, 26-27.
  • 125.  Cf. Concílio de Trento, Sess. 24ª. Doctrina de sacramento Matrimonii: DS 1800; CIC can. 1055, § I.
  • 126. Cf. Lc 14, 26; Mc 10, 28-31.
  • 127. Cf. Ap 14, 4.
  • 128. Cf. 1 Cor 7, 32.
  • 129. Cf. Mt 25, 6.
  • 130. Cf. Mc 12, 25: 1 Cor 7, 31.
  • 131. Cf. Mt 19, 3-12.
  • 132.  II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 42: AAS 57 (1965) 48: Id., Decr. Perfectae caritatis, 12 AAS 58 (1966) 707: In., Decr. Optatam totius, 10: AAS 58 (1966) 720-721.
  • 133. São João Crisóstomo, De Virginitate 10, 1: SC 125, 122 (PG 48, 540): cf. João Paulo II, Ex. ap. Familiares consortio, 16: AAS 74 (1982) 98.
  • 134. Cf. II Concílio do Vaticano, Sacrosanctum Concilium, 61:AAS 56 (1964) 116-117.
  • 135. Cl. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 6: AAS 57 (1965) 9.
  • 136. Cf. 1 Cor 10, 17.
  • 137. João Paulo II, Ex. ap. Familiares consortio, 67: AAS 74 (1982) 162.
  • 138. Cf. CCEO can. 817.
  • 139. CCEO can. 828.
  • 140. Cf  Ef  5, 32.
  • 141. CIC can. 1057. § 1.
  • 142. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 48: AAS 58 (1966) 1067; CIC can. 1057, § 2.
  • 143. Ordo celebrandi Matrimonium, 62, Editio typica altera (Typis Polyglottis Vaticanas 1991) p. 17 [Celebração do Matrimónio, 62, Segunda edição típica (Coimbra, Gráfica de Coimbra — Conferência Episcopal Portuguesa 1993) p.31].
  • 144. Cf. Gn 2, 24; Mc 10, 8: Ef 5, 31.
  • 145. Cf. CIC can. 1103.
  • 146. Cf. CIC can. 1057, § 1.
  • 147. Cf. CIC can. 1083-1108.
  • 148. Cf. CIC can. 1071, § 1, 3.
  • 149. Cf. Concílio de Trento, Sess. 24ª, Decretum "Tametsi ": DS 1813-1816: CIC can. 1108.
  • 150. Cf. CIC can. 1063.
  • 151. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 49: AAS 58 (1966) 1070.
  • 152. Cf. CIC can. 1124.
  • 153. Cf. CIC can. 1086.
  • 154. Cf. C1C can. 1125.
  • 155. Cf. 1 Cor 7, 16.
  • 156. CIC can.1134.
  • 157.  Cf. Mc 10, 9.
  • 158. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 48: AAS 58 (1966) 1067.
  • 159. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 48: AAS 58 (1966) 1068.
  • 160. Cf. CIC can. 1141.
  • 161. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 11: AAS 57 (1965) 16.
  • 162. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 11: AAS 57 (1965) 15-16: cf. Ibid., 41:.AAS 57 (1965) 47.
  • 163. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 48: AAS 58 (1966) 1068.
  • 164. Cf. Gl 6, 2.
  • 165. Tertuliano, Ad Uxorem 2, 8. 6-7: CCL 1, 393 (PL 1, 1415-1416): cf. João Paulo II, Ex. ap. Familiaris consortio, 13: AAS 74 (1982) 94.
  • 166. João Paulo II, Ex. ap. Familiares consortio, 13: AAS 74 (1982) 96.
  • 167. Cf. Gn 2, 24.
  • 168. João Paulo II, Ex. ap. Familiaris consortio, 19: AAS 74 (1982) 101.
  • 169. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 49: AAS 58 (1966) 1070.
  • 170. João Paulo II, Ex. ap. Familiaris consortio, 19: AAS 74 (1982) 102.
  • 171. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 48: AAS 58 (1966) 1068.
  • 172. João Paulo II. Ex. ap. Familiaris consortio, 20: AAS 74 (1982) 104.
  • 173. Cf. João Paulo II, Ex. ap. Familiaris consortio, 83: AAS 74 (1982) 184; CIC can. 1151-1155.
  • 174. João Paulo II, Ex. ap. Familiaris consortio,  84: AAS 74 (1982) 185.
  • 175. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 48: AAS 58 (1966) 1068.
  • 176.  II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 50: AAS 58 (1966) 1070-1071.
  • 177. II Concílio do Vaticano, Decl. Gravissimum educationis, 3: AAS 58 (1966) 731.
  • 178.Cf. João Paulo II, Ex. ap. Familiaris consortio, 28: AAS 74(1982) 114.
  • 179.Cf At 18, 8.
  • 180. Cf. At 16, 31; 11, 14.
  • 181. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 11: AAS 57 (1965) 16; cf. João Paulo II, Ex. ap. Familiaris consortio, 21: AAS 74 (1982) 105.
  • 182.  II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 11: AAS 57 (1965) 16.
  • 183. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium,10: AAS 57 (1965) 15.
  • 184. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 52: AAS 58 (1966) 1073.
  • 185. João Paulo II, Ex. ap. Familiaris consortio, 85: AAS 74 (1982) 187.
  • 186. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 48: AAS 58 (1966) 1067-1068; CIC can. 1055, § 1.
  • 187. Cf. Concílio de Trento, Sess. 24ª. Doctrina de sacramento Matrimonii: DS 1799.
  • 188. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 50: AAS 58 (1966) 1070.

Notas e Referências

  • 1. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 60: AAS 56 (1964) 116: cf. CIC can. 1166; CCEO can. 867.
  • 2. Cf. Gn 12, 2.
  • 3. Cf. Lc 6, 28; Rm 12, 14; 1 Pe 3, 9.
  • 4. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 79: AAS 56 (1964) 120: cf. CIC can. 1168.
  • 5. Cf. De Benedictionibus, Praenotanda generalia, 16 e 18. Editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1984) p. 13.14-15 [Celebração das Bênçãos, Preliminares gerais, 16 e 18 (Coimbra, Gráfica de Coimbra Conferência Episcopal Portuguesa, 1991) p. 13].
  • 6. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 61: AAS 56 (1964) 116-117.
  • 7. Cf. Mc 1, 25-26.
  • 8. Cf. Mc 3, 15; 6, 7.13; 16, 17.
  • 9. Cf. CIC can. 1172.
  • 10. Cf. II Concílio de Niceia, Definitio de sacris imaginibus: DS 601; Ibid.: DS 603; Concílio de Trento, Sess.25ª,  Decretum de invocatione, veneratione et reliquiis sanctorum, et sacris  imaginibus: DS 1822.
  • 11. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium,  13: AAS 56 (1964) 103.
  • 12. Cf. João Paulo II,. Ex. Ap. Catechesi tradendae, 54: AAS 71 (1979) 1321-1322.
  • 13.  III Conferência Geral do Episcoplado Latino-Americano, Puebla, La Evangelización en el presente y en el futuro de América Latina. 448 (Bogotá 1979) p. 131 [Puebla. A Evangelização no presente e no futuro da América Latina, Texto oficial da CNBB, 448 (Petrópolis, Ed. Vozes 1980) p.153-154]; cf. Paulo VI, Ex. ap. Evangelii nuntiandi, 48: AAS 68 (1976) 37-38.
  • 14. Símbolo Niceno-Constantinopolitano: DS 150.
  • 15. Cf. 2 Cor 5, 8.
  • 16.  Cf. 1 Cor 15, 42-44.
  • 17. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium,  81: AAS 56 (1964) 120.
  • 18. Cf. 1 Ts 4, 18.
  • 19. Cf. Ordo exsequiarum, De primo typo exsequiarum, 41, Editio typica (Typis PolyglottisVaticanis 1969) p. 21 [Celebração das Exéquias, n. 57 (Braga, Secretariado Nacional do Apostolado da Oração – Conferência Episcopal. 1984) p. 521.
  • 20.  Cf. Ordo exsequiarum, Praenotanda, Editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1969) p. 7 [Celebração das Exéquias, Preliminares, I (Braga, Secretariado Nacional do Apostolado da Oração – Conferência Episcopal, 1984) p. 31.
  • 21. Cf. Ordo exsequiarum, De primo typo exsequiarum, 56. Editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1969) p. 26 [Celebração das Exéquias, n. 87* (Braga, Secretariado Nacional do Apostolado da Oração — Conferência Episcopal. 1984) p. 82-83].
  • 22. Ordo exsequiarum, Praenotanda, 10, Editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1969) p. 9 [Celebração dos Exéquias, Preliminares, 10 (Braga, Secretariado Nacional do Apostolado da Oração – Conferência Episcopal, 1984) p. 7].
  • 23. São Simão de Tessalónica, De ordine sepulturae, 367: PG 155, 685.

Notas e Referências

  • 1. São Leão Magno, Sermo 21, 3: CCL 138, 88 (PL 54, 192-193).
  • 2. Cf. Jo 1, 12.
  • 3. Cf. Fl 1, 27.
  • 4. Cf. Jo 8, 29.
  • 5. Cf. Rm 6, 5.
  • 6. Cf. Rm 6, 11.
  • 7. Cf. Cl 2, 12.
  • 8. Cf. Jo 15, 5.
  • 9. Cf. Ef 5, 1-2.
  • 10. Cf. Fl 2, 5.
  • 11. Cf. Jo 13, 12-16.
  • 12. Cf. 1 Cor 1, 2.
  • 13. Cf. Gl 4, 6.
  • 14. Cf. Gl 5, 25.
  • 15. Cf. Gl 5, 22.
  • 16. Cf. Ef  4, 23.
  • 17.  Cf. Dt 30, 15-20.
  • 18. Didaké 1, 1: SC 248, 140 (Funk 1, 2).
  • 19.  Cf. João Paulo II, Ex. Ap. Catechesi tradendae, 29: AAS 71 (1979) 1301.
  • 20. São João Eudes, Le Coeur admirable de la Très Sacrée Mère de Dieu, 1, 5 Oeuvres completes, v. 6 (Paris 1908) p. 113-114.
  •  
  •  

Notas e Referências

  • 1. Cf. Lc 15, 11-32.
  • 2. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 22: AAS 58 (1966) 1042.
  • 3. Cf. 2 Cor 4, 4.
  • 4. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 22: AAS 58 (1966) 1042.
  • 5. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 14: AAS 58 (1966) 1036.
  • 6. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 24: AAS 58 (1966) 1045.
  • 7. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 15: AAS 58 (1966) 1036.
  • 8. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 17: AAS 58 (1966) 1037.
  • 9. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 16: AAS 58 (1966) 1037.
  • 10. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 13: AAS 58 (1966) 1034.
  • 11. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 13: AAS 58 (1966) 1035.
  • 12. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 22: AAS 58 (1966) 1042.
  • 13. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 15: AAS 58 (1966) 1036.
  • 14. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 17: AAS 58 (1966) 1037.
  • 16. Santo Agostinho, De moribus Ecclesiae catholicae 1. 3, 4: CSEL 90, 6 (PL 32, 1312).
  • 17. Santo Agostinho, Confissões, 10, 20, 29: CCL 27, 170 (PL 32, 791).
  • 18. São Tomás de Aquino, In Symbolum Apostolarum scilicet «Credo in Deum», expositio, c. 15: Opera omnia, v. 27 (Parisiis 1875) p. 228.
  • 19. Cf. Mt 4, 17.
  • 20. Cf. 1 Jo 3, 2; 1 Cor 13.
  • 21. Cf. Mt 25, 21. 23.
  • 22. Cf. Heb 4, 7-11 .
  • 23. Santo Agostinho, De civitate Dei, 22, 30 CSEL 40/2, 670 (PL 41, 804).
  • 24. Cf. Jo 17, 3.
  • 25. Cf. Rm 8, 18.
  • 26. Santo Ireneu de Lião, Adversus Haereses, 4, 20, 5: SC 100, 638.
  • 27. Johannes Henricus Newman, Discourses addressed to Mixed Congregations, 5 [Saintliness the Standard of Christian Principle] (Westminister 1966), p. 89-91.
  • 28. Cf. parábola do semeador: Mt 13, 3-23.
  • 29. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 17: AAS 58 (1966) 1037.
  • 30. Santo Ireneu de Lião, Adversus Haereses, 4, 4, 3: SC 100, 424 (PG 7, 983).
  • 31. Cf. Rm 6, 17.
  • 32. Cf. Gn 4, 10.
  • 33. Cf. 2 Sm 12, 7-15.
  • 34. Cf. II Concílio do Vaticano, Decl. Dignitatis humanae, 2: AAS 58 (1966) 930-931.
  • 35. Cf.  II Concílio do Vaticano, Decl. Dignitatis humanae, 7: AAS 58 (1966) 934-935.
  • 36. Congregação para a Doutrina da Fé, Instr. Libertatis conscientia, 13: AAS 79 (1987) 559.
  • 37. Cf. Jo 8, 32.
  • 38. Cf. Rm 8, 21.
  • 39. Domingo XXXII do Tempo Comum, Colecta: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p.371 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992, 426].
  • 40. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 17: AAS 58 (1966) 1037.
  • 41. Cf. Mt 6, 2-4.
  • 42. São Tomás de Aquino, In duo praecepta caritatis et in decem Legis praecepta expositio, c.6: Opera omnia, v. 27 (Parisiis 1875) p. 149.
  • 43. Cf. Mc 7, 21.
  • 44. São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 1-2. q. 26. a. 4. c: Ed. Leon. 6, 190.
  • 45. Cf. Santo Agostinho, De Trinitate, 8, 3, 4: CCL 50, 271-272 (PL 42, 949).
  • 46. Santo Agostinho, De civitate Dei, 14, 7: CSEL 40/2. 13 (PL 41, 410).
  • 47.  São Tomás de Aquino, Summa theologiae,  1-2, q. 24, a. 1, e.: Ed. Leon. 6, 179.
  • 48. Cf. São Tomás de Aquino, Summa theologiae,  1-2, q. 24, a. 3. c.: Ed. Leon. 6, 181.
  • 49. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 16: AAS 58 (1966) 1037.
  • 50. Cf. Rm 2, 14-16.
  • 51. Cf. Rm 1, 32.
  • 52. Joannes Henricus Newman, A Letter to the Duke of Norfolk, 5: Certain Difficulties felt by Anglicans in Catholic Teaching, v. 2 (Westminster 1969) p. 248.
  • 53. Santo Agostinho, In epistulam Iohannis ad Parthos tractatus 8, 9: PL 35, 2041.
  • 54. II Concílio do Vaticano, Decl. Dignitatis humanae, 3: AAS 58 (1966) 932.
  • 55. Cf. II Concílio do Vaticano, Decl. Dignitatis humanae, 14: AAS 58 (1966) 940.
  • 56. Cf. Lc 6, 31; Tb 4, 15.
  • 57. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 16: AAS 58 (1966) 1037.
  • 58. Cf. 1 Tm 3, 9; 2 Tm 1, 3; 1 Pe 3, 21; Act 24, 16.
  • 59. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 16: AAS 58 (1966) 1037.
  • 60. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 16: AAS 58 (1966) 1037.
  • 61. São Gregório de Nissa, De Beatitudinibus, oratio 1: Gregorii Nysseni opera. ed. W. Jaeger, v. 7/2 (Leiden 1992) p. 82 (PG 44, 1200).
  • 62. São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 2-2, q. 47. a. 2. sed contra: Ed. Leon. 8, 349.
  • 63. Cf. Sir 5, 2; 37, 27-31.
  • 64. Santo Agostinho, De moribus Ecclesiae catholicae, 1, 25, 46: CSEL 90, 51 (PL 32, 1330-1331).
  • 65.  Cf. 2 Pe 1, 4.
  • 66. Cf. 1 Cor 13, 13.
  • 67. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 5: AAS 58 (1966) 819.
  • 68. Cf. Concílio de Trento, Sess. 6ª, Decretum de iustificatione, c. 15: DS 1544.
  • 69.  II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 42: AAS 57 (1965) 48: cf. ID., Decl. Dignitatis humanae, 14: AAS 58 (1966) 940.
  • 70. Cf. Gn 17, 4-8; 22, 1-18.
  • 71. Cf. Rm 8, 28-30.
  • 72. Cf. Mt 7, 21.
  • 73. Cf. Mt 10, 22: Concílio de Trento, Sess. 5ª, Decretum de iustificatione, c. 13: DS 1541.
  • 74. Santa Teresa de Jesus, Exclamaciones del alma a Dios, 15, 3: Biblioteca Mística Carmelitana, v. 4 (Burgos 1917) p. 290. [Exclamações, XV. 3: Obras Completas (Paço de Arcos. Edições Carmelo 1994) p. 959).
  • 75. Cf. Jo 13. 34.
  • 76. Cf. Mt 22, 40: Rm 13, 8-10.
  • 77. Cf. Mt 5, 44.
  • 78. Cf. Lc 10, 27-37.
  • 79. Cf  Mc 9, 37.
  • 80. Cf. Mt 25, 40.45.
  • 81. Cf. 1 Cor 13, 1-4.
  • 82. São Basílio Magno, Regulae fusius tractatae, prol. 3: PG 31. 896.
  • 83. Santo Agostinho, In epistulam Iohannis ad Parthos tractus 10, 4: PL 35, 2056-2057.
  • 84. Cf. Is 11, 1-2.
  • 85. 1 Cor 13, 13.
  • 86. Cf. Lc 15.
  • 87. Santo Agostinho, Sermão 169, 11, 13: PL 38, 923.
  • 88. João Paulo II, Enc. Dominum et vivificantem, 31: AAS 78 (1986) 843.
  • 89. Santo Agostinho, Contra Faustum manichaeum, 22, 27: CSEL 25, 621 (PL 42, 418): cf. São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 1-2, q. 71, a. 6: Ed. Leon. 7, 8-9.
  • 90.  Santo Agostinho, De civitate Dei, 14, 28: CSEL 40/2, 56 (PL 41, 436).
  • 91. Cf. Fl 2, 6-9.
  • 92. Cf. Jo 14, 30.
  • 93. Cf. Rm 1, 28-32; 1 Cor 6, 9-10; Ef 5, 3-5; Cl 3, 5-9; 1 Tm 1, 9-10; 2 Tm 3, 2-5.
  • 94. Cf. 1 Jo 5, 16-17.
  • 95. São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 1-2, q. 88. a. 2, e: Ed. Leon. 7, 135.
  • 96. João Paulo II. Ex. ap. Reconciliatio et paenitentia, 17: AAS 77 (1985) 221.
  • 97. Cf. Mc 3, 5-6; Lc 16, 19-31.
  • 98. João Paulo II,  Ex. ap. Reconciliatio et paenitentia, 17: AAS 77 (1985) 221.
  • 99. Santo Agostinho, In epistulam Iohannis Parthos tractatus, 1, 6: PL 35, 1982.
  • 100. Cf. Mc 3. 29; Lc 12, 10.
  • 101. Cf. João Paulo II, Enc. Dominum et vivificantem, 46: AAS 78 (1986) 864-865.
  • 102. Cf. São Cassiano, Conlatio, 5, 2: CSEL 13, 121 (PL 49, 611).
  • 103. Cf. São Gregório Magno, Moralia in Job, 31, 45, 87: CCL 143B, 1610 (PL 76, 621).
  • 104. Cf. Gn 4. 10.
  • 105. Cf. Gn 18, 20; 19, 13.
  • 106. Cf. Ex 3, 7-10.
  • 107. Cf. Ex 22, 20-22.
  • 108. Cf. Dt 24, 14-15; Tg 5, 4.
  • 109.  João Paulo II, Ex. ap. Reconciliatio et paenitentia, 16: AAS 77 (1985) 216.

Notas e Referências

  • 1. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 24: AAS 58 (1966) 1045.
  • 2. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 25: AAS 58 (1966) 1045.
  • 3. Cf. Lc 19, 13. 15.
  • 4. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 25: AAS 58 (1966) 1045.
  • 5.  João XXIII, Enc. Mater et magistra, 60: AAS 53 (1961) 416.
  • 6. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 24: AAS 58 (1966) 1045-1046; João Paulo II, Enc. Centesimus annus, 16: AAS 83 (1991) 813.
  • 7. João Paulo II, Enc. Centesimus annus, 48: AAS 83 (1991) 854: cf. Pio XI, Enc. Quadragesimo anno: AAS 23 (1931) 184-186.
  • 8. João Paulo II, Enc. Centesimus annus, 36: AAS 83 (1991) 838.
  • 9. João XXIII, Enc. Pacem in terris, 36: AAS 55 (1963) 266.
  • 10. Cf. João Paulo II, Enc. Centesimus annus, 41: AAS 83 (1991) 844.
  • 11. Pio XII, Mensagem radiofónica (1 de Junho de 1941): AAS 33 (1941) 197.
  • 12. Cf. II Concílio do Vaticano, Cons. dogm. Lumen Gentium, 36: AAS 57 (1965) 42.
  • 13. João Paulo II, Enc. Centesimus annus, 25 AAS 83 (1991) 823.
  • 14. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 25 AAS 58 (1966) 1045.
  • 15. Cf. João Paulo II, Enc. Centesimus annus, 5: AAS 83 (1991) 800.
  • 16. João XXIII, Enc. Pacem in terris, 46: AAS 55 (1963) 269.
  • 17. Cf. Leão XIII, Enc. Diuturnum illud: Leonis XIII Acta 2, 271; Id., Enc. Immortale Dei: Leonis XIII Acta, 5, 120.
  • 18. Cf. 1 Pe 2, 13-17.
  • 19 Cf. já 1 Tm 2, 1-2.
  • 20. São Clemente de Roma, Epistula ad Corinthios, 61, 1-2: SC 167, 198-200 (Funk 1, 178-180).
  • 21. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 74: AAS 58 (1966) 1096.
  • 22. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 74: AAS 58 (1966) 1096.
  • 23. São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 1-2, q. 93, a. 3. ad 2: Ed. Leon. 7, 164.
  • 24. João XXIII, Enc. Pacem in terris, 51: AAS 55 (1963) 271.
  • 25. João Paulo II, Enc. Centesimus annus, 44: AAS 83 (1991) 848.
  • 26. Pseudo Barnabé, Epistula, 4, 10: SC 172, 100-102 (Funk 1, 48).
  • 27. Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 26: AAS 58 (1966)1046: cf. Ibid., 74: AAS 58 (1966) 1096.
  • 28. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 26: AAS 58 (1966) 1046.
  • 29.  Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 26: AAS 58 (1966) 1046.
  • 30. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 84: AAS 58 (1966) 1107.
  • 31. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 26: AAS 58 (1966) 1047.
  • 32. Cf. João Paulo II, Enc. Centesimus annus, 31: AAS 83 (1991) 847.
  • 33. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 3162: AAS 58 (1966) 1050.
  • 34. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 30: AAS 58 (1966) 1049.
  • 35. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 31: AAS 58 (1966) 1050.
  • 36. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 74: AAS 58 (1966) 1096.
  • 37. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 26: AAS 58 (1966) 1046.
  • 38. João Paulo II, Enc. Sollicitudo rei socialis, 47: AAS 80 (1988) 581.
  • 39. Cf. João XXIII, Enc. Pacem in terris, 61: AAS 55 (1963) 274.
  • 40. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 27: AAS 58 (1966) 274.
  • 41. Cf. Mt 5, 43-44.
  • 42. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 29: AAS 58 (1966) 1048-1049.
  • 43. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 29: AAS 58 (1966) 1048.
  • 44. Cf. Mt 25, 14-30: Lc 19, 11-27.
  • 45. Santa Catarina de Sena, Il dialogo della Divina provvidenza, 7: ed. G. Cavallini (Roma 1995) p. 23-24.
  • 46. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 29: AAS 58 (1966) 1049.
  • 47. Cf. João Paulo II, Enc. Sollicitudo rei socialis, 38-40: AAS 80 (1988) 564-569; Id.. Enc. Centesimus annus, 10: AAS 83 (1991) 805-806.
  • 48. Pio XII, Enc. Summi Pontificatus: AAS 31 (1939) 426.
  • 49. Pio XII, Mensagem radiofónica (1 de Junho de 1941): AAS 33 (1941) 204.
  •  
  •  

Notas e Referências

  • 1. Leão XIII, Enc. Libertas praestantissimum: Leonis XIII Acta 8. 218: São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 1-2, q. 90. a. 1: Ed. Leon. 7, 149-150.
  • 2. Tertuliano, Adversos Marcionem, 2, 4, 5: CCL I. 479 (PL 2, 315).
  • 3. Leão XIII, Enc. Libertas praestantissimum: Leonis XIII Acta 8. 219
  • 4. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 89: AAS 58 (1966) 1111-1112.
  • 5. Santo Agostinho, De Trinitate, 14, 15, 21: CCL 50A, 451 (PL 42, 1052).
  • 6. São Tomás de Aquino, In duo praecepta caritatis et in detem Legi praecepta expositio 1: Opera amnia, v. 27 (Parisiis 1875) p. 144.
  • 7. Marco Túlio Cícero, De re publica, 3, 22, 33: Scripta quae manserunt omnia, Bibliotheca Teubneriana fasc. 39. ed. K. Ziegler (Leipzig 1969) p. 96.
  • 8. Cf. II Concílio do Vaticano,. Const. past. Gaudium et spes, 10: AAS 58 (1966) 1033.
  • 9. Santo Agostinho, Confissões 2, 4, 9: CCL 27, 21 (PL 32, 678).
  • 10. I Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Filius, c. 2: DS 3005: Pio XII. Enc. Humani Generis: DS 3876.
  • 11. Santo Agostinho, Enarratio in Psalmum, 57, I: CCL 39, 708.
  • 12. Cf. Rm 7, 12.
  • 13. Cf. Rm 7, 14.
  • 14. Cf. Rm 7, 16.
  • 15. Cf. Gl 3, 24.
  • 16. Cf. Rm 7.
  • 17. Santo Ireneu de Lião, Adversus haereses, 4, 15, 1: SC 100. 548 (PG 7, 1012).
  • 18. São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 1-2, q. 107, a.I, ad 2: Ed. Leon 7, 279.
  • 19. Cf. Jr 31, 31-34.
  • 20. Santo Agostinho, De sermone Domine in monte, 1, 1, 1: CCL 35, 1-2 (PL 34, 1229-1231).
  • 21. Cf. Mt 5, 17-19.
  • 22. Cf. Mt 15, 18-19.
  • 23. Cf. Mt 5, 48.
  • 24. Cf.  Mt 5, 44.
  • 25. Cf. Mt 6, 1-6; 16-18.
  • 26. Cf. Mt 6, 9-13.
  • 27. Cf. Mt 7, 13-14.
  • 28. Cf. Mt 7, 21-27.
  • 29. Cf. Lc 6, 31.
  • 30. Cf. Jo 13, 34.
  • 31. Cf. Jo 15, 12.
  • 32. Cf. Rom 14; 1 Cor 5-10.
  • 33.Cf. Tg 1, 25; 2, 12.
  • 34. Cf. G14.1-7; 21-31; Rm 8, 15-17.
  • 35. Cf. São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 2-2. Q. 184, a. 3: Ed. Leon. 10, 453-454.
  • 36. São Francisco de Sales, Traité de l'amour de Dieu, 8, 6: Oeuvres, v. 5 (Anecy 1894) p. 75.
  • 37. São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 1-2. q. 90, a. 4, e: Ed. Leon. 7, 152.
  • 38. Cf. Rm 10, 4.
  • 39. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 42 AAS 57 (1965) 48.
  • 40. Cf. Rm 3, 22.
  • 41. Cf. Rm 6, 3-4.
  • 42. Cf. 1 Cor 12.
  • 43. Cf. Jo 15, 1-4.
  • 44. Santo Atanásio de Alexandria, Epistula ad Serapionem. 1, 24: PG 26, 585-588.
  • 45. Concílio de Trento, Sess. 6ª, Decretum de iustificatione, c. 7: DS 1528.
  • 46. Concílio de Trento, Sess. 6ª, Decretum de iustificatione, c. 7: DS 1529.
  • 47. Concílio de Trento, Sess. 6ª, Decretum de iustificatione, c. 5: DS 1525.
  • 48. Santo Agostinho, In Iohannis evangelium tractatus, 72, 3: CCL 36, 508 (PL 35, 1823).
  • 49. Cf. Rm 7, 22; Ef 3,16.
  • 50. Cf. Jo 1, 12-18.
  • 51. Cf. Rm 8, 14-17.
  • 52. Cf. 2 Pe 1, 3-4.
  • 53. Cf. Jo 17, 3.
  • 54. Cf. 1 Cor 2, 7-9.
  • 55. Cf. Jo 4, 14; 7, 38-39.
  • 56. Santo Agostinho, De gratia et libero arbítrio, 17, 33: PL 44, 901.
  • 57. Santo Agostinho, De natura et gratia, 31, 35: CSEL 49, 258-259 (PL 44, 264).
  • 58. Santo Agostinho, Confissões, 13, 36, 51: CCL 27, 272 (PL 32, 868).
  • 59. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 12: AAS 57 (1965) 16-17.
  • 60. Cf. 1 Cor 12.
  • 61. Cf. Concílio de Trento, Sess. 6ª, Decretum de iustificatione, c. 9: DS 1533-1534.
  • 62. Santa Joana D'Arc: Dito: Procès de condannation, ed. P. Tisset (Paris, 1969) p. 62.
  • 63. Prefácio dos Santos, I: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p. 428 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992. p . 495]: cf. o «Doutor da Graça». Santo Agostinho, Enarratio in Psalmum 102, 7: CCL 40, 1457 (PI_ 37, 1321).
  • 64. Cf. Concílio de Trento, Sess. 6ª, Decretum de iustificatione, c. 16: DS 1546.
  • 65. Cf. Concílio de Trento, Sess. 6ª, Decretum de iustificatione, c. 16: DS 1546.
  • 66. Santo Agostinho, Sermão 298, 4-5: SPM 1, 98-99 (PL 38, 1376).
  • 67. Santa Teresa do Menino Jesus, Acte d'offrande à l'Amour miséricordieux: Récréations pieuses – Prières (Paris 1992) p. 512-515. [Obras Completas (Paço de Arcos, Edições Carmelo 199) p. 1077].
  • 68. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 40: AAS 57 (1965) 45.
  • 69.  II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 40: AAS 57 (1965) 45.
  • 70. Cf. 2 Tm 4.
  • 71. São Gregório de Nissa, In Canticum homilia 8: Gregorii Nysseni opera, ed. W. Jaeger - H. Langerbeck, v. 6 (Leiden 1960) p. 247 (PG 44, 941).
  • 72. Cf. Concílio de Trento, Sess. 6ª, Decretum de iustificatione, can. 26: DS 1576
  • 73. II Concílio do Vaticano, Const dogm. Lumen Gentium, 40: AAS 57 (1965) 45.
  • 74. São Gregório de Nissa, De vita Moysis, 1. 5: ed. M. Simonetti (Vicenza 1984) p. 10 (PG 44. 300).
  • 75. Cf. Gl 6, 2.
  • 76. Cf. Rm 12, 1.
  • 77. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 17: AAS 57 (1965) 21.
  • 78. CIC can. 747, § 2.
  • 79. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 25: AAS 57 (1965) 29.
  • 80. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 25: AAS 57 (1965) 30.
  • 81. Cf. Sagrada Congregação para a Doutrina da Fé, Decl. Mysterium Ecclesiae, 3: AAS 65 (1973) 401.
  • 82. Cf. II Concílio do Vaticano, Decl. Dignitatis humanae, 14: AAS 58 (1966) 940.
  • 83. Cf. CIC can. 213.
  • 84. Cf. 1 Cor 2, 10-15.
  • 85. Cf. Rm 12, 8.11.
  • 86. Cf. CIC can. 1246-1248: CCEO can. 880, § 3, 881, §§ 1.2.4.
  • 87. Cf. CIC can. 989: CCEO can. 719.
  • 88. Cf. CIC can. 920: CCEO can. 708. 881, § 3.
  • 89 Cf. CIC can. 1249-1251; CCEO can. 882.
  • 90. Cf. CIC can. 222: CCEO can. 25. As Conferências Episcopais podem, para além destes, estabelecer outros preceitos eclesiásticos para o seu território: cf. CICcan. 455.
  • 91. II Concílio do Vaticano, Decr. Apostolicam actuositatem, 6: AAS 58 (1966) 842.
  • 92. Cf. Ef 1, 22.
  • 93. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 39: AAS 57 (1965) 44.
  • 94. Solenidade de Nosso Senhor Jesus Cristo Rei do universo,  Prefácio: Missale Romanum. editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p. 381 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992, p. 429].

Notas e Referências

  • 1. Cf. Mt 5, 17.
  • 2. Cf. Mt 19, 6-12.21.23-29.
  • 3. Cf. Mt 5, 20.
  • 4. Cf. Mt 5, 46-47.
  • 5. Cf. Dt 6, 5: Lv 19, 18.
  • 6. Cf. Ex 31,18; Dt 5, 22.
  • 7. Cf. Dt 31, 9.24.
  • 8. Cf. Ex 20, 1-17.
  • 9. Cf. Dt 5, 6-22.
  • 10. Cf., por exemplo. Os 4, 2; Jr 7, 9: Ez 18, 5-9.
  • 11. Cf. Ex 19.
  • 12. Cf. Ex 24.
  • 13. Cf. Ex 24, 7.
  • 14. Orígenes, In Exodum homilia 8, 1; SC 321, 242 (PG 12, 350).
  • 15. Santo Ireneu de Lião, Adversus haereses, 4, 16, 3-4: SC 100, 566-570 (PG 7, 1017-1018).
  • 16. Santo Agostinho, Sermão 33, 2; CCL 41, 414 (PL 38, 208).
  • 17. Cf. Concílio de Trento, Sess. 6ª, Decretum de iustificatione, can.19-20: DS 1569-1570.
  • 18. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 24: AAS 57 (1965) 29.
  • 19. Cf. Tg 2, 10-11.
  • 20. Santo Ireneu de Lião, Adversas haereses, 4, 15, 1: SC 100, 548 (PG 7, 1012).
  • 21. São Boaventura, In quattuor libros Sentenciarum, 3, 37, 1, 3: Opera amnia, v. 3 (Ad Claras Aquas 1887) p. 819-820.
  • 22. Cf. Tg 2, 10-11.

Notas e Referências

  • 1. Cf. Lc 10 , 27: «...com todas as tuas forças».
  • 2. Cf. Dt 5, 6-9.
  • 3. Cf. Ex 19, 16-25; 24, 15-18.
  • 4. São Justino, Diálogo com o judeu Trifão, 11, 1: CA 2, 40 (PG 6. 497).
  • 5. CatRom. 3, 2, 4. p. 408-409.
  • 6. Cf. Rm 1, 5; 16, 26.
  • 7. Cf Rm 1, 18-32.
  • 8. CIC can. 751.
  • 9. Cf. Dt 6, 4-5.
  • 10. Cf. Lc 1, 46-49.
  • 11. Santo Agostinho, De civitate Dei. 10, 6: CSEL 40/1. 454-455 (PL 41, 283).
  • 12. Cf. Am, 5, 21-25.
  • 13. Cf. Is 1, 10-20.
  • 14. Cf. Os 6, 6.
  • 15. Cf. Heb 9, 13-14.
  • 16. CIC can. 1191. §1.
  • 17. Cf. Act 18, 18; 21, 23-24.
  • 18. Cf. CIC can. 654.
  • 19.  II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 42: AAS 57 (1965) 48-49.
  • 20. Cf. CIC can 692.1196-1197.
  • 21. II Concílio do Vaticano, Decl. Dignitatis humanae, 1: AAS 58 (1966) 930.
  • 22. II Concílio do Vaticano, Decl. Dignitatis humanae, 2: AAS 58 (1966) 931.
  • 23. II Concílio do Vaticano, Decl. Nostra aetate, 2: AAS 58 (1966) 742.
  • 24.  II Concílio do Vaticano, Decl. Dignitatis humanae, 14: AAS 58 (1966) 940.
  • 25. II Concílio do Vaticano, Decl. Dignitatis humanae, 1: AAS 58 (1966) 930.
  • 26. II Concílio do Vaticano, Decr. Apostolicam actuositatem, 13: AAS 58 (1966) 849.
  • 27. Cf. II Concílio do Vaticano, Decl. Dignitatis humanae, 1: AAS 58 (1966) 930.
  • 28. Cf. II Concílio do Vaticano, Decr. Apostolicam actuositatem, 13: AAS 58 (1966) 850.
  • 29. Cf. Leão XIII. Enc. Immortale Dei: Leonis XIII Acta 5, 118-150: Pio XI. Enc. Quas primas: AAS 17 (1925) 593-610.
  • 30. II Concílio do Vaticano, Decl. Dignitatis humanae, 2: AAS 58 (1966) 931; cf. Id,. Const. past. Gaudium et spes, 26: AAS 58 (1966) 1046.
  • 31. II Concílio do Vaticano, Decl. Dignitatis humanae, 2: AAS 58 (1966) 931.
  • 32.  II Concílio do Vaticano, Decl. Dignitatis humanae, 6: AAS 58 (1966) 934.
  • 33. Cf. Leão XIII, Enc. Libertas praestantissimum: Leonis XIII Acta 8, 229-230.
  • 34. Cf. Pio XII, Alocução aos participantes no quinto Congresso nacional italiano da União dos Juristas católicos (6 de Dezembro de 1953): AAS 45 (1953) 799.
  • 35. Cf. II Concílio do Vaticano, Decl. Dignitatis humanae, 2: AAS 58 (1966) 930-931.
  • 36. Cf. Pio VI, Breve Quod aliquantum (10 de Março de 1791): Collectio Brevium atque Instructionum SS. D. N. Pii Papae VI, quae ad praesentes Ecclesiae Catholicae in Gallia 1...] calamitates pertinent (Romae 1800) p. 54-55.
  • 37. Cf. Pio IX. Enc. Quanta cura: DS 2890.
  • 38. II Concílio do Vaticano, Decl. Dignitatis humanae, 7: AAS 58 (1966) 935.
  • 39. Cf. Mt 23, 16-22.
  • 40. Cf. Is 44, 9-20; Jr 10, 1-16; Dn 14, 1-30; Br 6; Sb 13, 1-15.19
  • 41. Cf. Sl 42, 3; etc.
  • 42. Cf. Ap 13-14.
  • 43. Cf. Gl 5, 20: Ef 5, 5.
  • 44. Orígenes, Contra Celsum 2, 40; SC 132, 378 (PG 11, 861).
  • 45. Cf. Dr 18, 10; Jr 29, 8.
  • 46. Cf. Lc 4, 9.
  • 47. Cf. 1 Cor 10, 9; Ex 17, 2-7: Sl 95, 9.
  • 48. Cf. CIC can. 1367.1376.
  • 49. Cf. Act 8, 9-24.
  • 50. Cf. já Is 55, 1.
  • 51. CIC can 848.
  • 52. Cf. Lc 10, 7; 1 Cor 9, 4-18; 1 Tm 5, 17-18.
  • 53. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 19: AAS 58 (1966) 1039.
  • 54. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 20: AAS 58 (1966) 1040.
  • 55. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 20: AAS 58 (1966) 1040.
  • 56. Cf. Rm 1,18.
  • 57. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 19: AAS 58 (1966) 1039.
  • 58. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 20: AAS 58 (1966) 1040.
  • 59. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 21: AAS 58 (1966) 1040.
  • 60. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 21: AAS 58 (1966) 1042.
  • 61. Cf. Nm 21, 4-9: Sb 16, 5-14; Jo 3, 14-15.
  • 62. Cf. Ex 25, 10-22: 1 Rs 6, 23-28; 7, 23-26.
  • 63.  São Basílio Magno, Liber de Spiritu Sancto, 18, 45: SC 17bis. 406 (PG 32, 149).
  • 64. II Concílio de Niceia, Definitio de sacris imaginibus: DS 601; cf. Concílio de Trento, Sess. 25ª, Decretum de invocatione, veneratione et reliquiis sanctorum, et sacris imaginibus: DS 1821-1825: II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 125: AAS 56 (1964) 132: Id., Const. dogm. Lumen Gentium, 67: AAS 57 (1965) 65-66.
  • 65. São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 2-2. q. 81, a. 3, ad 3: Ed. Leon. 9, 180.
  • 66. Cf. II Concílio do Vaticano, Decl. Dignitatis humanae, 15: AAS 58 (1966) 940.
  • 67 Cf. Dt 5, 11
  • 68. Cf. Zc 2, 17.
  • 69. Cf. Sl 29, 2; 96, 2; 113, 1-2.
  • 70. Ioannes Henricus Newman, Parochial and Plain Sermons, v. 5, Sermon 2 [Reverence, a Belief in God's Presence] (Westminster 1967) p. 21-22.
  • 71. Cf. Mt 10, 32; 1 Tm 6, 12.
  • 72. Cf. 1 Jo 1, 10.
  • 73. Cf. CIC can. 1369.
  • 74. Santo Agostinho, De Sermone Domini in monte, 2, 5, 19: CCL 35, 109 (PL 34, 1278).
  • 75. Cf. Tg 5, 12.
  • 76. Cf. 2 Cor 1, 23; Gl 1, 20.
  • 77. CIC can. 1199. § 1.
  • 78. CIC can. 855.
  • 79. Cf. Is 43, 1: Jo 10, 3.
  • 80. Santo Inácio de Loiola, Exercitia spiritualia, 38: MHSI 100, 174.
  • 81. Cf. Is 43, 1.
  • 82. Cf. Dt 5, 12-15.
  • 83. Cf. Ex 31, 16.
  • 84. Cf. Ez 23, 12.
  • 85. Cf. Ne 13, 15-22; 2 Cr 36, 21.
  • 86. Cf. Mc 1, 21; Jo 9, 16.
  • 87. Cf. Mc 3, 4.
  • 88. Cf. Mt 12, 5; Jo 7, 23.
  • 89. Cf. Mt 28, 1; Lc 24, 1; Jo 20, 1.
  • 90. Cf. Mc 16, 1: Mt 28, 1.
  • 91. São Justino, Apologia, 1, 67: CA 1, 188 (PG 6, 429-432).
  • 92. Cf. 1 Cor 10, 11.
  • 93. Santo Inácio de Antioquia, Epistula ad Mgnesios, 9, 11: SC 10bis, 88 (Fusk 1, 236-238).
  • 94. São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 2-2. q. 122. a. 4. c: Ed. Leon. 9, 478.
  • 95.  CIC can. 1246, § 1.
  • 96. CIC can. 1246, § 1.
  • 97. Cf. Act 2, 42-46; 1 Cor 11, 17.
  • 98. Pseudo Eusébio de Alexandria, Sermo de die dominica: PG 86 /  1, 416 e 421.
  • 99. CIC can. 515. § 1.
  • 100. Cf. João Paulo II, Ex. ap. Christifideles laici, 26: AAS 81 (1989) 437-440.
  • 101.  São João Crisóstomo, De incomprehensibili Dei natura seu contra Anomeos, 3, 6: SC 28bis, 218 (PL 48, 725).
  • 102.  CIC can. 1247.
  • 103. CIC can. 1248, § 1.
  • 104. Cf. CIC can. 1245.
  • 105. CIC can. 1248, § 2.
  • 106. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 67: AAS 58 (1966) 1089.
  • 107. Cf. CIC can. 1247.
  • 108. Santo Agostinho, De civitate Dei, 19, 19: CSEL 40/2.407 (PL 41, 647).
  • 109. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 106: AAS 56 (1964) 126.
  • 110. CIC can. 1246, § 1.
  • 111. CIC can. 1247.
  • 112. CIC can. 1247.
  • 113. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 67: AAS 58 (1966) 1089.

Notas e Referências

  • 1. Cf. Mc 7, 8-13.
  • 2. Cf. Dt 5, 16.
  • 3. Cf. Dt 5, 16.
  • 4. João Paulo II. Ex. ap. Familiaris consortio, 21: AAS 74 (1982) 105; cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 11: AAS 57 (1965) 16.
  • 5. Cf. Ef 5, 21-6, 4; Cl 3, 18-21; 1 Pe 3, 1-7.
  • 6. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 52: AAS 58 (1966) 1073.
  • 7. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 47: AAS 58 (1966) 1067.
  • 8. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 52: AAS 58 (1966) 1073.
  • 9. Cf. João Paulo II, Ex. ap. Familiaris consortio, 46: AAS 74 (1982) 137-138
  • 10.  Cf. Ef 3, 15.
  • 11. Cf. Pr 1, 8; Tb 4, 3-4.
  • 12. Cf. Ex 20, 12.
  • 13. Cf. Ef  6, 1.
  • 14. Cf. Mc 7, 10-12.
  • 15. II Concílio do Vaticano, Decl. Gravissimum educationis, 3: AAS 58 (1966) 731.
  • 16. Cf. João Paulo II, Ex. ap. Familiaris consortio, 36: AAS 74 (1982) 126.
  • 17. João Paulo II. Enc. Centesimus annus, 36: AAS 83 (1991) 838.
  • 18. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 11: AAS 57 (1965) 16: cf. CIC can. 1136.
  • 19. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 11: AAS 57 (1965) 16.
  • 20. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 48: AAS 58 (1966) 1069.
  • 21.Cf. Mt 18. 21-22; Lc 17, 4.
  • 22. Cf. II Concílio do Vaticano, Decl. Gravissimum educationis, 6: AAS 58 (1966) 733.
  • 23. Cf. Mt 16, 23.
  • 24. Cf. João Paulo II, Enc. Centesimus annus, 25: AAS 83 (1991) 823.
  • 25. Cf. Rm 13, 1-2.
  • 26. Epístola a Diogneto, 5, 5; 5, 10; 6, 10: SC 33. 62-66 (Funk 1,. 398-400).
  • 27. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes,74: AAS 58 (1966) 1096.
  • 28. Cf. João Paulo II. Enc. Centesimus annus,  45-46: AAS 83 (1991) 849-851.
  • 29. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 76: AAS 58 (1966) 1099.
  • 30. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 76: AAS 58 (1966) 1099.
  • 31. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 76: AAS 58 (1966) 1100.
  • 32. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 47: AAS 58 (1966) 1067.
  • 33. Congregação da Doutrina da Fé, Instr. Donum vitae, Introductio, 5: AAS 80 ( 1988) 76-77.
  • 34. Cf. Gn 4, 8-12.
  • 35. Cf. Lv 17, 14
  • 36. Cf Mt 5, 22-26.38-39.
  • 37. Cf. Mt 5, 44.
  • 38. Cf. Mt 26, 52.
  • 40. São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 2-2, q. 64. a. 7. c: Ed. Leon. 9, 74.
  • 41.  São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 2-2, q. 64. a. 7. c: Ed. Leon. 9, 74.
  • 42. Discurso do Papa Francisco por ocasião do XXV Aniversário do Catecismo da Igreja Católica, 11 de setembro de 2017.
  • 43. Cf. Gn 4, 10.
  • 44. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 51: AAS 58 (1966) 1072.
  • 45. Cf. Am 8, 4-10.
  • 46. Cf. Congregação da Doutrina da Fé, Instr. Donum vitae,  1. 1: AAS 80 (1988) 79.
  • 47. Didaké 2, 2: SC 248, 148 (Funk 1, 8); cf. Epistola Pseudo Barnabae 19. 5: SC 172, 202 (Funk 1, 90); Epistola a Diogneto 5, 6: SC 33. 62 (Funk 1. 398): Tertuliano, Apologeticum, 9, 8: CCL 1, 103 (PL 1, 371-372).
  • 48. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 51: AAS 58 (1966) 1072.
  • 49. CIC can. 1398.
  • 50. CIC can. 1314.
  • 51. Cf. CIC can. 1323-1324.
  • 52. Congregação da Doutrina da Fé, Instr. Donum vitae, 3: AAS 80 (1988) 98-99.
  • 53. Congregação da Doutrina da Fé, Instr. Donum vitae, 3: AAS 80 (1988) 99.
  • 54. Congregação da Doutrina da Fé, Instr. Donum vitae, 1, 2: AAS 80 (1988) 70-80.
  • 55. Congregação da Doutrina da Fé, Instr. Donum vitae, 1, 3. AAS 80 (1988) 80-81.
  • 56. Congregação da Doutrina da Fé, Instr. Donum vitae, 1, 5: AAS 80 (1988) 83.
  • 57. Congregação da Doutrina da Fé, Instr. Donum vitae, 1, 6: AAS 80 (1988) 85.
  • 58. Cf  Sagrada Congregação da Doutrina da Fé, Iura et bona: AAS 72 (1980) 542-552.
  • 59. Cf. 1 Cor 8, 10-13.
  • 60. Cf. Mt 7, 15.
  • 61. Pio XII. Mensagem radiofónica (1 de Junho de 1941): AAS 33 (1941) 197.
  • 62. Cf. Ef 6, 4: Cl 3, 21
  • 63. Cf. Pio XI. Enc. Casti connubii: DS 3722-3723.
  • 64. Cf. Tb 1, 16-18.
  • 65.  Cf. CIC can. 1176, §3. III.
  • 66. São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 2-2, q. 158. a. 1. ad 3: Ed. Leon, 10, 273.
  • 67. Santo Agostinho, De civitate Dei, 19, 13: CSEL 40/2, 395 (PL 41, 640).
  • 68.  Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 78: AAS 58 (1966) 1101.
  • 69. Cf. Ef  2, 16: Cl 1, 20-22.
  • 70. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 1: AAS 57 (1965) 5.
  • 71.  Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 78: AAS 58 (1966) 1101-1102.
  • 72. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 81: AAS 58 (1966) 1105.
  • 73. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 79: AAS 58 (1966) 1103
  • 74. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 79: AAS 58 (1966) 1103.
  • 75. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 79: AAS 58 (1966) 1103.
  • 76. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 79: AAS 58 (1966) 1103.
  • 77. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 80: AAS 58 (1966) 1104.
  • 78. Cf. Paulo VI, Enc. Populorum progressio, 53: AAS 59 (1967) 283.
  • 79. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 78: AAS 58 (1966) 1102.
  • 80. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 27: AAS 58 (1966) 1048.
  • 81. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 81: AAS 58 (1966) 1105.
  • 82. Cf. Dt 5, 18.
  • 83. João Paulo II, Ex. ap. Familiaris consortio, 11: AAS 74 (1982) 91-92.
  • 84.  João Paulo II, Ex. ap. Familiaris consortio, 22: AAS 74 (1982) 107: cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 49: AAS 58 (1966) 1070.
  • 85. João Paulo II. Ep. ap. Mulieris dignitatem, 6: AAS 80 (1988) 1663.
  • 86. Cf. Gn 4, 1-2.25-26; 5,1.
  • 87. Cf. Mt 19, 6.
  • 88. Cf. Mt 5, 37.
  • 89. Cf. Sir 1, 22.
  • 90. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 17: AAS 58 (1966) 1037-1038.
  • 91. Santo Agostinho, Confissões, 10, 29, 40: CCL 27, 176 (PL 32. 796).
  • 92. Cf. Tt 2, 1-6.
  • 93. João Paulo II, Ex. ap. Familiaris consortio, 34: AAS 74 (1982) 123.
  • 94.  II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 25: AAS 58 (1966) 1045.
  • 95. Cf. Gl 5. 22-23.
  • 96. Cf. 1 Jo 3, 3.
  • 97. Cf. Jo 15, 15.
  • 98. Cf. Gl 3, 27.
  • 99. Congregação da Doutrina da Fé,  Decl. Persona humana, 11: AAS 68 (1976) 90-91.
  • 100. Santo Ambrósio, De viduis 23: Sancti Ambrosii Episcopi Mediolanensis opera, v. 14/1 (Milano-Roma 1989), p. 266 (PL 16, 241-242).
  • 101. Congregação da Doutrina da Fé,  Decl. Persona humana, 9: AAS 68 (1976) 86.
  • 102. Cf. 1 Cor 6, 15-20.
  • 103. Cf. Gn 19, 1-29; Rm 1, 24-27; 1 Cor 6, 9-10; 1 Tm 1, 10.
  • 104. Congregação da Doutrina da Fé,  Decl. Persona humana, 8: AAS 68 (1976) 95.
  • 105. João Paulo II, Ex. ap. Familiaris consortio, 11: AAS 74 (1982) 92.
  • 106. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 49: AAS 58 (1966) 1070.
  • 107. Pio XII, Alocução aos participantes no Congresso da União Católica Italiana de Obstetras (29 de Outubro de 1951): AAS 43 (1951) 851.
  • 108. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 48: AAS 58 (1966) 1067.
  • 109. Cf. CIC can. 1056.
  • 110. Cf. Mt 19, 1-12; 1 Cor 7, 10-11.
  • 111. São João Crisóstomo, In epistulam ad Ephesios, homilia 20, 8: PG 62, 146-147.
  • 112. João Paulo II, Ex. ap. Familiaris consortio, 30: AAS 74 (1982) 116.
  • 113. Paulo VI, Enc. Humanae vitae, 11: AAS 60 (1968) 488.
  • 114. Paulo VI, Enc. Humanae vitae, 12: AAS 60 (1968) 488; cf. Pio XI, Enc. Casti connubii: DS 3717.
  • 115. Cf. Ef 3, 14-15; Mt 23, 9.
  • 116. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 50: AAS 58 (1966) 1071.
  • 117. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 50: AAS 58 (1966) 1071.
  • 118. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes,, 51: AAS 58 (1966) 1072.
  • 119. Paulo VI, Enc. Humanae vitae, 12: AAS 60 (1968) 489.
  • 120. Cf. Paulo VI, Enc. Humanae vitae, 16: AAS 60 (1968) 491-492.
  • 121. Paulo VI, Enc. Humanae vitae, 14: AAS 60 (1968) 490.
  • 122. João Paulo II, Ex. ap. Familiaris consortio, 32: AAS 74 (1982) 119-120.
  • 123. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 51: AAS 58 (1966) 1073.
  • 124. Cf. Paulo VI, Enc. Populorum progressio, 37: AAS 59 (1967) 275-276; Id., Enc. Humanae vitae, 23: AAS 60 (1968) 497-498.
  • 125. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 50: AAS 58 (1966) 1071.
  • 126. Congregação da Doutrina da Fé, Instr. Donum vitae, Introductio, 2: AAS 80 (1988) 73.
  • 127. Congregação da Doutrina da Fé, Instr. Donum vitae, 2, 1: AAS 80 (1988) 87.
  • 128. Congregação da Doutrina da Fé, Instr. Donum vitae, 2, 5: AAS 80 (1988) 93.
  • 129. Congregação da Doutrina da Fé, Instr. Donum vitae, 2, 4: AAS 80 (1988) 91.
  • 130. Congregação da Doutrina da Fé, Instr. Donum vitae, 2, 8: AAS 80 (1988) 97.
  • 131. Cf. Mt 5, 27-28.
  • 132. Cf. Mt 5, 32; 19, 6; Mc 10, 11-12; 1 Cor 6, 9-10.
  • 133. Cf. Os 2. 7; Jr 5, 7; 13, 27.
  • 134. Cf. Mt 5, 31-32; 19, 3-9; Mc 10, 9; Lc 16, 18; 1 Cor 7, 10-11.
  • 135. Cf. Mt 19, 7-9.
  • 136. CIC can. 1141.
  • 137. Cf. CIC can. 1151-1155.
  • 138. São Basílio Magno, Moralia, regra 73: PG 31, 852.
  • 139. Cf. João Paulo II, Ex. ap. Familiaris consortio, 84: AAS 74 (1982) 185.
  • 140. João Paulo II, Ex. ap. Familiaris consortio, 19: AAS 74 (1982) 102; cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 47: AAS 58 (1966) 1067.
  • 141. Cf. Lv 18, 7-20.
  • 142. Cf. João Paulo II, Ex. ap. Familiaris consortio, 81: AAS 74 (1982) 181-182.
  • 143. Congregação da Doutrina da Fé, Decl. Persona humana, 7: AAS 68 (1976) 82.
  • 144. Cf. João Paulo, Ex. ap. Familiaris consortio, 80: AAS 74 (1982) 180-181.
  • 145. João Paulo II, Ex. ap. Familiares consortio, 11: AAS 74 (1982) 92.
  • 146. Cf. Dt 5. 19.
  • 147. Cf. Gn 1, 26-29.
  • 148. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 69: AAS 58 (1966) 1090.
  • 149. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 71. AAS 58 (1966) 1093.; João Paulo II. Enc. Sollicitudo rei socialis, 42: AAS 80 (1988) 572-574; Id. Enc. Centesimus annus, 40: AAS 83 (1991) 843, Ibid., 48: AAS 83 (1991) 852-854
  • 150. Cf. 2 Cor 8, 9.
  • 151. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 69: AAS 58 (1966) 1090-1091.
  • 152. Cf. Dt 25, 13-16.
  • 153. Cf. Dt 24, 14-15; Tg 5, 4.
  • 154. Cf. Am 8, 4-6.
  • 155. Cf. Gn 1, 28-31.
  • 156. Cf. João Paulo II, Enc. Centesimus annus, 37-38: AAS 83 (1991) 840-841.
  • 157. Cf. Mt 6, 26.
  • 158. Cf. Dn 3, 79-81.
  • 159. Cf. Gn 2, 19-20; 9, 1-4.
  • 160. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 23: AAS 58 (1966) 1044.
  • 161. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 76: AAS 58 (1966) 1100.
  • 162. Cf. João Paulo II, Enc. Centesimus annus, 3: AAS 83 (1991) 794-796.
  • 163. Cf. João Paulo II, Enc. Sollicitudo rei socialis, 1: AAS 80 (1988) 513-514; Ibid., 41: AAS 80 (1988) 570-572.
  • 164. Cf. João Paulo II, Enc. Centesimus annus, 24: AAS 83 (1991) 821-822.
  • 165. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 63: AAS 58 (1966) 1085; João Paulo II, Enc. Laborem exercens, 7: AAS 73 (1981) 592-594: Id., Enc. Centesimus annus, 35: AAS 83 (1991) 836-838.
  • 166. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 65: AAS 58 (1966) 1087.
  • 167. Cf. João Paulo II, Enc. Centesimus annus, 10: AAS 83 (1991) 804-806; Ibid., 13: AAS 83 (1991) 809-810; Ibid., 44: AAS 83 (1991) 848-849.
  • 168. João PauloII, Enc. Centesimus annus, 34: AAS 83 (1991) 836.
  • 169. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 64: AAS 58 (1966) 1086.
  • 170. Cf. Gn 1, 28; II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 34: AAS 58 (1966) 1052-1053; João Paulo II, Enc. Centesimus annus, 31: AAS 83 (1991) 831-832.
  • 171. Cf. 1 Ts 4, 11.
  • 172.  Cf. Gn 3, 14-19.
  • 173. Cf. João Paulo II, Enc. Laborem exercens, 27: AAS 73 (1981) 644-647.
  • 174. Cf. João Paulo II, Enc. Laborem exercens, 6: AAS 73 (1981) 589-592.
  • 175.  Cf. João Paulo II, Enc. Centessimus annus, 32: AAS 83 (1991) 832-833: Ibid. 34: AAS 83 (1991) 835-836.
  • 176. Cf. João Paulo II, Enc. Laborem exercens, 11: AAS 73 (1981) 602-605. 07
  • 177. João Paulo II, Enc. Centesimus annnus, 48: AAS 83 (1991) 852-853.
  • 178. Cf. João Paulo II, Enc. Centesimus annus, 37: AAS 83 (1991) 840.
  • 179. Cf. João Paulo II, Enc. Laborem exercens, 19: AAS 73 (1981) 625-629; Ibid., 22-23: AAS 73 (1981) 634-637.
  • 180. Cf. João Paulo II, Enc. Centesimus annus, 48: AAS 83 (1991) 852-854.
  • 181. Cf. Lv 19, 13; Dt 24, 14-15; Tg 5, 4.
  • 182. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 67: AAS 58 (1966) 1088-1089.
  • 183. Cf. João Paulo II, Enc. Laborem exercens, 18: AAS 73 (1981) 622-625.
  • 184. Cf. João Paulo II, Enc. Sollicitudo rei socialis, 14: AAS 80 (1988) 526-528. '
  • 185. João Paulo II, Enc. Sollicitudo rei socialis, 9: AAS 80 (1988) 520-521.
  • 186. Cf. João Paulo II, Enc. Sollicitudo rei socialis, 17: AAS 80 (1988) 532-533; Ibid., 45: AAS 80 (1988) 577-578.
  • 187.  Cf. João Paulo II, Enc. Centesimus aunus, 35: AAS 83 (1991) 836-838.
  • 188. João Paulo II, Enc. Centesimus annus, 28: AAS 83 (1991) 828.
  • 189. Cf. João Paulo II, Enc. Sollicitudo rei socialis, 16: AAS 80 (1988) 531.
  • 190. Cf. João Paulo II, Enc. Centesimus annus, 26: AAS 83 (1991) 824-826.
  • 191. Cf. João Paulo II, Enc. Sollicitudo rei socialis, 32: AAS 80 (1988) 556-557; ID., Enc. Centesimus annus, 51: AAS 83 (1991) 856-857.
  • 192. João Paulo II, Enc. Sollicitudo rei socialis, 47: AAS 80 (1988) 582; cf. Ibid., 42: AAS 80 (1988) 572-574.
  • 193. Cf. Mt 25, 31-36.
  • 194. Cf. Lc 4, 18.
  • 195. João Paulo II, Enc. Centesimus annus, 57: AAS 83 (1991) 862-863.
  • 196. Cf. Lc 6, 20-22.
  • 197. Cf. Mt 8, 20.
  • 198. Cf. Mc 12, 41-44.
  • 199. Cf. Ef 4, 28.
  • 200. Cf. João Paulo II, Enc. Centesimus annus, 57: AAS 83 (1991) 863.
  • 201. São João Crisóstomo, In Lazarum, concio 2, 6: PG 48, 992.
  • 202. II Concílio do Vaticano, Decr. Apostolicam actuositatem, 8: AAS 58 (1966) 845.
  • 203. São Gregório Magno, Regula pastoralis, 3, 21, 45: SC 382, 394 (PL 77, 87).
  • 204. Cf. Is 58, 6-7; Heb 13, 3.
  • 205. Cf. Mt 25, 31-46.
  • 206. Cf. Tb 4, 5-11; Sir 17, 18.
  • 207. Cf. Mt 6, 2-4.
  • 208. Cf. 1 Jo 3, 17.
  • 209. Congregação para a Doutrina da Fé, Instr. Libertatis conscientia, 68: AAS 79 (1987) 583.
  • 210. Cf. Mt 25, 40.
  • 211. P. Hansen, Vita mirabilis [...] venerabilis sororis Rosae de sancta Maria Limensis (Romae 1664) p. 200.
  • 212. Cf. João Paulo II, Enc. Centesimus annus, 29: AAS83 (1991) 828-830.
  • 213. Cf. Lc 16, 19-31.
  • 214. Cf. Pr 8, 7, 2 Sm 7, 28.
  • 215. Sl 119, 142.
  • 216. Cf. Lc 1, 50.
  • 217. Cf. Sl 119, 30.
  • 218. Cf. Jo 1, 14.
  • 219. Cf. Jo 14, 6.
  • 220. Cf. Jo 12, 46.
  • 221. Cf Jo 8, 31-32.
  • 222. Cf. Jo 17, 17.
  • 223. Cf. Jo 14, 17.
  • 224. Cf. Jo 14, 26.
  • 225.  II Concílio do Vaticano, Decl. Dignitatis humanae, 2: AAS 58 (1966) 931.
  • 226.  São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 2-2, q. 109, a. 3, ad 1: Ed. Leon. 9, 418.
  • 227. São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 2-2, q. 109, a. 3, c: Ed. Leon. 9. 418.
  • 228. Cf. Jo 18, 37.
  • 229. Cf. Mt 18, 16.
  • 230. II Concílio do Vaticano, Decr. Ad gentes, 11: AAS 58 (1966) 959.
  • 231. Santo Inácio de Antioquia, Epistula ad Romanos, 4, 1: SC 10bis, p. 110 (Funk, 1, 256).
  • 232. Santo Inácio de Antioquia, Epistula ad Romanos, 6, 1 : SC 10bis, p. 114 (Funk, 1, 258-260).
  • 233. Martyrium Polycarpi, 14, 2-3: SC 10bis, p. 228 (Funk 1, 330-332).
  • 234. Cf. Pr 19, 9.
  • 235. Cf. Pr 18, 5.
  • 236. Cf. CIC can. 220.
  • 237. Cf. Sir 21, 28.
  • 238. Santo Inácio de Loyola, Exercitia spiritualia, 22: MHSI 100, 164.
  • 239. Santo Agostinho, De mendacio, 4, 5: CSEL 41, 419 (PL 40, 491).
  • 240. Cf. Sir 27, 17; Pr 25, 9-10.
  • 241. CIC can. 983, § 1.
  • 242. Cf. II Concílio do Vaticano, Decr. Inter mirifica, 11: AAS 56 (1964) 148-149.
  • 243  II Concílio do Vaticano, Decr. Inter mirifica, 5: AAS 56 (1964) 147.
  • 244. II Concílio do Vaticano, Decr. Inter mirifica, 8: AAS 56 (1964) 148.
  • 245  II Concílio do Vaticano, Decr. Inter mirifica, 12: AAS 56 (1964) 149.
  • 246. II Concílio do Vaticano, Decr. Inter mirifica, 12: AAS 56 (1964) 149.
  • 247. Cf. Gn 1, 26.
  • 248. Cf. Sb 7, 17.
  • 249. Cf. Pio XII, Mensagem radiofónica (24 de Dezembro de 1955): AAS 48 (1956) 26-41; Id., Mensagem radiofónica aos membros das associações de jovens operários cristãos (J.O.C.) (3 de Setembro de 1950): AAS 42 (1950) 639-642.
  • 250. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 122-127: AAS 56 (1964) 130-132.
  • 251. CIC can. 983, § 1.
  • 252. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 122: AAS 56 (1964) 130-131.
  • 253. Cf. 1 Jo 2, 16 (Vulgata).
  • 254. Cf. Gl 5, 16.17.24; Ef 2, 3.
  • 255. Cf. Gn 3, 11.
  • 256. Cf. Concílio de Trento, Sess. 5ª, Decretum de peccato originali, can. 5: DS 1515.
  • 257. João Paulo II, Enc. Dominum et vivificantem, 55: AAS 78 (1986) 877-878.
  • 258. Hermas, Pastor 27, 1 (mandatum 2. 1): SC 53, 146 (Funk 1, 70).
  • 259. Cf. 1 Ts 4, 3-9: 2 Tm 2, 22.
  • 260. Cf. 1Ts 4, 7; Cl 3, 5; Ef 4, 19.
  • 261. Cf. Tt 1, 15; 1 Tm 1, 3-4; 2 Tm 2, 23-26.
  • 26. Santo Agostinho, De fide et symbolo, 10, 25: CSEL 25, 32 (PL 40, 196).
  • 263. Cf. 1 Cor 13, 12; l Jo 3. 2.
  • 264. Cf. Rm 12, 2; Cl 1, 10.
  • 265. Santo Agostinho, Confissões, 6, 11, 20: CCL 27. 87 (PL 32, 729-730).
  • 266. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 58: AAS 58 (1966) 1079.
  • 267. Cf. Mq 2, 2.
  • 268. Cf. Sb 14, 12.
  • 269. CatRom 3, 10, 13, p. 518.
  • 270. CatRom 3, 10, 23, p. 523.
  • 271. Cf. 2 Sm 12, 1-4.
  • 272. Cf. Gn 4, 3-8; 1 Rs 21, 1-29.
  • 273. São João Crisóstomo, In epistulam II ad Corinthios, homilia 27, 3-4: PG 61, 588.
  • 274. Santo Agostinho, De disciplina christiana, 7, 7: CCL 46, 214 (PL 40, 673); ID., Epistula 108, 3, 8: CSEL 34, 620 (PL 33, 410).
  • 275. São Gregório Magno, Moralia in Job, 31, 45, 88: CCL 143b, 1610 (PL 76, 621).
  • 276. São João Crisóstomo, In epistulam as Romanos, homilia 7, 5: PG 60, 448.
  • 277. Cf. Rm 7, 7.
  • 278. Cf. Rm 7, 15.
  • 279. Cf. Rm 8, 14
  • 280. Cf. Rm 8, 27.
  • 281. Cf. Lc 14, 33.
  • 282. Cf. Mc 8, 35.
  • 283. Cf. Lc 21, 4.
  • 284. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 42: AAS 57 (1965) 49.
  • 285. Cf. Lc 6, 20.
  • 286. São Gregório de Nissa, De beatitudinibus, oratio 1: Gregorii Nysenni opera, ed. W. Jaeger, v. 7/2 (Leiden 1992) p. 83 (PG 44, 1200).
  • 287. Cf. Lc 6, 24.
  • 288. Santo Agostinho, De sermone Domini in monte, 1, 1, 3: CCL 35, 4 (PL 34, 1232).
  • 289. Cf. Mt 6, 25-34.
  • 290. São Gregório de Nissa, De beatitudinibus, oratio 6: Gregorii Nysenni opera, ed. W. Jaeger. v. 7/2 (Leiden 1992) p. 138 (PG 44, 1265).
  • 291. Cf. Ap 22, 17.
  • 292. Santo Agostinho, De civitate Dei, 22, 30: CSEL 40/2, 665-666 (PL 41, 801-802).
  • 293. Cf. Jo 4, 14.

Notas e Referências

  • 1. Santa Teresa do Menino Jesus, Manuscrit C, 25r: Manuscrits autobiographiques (Paris 1992) p. 389-390. [Santa Teresa do Menino Jesus e da Santa Face, Obras Completas (Paço de Arcos, Edições do Carmelo 1996) p. 276]
  • 2. São João Damasceno, Expositio fidei, 68 [De fide orthodoxa 3, 24]: PTS 12, 167 (PG 94, 1089).
  • 3.  Cf. Lc 18, 9-14.
  • 4.  Cf. Santo Agostinho, Sermão 56, 6, 9: ed. P. Verbraken: Revue Bénédictine 68 (1958) 31 (PL 38, 381).
  • 5. Cf. Santo Agostinho, De diversis quaestionibus octoginta tribus, 64, 4: CCL 44A, 140 (PL 40, 56).
  • 6. Cf. Jo 7, 37-39; Is 12, 3; 51, 1.
  • 7. Cf. Jo 19, 28; Zc 12, 10; 13, 1.
  • 8. São Gregório Nazianzo, Oratio 16, 9: PG 35, 945.
  • 9. Cf. Rm 6, 5.
  • 10. Cf. Ef 3, 18-21.

Notas e Referências

  • 1. Cf. Sl 8, 6.
  • 2. Cf. Sl 8, 2.
  • 3. Cf. Act 17, 27.
  • 4. Cf. Heb 10, 5-7.
  • 5.Cf. Gn 4, 4.
  • 6. Cf. Gn 4, 26.
  • 7. Cf. Gn 5, 24.
  • 8. Cf. Gn 8, 20 – 9, 17.
  • 9. Cf. Gn 9, 8-16.
  • 10. Cf. Gn 15, 2-3.
  • 11. Cf. Gn 15, 6.
  • 12. Cf. Gn 17, 1-2.
  • 13. Cf. Gn 18, 1-15; Lc 1, 26-38.
  • 14. Cf. Gn 18, 16-33.
  • 15. Cf. Rm 8, 32.
  • 16. Cf. Rm 4, 16-21.
  • 17. Cf. Gn 28, 10-22.
  • 18. Cf. Gn 32, 25-31; Lc 18, 1-8.
  • 19. Cf. Ex 3, 1-10.
  • 20. Cf. Ex 34, 6.
  • 21. Cf. Ex 17, 8-13.
  • 22. Cf. Nm 12, 13-14.
  • 23. Cf. Ex 32, 1 - 34, 9.
  • 24. Cf. 1 Sm 1, 9-18.
  • 25. Cf. 2 Sm 7, 18-29.
  • 26. Cf. 1 Rs 8, 10-61.
  • 27. Cf. Sl 24, 6.
  • 28. Cf. 1 Rs 18, 39.
  • 29. Cf. Tg 5, 16-18.
  • 30. Cf. 1 Rs 17, 7-24.
  • 31. Cf. 1 Rs 18, 20-39.
  • 32. Cf. 1 Rs 19, 1-14; Ex 33, 19-23.
  • 33. Cf. Lc 9, 30-35.
  • 34. Cf. 2 Cor 4, 6.
  • 35. Cf. Am 7, 2.5; Is 6, 5.8.11; Jr 1, 6; 15, 15-18; 20, 7-18.
  • 36. Cf. Esd 9, 6-15; Ne 1, 4-11; Jn 2, 3-10; Tb 3, 11-16; Jdt 9, 2-14.
  • 37. Cf. Instrução geral da Liturgia das Horas, 100-109: Liturgia Horarum, editio typica, v. 1(Typis Polyglottis Vaticanis 1973) p. 52-56 [Liturgia das Horas, v. 1 (Gráfica de Coimbra 1983) p. 54-58].
  • 38. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 2: AAS 58 (1966) 818.
  • 39. Santo Ambrósio, Enarrationes in Psalmos, 1, 9: CSEL 64, 7 (PL14, 968).
  • 40. São João Damasceno, Expositio fidei, 68 [De fide orthodoxa 3, 24]: PTS 12, 167 (PG 94, 1089).
  • 41. Cf. Lc 1, 49; 2, 19; 2, 51.
  • 42 Cf. Lc 3, 21.
  • 43. Cf. Lc 9, 28.
  • 44 Cf. Lc 22, 41-44.
  • 45. Cf. Lc 6, 12.
  • 46. Cf. Lc 9, 18-20.
  • 47. Cf. Lc 22, 32.
  • 48. Cf. Mc 1, 35; 6, 46; Lc 5, 16.
  • 49. Cf. Heb 2, 12.
  • 50. Cf. Heb 2, 15; 4, 15.
  • 51. Cf. Mt 11, 25-27 e Lc 10, 21-22.
  • 52. Cf. Ef 1, 9.
  • 53. Cf. Jo 11, 41-42.
  • 54. Cf. Mt 6, 21.33.
  • 55. Cf  Jo 17.
  • 56. Cf. Sl 22, 2.
  • 57. Cf Mc 15, 37; Jo 19, 30.
  • 58. Cf. Act 13, 33.
  • 59. Cf. Mt 5, 23-24.
  • 60. Cf. Mt 5, 44-45.
  • 61 Cf. Mt 6, 7.
  • 62. Cf. Mt 6, 14-15.
  • 63. Cf. Mt 6, 21.25.33.
  • 64. Cf. Mt 7, 7-11.13-14.
  • 65.  Cf. Mt 21, 21.
  • 66. Cf. Mt 8, 26.
  • 67. Cf. Mt 8, 10.
  • 68. Cf. Mt 15, 28.
  • 69. Cf. Mt 7, 21.
  • 70. Cf. Mt 9, 38; Lc 10, 2; Jo 4, 34..
  • 71. Cf. Mc 13; Lc 21, 34-36.
  • 72. Cf. Lc 22, 40.46.
  • 73. Cf. Lc 11, 5-13.
  • 74. Cf. Lc 18, 1-8.
  • 75. Cf. Lc 18, 9-14.
  • 76. Cf. Jo 14, 13.
  • 77. Cf. Jo 14, 13-14.
  • 78. Cf. Jo 14, 23-26; 15, 7.16; 16, 13-15.23-27.
  • 79. Cf. Mc 1, 40-41.
  • 80. Cf. Mc 5, 36.
  • 81. Cf. Mc 7, 29.
  • 82. Cf. Lc 23, 39-43.
  • 83. Cf. Mc 2, 5.
  • 84 Cf. Mc 5, 28.
  • 85.  Cf. Lc 7, 37-38.
  • 86. Santo Agostinho, Enarratio in Psalmum 85, 1 CCL39, 1176 (PL 36, 1081); cf. Instrução geral da Liturgia das Horas, 7: Liturgia Horarum, editio typica, v. 1 (Typis Polyglottis Vaticanis 1973) p. 24 [Liturgia das Horas, v. 1 (Gráfica de Coimbra 1983) p. 26].
  • 87. Cf. Lc 1, 38.
  • 88. Cf. Lc 1, 14.
  • 89. Cf. Jo 2, 1-12.
  • 90. Cf. Jo 19, 25-27.
  • 91. Cf. Lc 1, 46-55.
  • 92. Cf. Jo 14, 26.
  • 93 Cf. Lc 24, 27.44.
  • 94. Cf. Ef 1, 3-14; 2 Cor 1, 3-7; 1 Pe 1, 3-9.
  • 95. Cf. 2 Cor 13, 13; Rm 15, 5-6.13; Ef 6, 23-24.
  • 96. Cf. Sl 95, 1-6.
  • 97. Cf. Sl 24, 9-10.
  • 98. Santo Agostinho, Enarratio in Psalmum 62, 16: CCL 39, 804 (PL 36, 758).
  • 99. Cf. Rm 15, 30; Cl 4, 12.
  • 100. Cf. 1 Jo 1, 7 – 2, 2. 49
  • 101. Cf. Mt 6, 10.33; Lc 11, 2.13.
  • 102. Cf. Act 6, 6: 13, 3.
  • 103. Cf. Rm 10, l; Ef  1, 16-23; Fl 1, 9-11; Cl 1, 3-6; 4, 3-4.12.
  • 104. Cf. Jo 14, 13.
  • 105. Cf. Tg 1, 5-8.
  • 106 Cf. Ef 5, 20; Fl 4, 6-7; Cl 3, 16-17; 1 Ts 5, 17-18.
  • 107. Cf. Rm 8, 34; 1 Jo 2, 1; 1 Tm 2, 5-8.
  • 108. Cf. Santo Estêvão rezando pelos que o supliciavam, como Jesus: cf. Act 7, 60; Lc 23, 28.34.
  • 109. Cf. Act 12, 5; 20, 36; 21, 5; 2 Cor 9, 14.
  • 110. Cf. Ef 6, 18-20; Cl 4, 3-4; 1 Ts 5, 25.
  • 111. Cf. 2 Ts 1, 11; Cl 1, 3; Fl 1, 3-4.
  • 112. Cf. Rm 12, 14.
  • 113. Cf. Rm 10, 1.
  • 114. Cf. Rm 8, 16.
  • 115. Cf. Act 2, 47.
  • 116. Cf. Act 3, 9.
  • 117. Cf. Act 4, 21.
  • 118. Cf. Cl 3, 16.
  • 119. Cf. Fl 2, 6-11; Cl 1, 15-20; Ef 5, 14; 1 Tm 3, 16; 6, 15-16; 2 Tm 2, 11-13.
  • 120. Cf. Ef 1, 3-14; 3, 20-21; Rm 16, 25-27; Jd 24-25.
  • 121.Cf. Ap 4, 8-11; 5, 9-14; 7, 10-12.
  • 122. Cf. Ap 6, 10.
  • 123. Cf. Ap 18, 24.
  • 124. Cf. Ap 19, 1-8.
  • 125. Cf. Tg 1, 17.
  • 126. Cf. Ml 1, 11.

Notas e Referências

  • 1. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 8: AAS 58 (1966) 821.
  • 2. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 8: AAS 58 (1966) 821. '
  • 3. Cf. Jo 4, 14.
  • 4. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum,25: AAS 58 (1966) 829; cf. Santo Ambrósio, De officiis ministrorum, 1, 88: ed. N. Testard (Paris 1984) p. 138 (PL 16, 50).
  • 5. Guigo, O Cartuxo, Scala claustralium, 2, 2: PL 184, 476. Entretanto, estas palavras não foram retidas no texto da edição crítica SC 163, 84; veja-se aí o aparato crítico.
  • 6. Instrução geral da Liturgia das Horas, 9: Liturgia Horarum, editio typica, v. 1 (Typis Polyglottis Vaticanis 1973) p. 25 [Liturgia das Horas, v. 1 (Gráfica de Coimbra 1983) p. 27].
  • 7. São João Maria Baptista Vianney, Oração, In B. Nodet, Le Cure d'Ars. Sa pensée-son coeur (Le Puy 1966) p. 45.
  • 8. Cf. Mt 6, 11.34.
  • 9. Cf. Lc 13, 20-21.
  • 10. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 10: AAS 58 (1966) 822.
  • 11. Cf. Ex 3, 14; 33, 19-23.
  • 12. Cf. Mt 1, 21. '
  • 13. Cf. Rm 10, 13; Act 2, 21; 3, 15-16; Gl 2, 20.
  • 14. Cf. Lc 18, 13; Mc 10, 46-52.
  • 15. Cf. Lc 8, 15.
  • 16. São Gregório de Nazianzo, Oratio 31 (theologica 5), 28: SC 250, 332 (PG 36, 165).
  • 17. Cf. Lc 11, 13.
  • 18. Cf. Jo 14, 17; 15, 26; 16, 13.
  • 19. Solenidade de Pentecostes, Antífona do «Magnificat» nas I Vésperas: Liturgia Horarum, editio typica, v. 2 (Typis Polyglottis Vaticanis 1973) p. 798 [Liturgia das Horas, v. 2 (Gráfica de Coimbra 1983) p. 930]; cf. Solenidade de Pentecostes, Sequência na Missa do dia: Lectionarium, v. 1, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970) p. 855-856 [Leccionário Dominical. Ano A (Coimbra, Gráfica de Coimbra - Conferência Episcopal Portuguesa, 1993) p. 238].
  • 20. Ofício das Horas Bizantino, Vésperas do dia de Pentecostes, Sticherum 4: Pentêkostárion (Rome 1884) p. 394.
  • 21. Cf. Act 1, 14.
  • 22. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 62: AAS 57 (1965) 63.
  • 23. Cf. Lc 1, 46-55.
  • 24. Cf. Lc 1, 48. s
  • 25. Cf. Sf 3, 17.
  • 26. Cf. Lc 1, 48.
  • 27. Cf. Jo 19, 27.
  • 28. Cf. Jo 19, 27.
  • 29.  Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 68-69: AAS 57 (1965) 66-67.
  • 30. Cf. Heb 12, 1.
  • 31. Cf. Mt 25, 21.
  • 32. Cf. 2 Rs 2, 9.
  • 33. Cf. Lc 1, 17.
  • 34. Cf. II Concílio do Vaticano, Decr. Perfectae caritatis, 2: AAS 58 (1966) 703.
  • 35. São Basílio Magno, De Spiritu Sancto, 26, 62: SC 17bis, 472 (PG 32, 184).
  • 36. Cf. II Concílio do Vaticano, Decr. Presbyterorum ordinis, 4-6: AAS 58 (1966) 995-1001.
  • 37. Cf. João Paulo II, Ex. Ap. Catechesi tradendae, 54: AAS 71 (1979) 1321-1322.
  • 38. Cf. João Paulo II, Ex. Ap. Catechesi tradendae, 55: AAS 71 (1979) 1322-1323.
  • 39. São João da Cruz, Llama de amor viva, redactio segunda, stropha 3, declaratio 30: Biblioteca Mística Carmelitana, v. 13 (Burgos 1931) p. 171. [São João da Cruz, Chama viva de amor, III 30: Obras Completas (Paço de Arcos, Edições do Carmelo 1986) p. 909].
  • 40. Cf. Mt 6, 6.
  • 41. Cf. II Concílio do Vaticano, Decr. Perfectae caritatis, 7: AAS 58 (1966) 705.

Notas e Referências

  • 1. São Gregório Nazianzo, Oratio 27 (theologica 1), 4: SC 250, 78 (PG 36, 16).
  • 2. São João Crisóstomo, De Anna, sermo 2, 2: PG 54, 646.
  • 3. Cf. Mt 11, 25-26.
  • 4. Cf. Mc 14, 36.
  • 5. Santa Teresa de Jesus, Camino de perfección, 25: Biblioteca Mística Carmelitana, v. 3 (Burgos 1916) p. 122. [Cf. Santa Teresa de Jesus, Caminho de perfeição, 25: Obras Completas (Paço de Arcos, Edições Carmelo 1994) p. 494].
  • 6. Cf. Mc 4, 4-7. 15-19.
  • 7. Santa Teresa de Jesus, Libro de la vida, 8: Biblioteca Mística Carmelitana, v. 1 (Burgos 1915) p. 57. [Cf. Santa Teresa de Jesus, Livro da vida, 8: Obras Completas (Paço de Arcos, Edições Carmelo 1994) p. 56].
  • 8. Cf. Ct 3, 1-4.
  • 9. Cf. Lc 7, 36-50; 19, 1-10.
  • 10. Cf. Jr 31, 33.
  • 11. Cf. Ef 3, 16-17.
  • 12. Cf. F. Trochu, Le Curé d'Ars Saint Jean-Marie Vianney (Lyon-Paris 1927) p. 223-224.
  • 13. Cf. Santo Inácio de Loyola, Exercitia spiritualia, 104: MHSI 100, 224.
  • 14. Santo Isaac de Nínive, Tractatus mystici, 66: ed. A. J. Wensinck (Amsterdam 1923) p. 315; ed. P. Bedjan (Parisiis-Lipsiae 1909) p. 470.
  • 15. São João da Cruz, Carta, 6: Biblioteca Mística carmelitana, v. 13 (Burgos 1931) p. 262.[Cf. São João da Cruz, Carta Sexta: Obras Completas (Paço de Arcos, Edições Carmelo 1986) p. 967].
  • 16. Cf. Mt 26, 40-41.
  • 17. Cf. Mc 10, 22.
  • 18. Cf. Mt 6, 21.24.
  • 19. Cf. Lc 8, 6.13.
  • 20. Cf. Rm 5, 3-5.
  • 21. Cf. Mt 6, 8.
  • 22. Cf. Rm 8, 27.
  • 23. Cf. todo o contexto de Tg 1, 5-8; 4, 1-10; 5, 16.
  • 24. Cf. Tg 4, 4.
  • 25. Evágrio do Ponto, De Oratione, 34: PG 79, 1173.
  • 26. Santo Agostinho, Epistula 130, 8, 17: CSEL 44, 59 (PL 33, 500).
  • 27. Cf. Rm 10, 12-13.
  • 28. Cf. Rm 8, 26-39.
  • 29. Cf. Heb 5, 7; 7, 25; 9, 24.
  • 30.  Evágrio do Ponto, Capita practica ad Anatolium, 49: SC 171, 610 (PG 40, 1245).
  • 31. Cf. Lc 8, 24.
  • 32. São João Crisóstomo, De Anna, sermo 4, 6: PG 54, 668.
  • 33. Cf. Gl 5, 16-25.
  • 34. São João Crisóstomo, De Anna, sermo 4, 5: PG 54, 666.
  • 35. Santo Afonso de Ligório, Del gran mezzo della preghiera, parte I, c. 1: ed. G. Cacciatore (Roma 1962) p. 32.
  • 36. Orígenes, De oratione, 12, 2: GCS 3, 324-325 (PG 11, 452).
  • 37.  Cf. Jo 17.
  • 38. Cf. Jo 17, 11.13.19.
  • 39. Cf. Ef 1, 10.
  • 40. Cf. Jo 17, 11.13.19.24.
  • 41. Cf. Jo 17, 6.11.12.26.
  • 42. Cf. Jo 17, 1.5.10.22.23-26.
  • 43. Cf. Jo 17, 2.4.6.9.11.12.24.
  • 44 Cf. Jo 17, 15. 4.
  • 45. Cf. Jo 17, 3.6-10.25.
  • 46. Cf. Jo 17.

Notas e Referências

  • 1. Cf. Lc 11, 2-4.
  • 2 Cf. Mt 6, 9-13.
  • 3. Didakê 8, 2: SC 248, 174 (Funk, Patres apostolici 1, 20)
  • 4. Constitutiones apostolicae 7, 24, 1: SC 336, 174 (Fink, Didascalia et Constitutiones Apostolorum 1, 410).
  • 5. Cf. Rito da Comunhão, [Embolismo]: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p. 472 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992, p. 545].
  • 6. Cf. Tt 2, 13.
  • 7. Tertuliano, De Oratione, 1, 6: CCL 1, 258 (PL 1, 1255).
  • 8. Tertuliano, De Oratione, 10: CCL 1, 263 (PL 1, 1268-1269).
  • 9. Santo Agostinho, Epistula 130, 12, 22: CSEL 44, 66 (PL 33, 502).
  • 10. Cf. Lc 24, 44.
  • 11. Cf. Mt 5-7.
  • 12. São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 2-2, q. 83, a. 9, c: Ed. Leon. 9, 201.
  • 13. Cf. Jo 17, 7.
  • 14 Cf. Mt 6, 7; 1 Rs 18, 26-29.
  • 15. Didakê 8, 3: SC 284, 174 (Funk, Patres Apostolici, 1, 20).
  • 16. São João Crisóstomo, In Matthaeum, homilia 19, 4: PG 57, 278.
  • 17. Cf. 1 Pe 2, 1-10.
  • 18. Cf. Cl 3, 4.
  • 19. Tertuliano, De oratione, 1, 6: CCL 1, 258 (PL 1, 1255).
  • 20. São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 2-2, q. 83, a. 9, c: Ed. Leon. 9, 201.
  • 21. São Pedro Crisólogo, Sermão 71, 3: CCL 24A, 425 (PL 52, 401).
  • 22. Cf. Ef 3, 12; Heb 3, 6; 4, 16; 10, 19; 1 Jo 2, 28; 3, 21; 5, 14.
  • 23. Tertuliano, De oratione, 3, 1: CCL 1, 258-259 (PL 1, 1257).
  • 24. Cf. Jo 1, 1. 11
  • 25. Cf. 1 Jo 5, 1.
  • 26. Cf. 1 Jo 1, 3.
  • 27. São Cirilo de Jerusalém, Catecheses mystagogicae, 3, 1: SC 126, 120 (PG 33, 1088).
  • 28. São Cipriano de Catargo, De dominica oratione, 9: CCL 3A, 94 (PL 4, 541).
  • 29. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 22: AAS 58 (1966) 1042.
  • 30. Santo Ambrósio, De sacramentas, 5, 19: CSEL 73, 66 (PL 16, 450).
  • 31. São Cirpiano de Cartago, De dominica oratione, 11: CCL 3A, 96 (PL 4, 543).
  • 32. São João Crisóstomo, De angusta porta et in Orationem dominicam, 3: PG 51, 44.
  • 33. São Gregório de Nissa, Homiliae in Orationem dominicam, 2: Gregorii Nysseni opera, ed. W. Jaeger-H. Langerbeck, v. 7/2 (leiden 1992) p. 30 (PG 44, 1148).
  • 34. São João Cassiano, Conlatio, 9, 18, 1: CSEL 13, 265-266 (PL 49, 788).
  • 35. Santo Agostinho, De sermone Domini in monte, 2, 4, 16: CCL 35, 106 (PL 34, 1276).
  • 36.  Cf. Os 2, 21-22; 6, 1-6.
  • 37. Cf. Jo 1, 17.
  • 38. Cf. 1 Jo 5, 1; Jo 3, 5.
  • 39. Cf. Ef 4, 4-6.
  • 40. Cf. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 8: AAS 57 (1965) 98; Ibid., 22: AAS 57 (1965) 105-106.
  • 41. Cf. Mt 5, 23-24; 6, 14-15.
  • 42. Cf. II Concílio do Vaticano, Decl. Nostra aetate, 5: AAS 58 (1966) 743-744.
  • 43. Cf. Jo 11, 52.
  • 44. Santo Agostinho, De sermone Domini in monte, 2, 5, 18: CCL 35, 108-109 (PL 34, 1277).
  • 45. São Cirilo de Jerusalém, Catecheses mystagogicae, 5, 11: SC 126, 160 (PG 33, 1117).
  • 46. Cf. Gn 3.
  • 47. Cf. Jr 3, 19 – 4, 1 a; Lc 15, 18.21.
  • 48. Cf. Is 45, 8; Sl 85, 12.
  • 49. Cf. Jo 12, 32; 14, 2-3; 16, 28; 20, 17; Ef  4, 9-10; Heb 1, 3; 2, 13.
  • 50. Cf. Ef 2, 6.
  • 51. Cf. Cl 3, 3.
  • 52. Cf. Fl 3, 21; Heb 13, 14.
  • 53. Epístola a Diogneto, 5, 8-9: SC 33, 62-64 (Funk, 1, 398).
  • 54. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 22: AAS 58 (1966) 1042.
  • 55. Cf. Lc 22, 15; 12, 50.
  • 56. Cf. 1 Cor 15, 28.
  • 57. Cf. Sl 111, 9; Lc 1, 49.
  • 58. Sl 8; Is 6, 3.
  • 59. Cf. Sl 8, 6.
  • 60. Cf. Rm 3, 23.
  • 61. Cf. Heb 6, 13.
  • 62. Cf. Ex 3, 14.
  • 63. Cf. Ex 19, 5-6.
  • 64. Cf. Lv 19, 2: «Sede santos, porque Eu, o Senhor vosso Deus, sou santo».
  • 65. Cf. Ez 20; 36.
  • 66. Cf. Mt 1, 21; Lc 1, 31.
  • 67. Cf. Jo 8, 28; 17, 8; 17, 17-19.
  • 68. Cf. Ez 20, 39; 36, 20-21.
  • 69. Cf. Jo 17, 6.
  • 70. Cf. Fl 2, 9-11.
  • 71. São Cipriano de Cartago, De dominica oratione, 12: CCL 3A, 96-97 (PL 4, 544).
  • 72. Cf. Ez 36, 20-22.
  • 73. São Pedro Crisólogo, Sermão 71, 4: CCL 24A, 425 (PL 52, 402).
  • 74. Tertuliano, De oratione, 3, 4: CCL 1, 259 (PL 1, 1259).
  • 75. Cf. Jo 14, 13; 15, 16; 16, 24.26.
  • 76. São Cipriano de Cartago, De dominica oratione, 13: CCL 3A, 97 (PL 4, 545).
  • 77. Tertuliano, De oratione, 5, 2-4: CCL 1, 260 (PL I, 1261-1262).
  • 78. Cf. Tt 2, 13.
  • 79. Cf. Oração Eucarística IV, 118: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p. 468 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992, p. 539].
  • 80. Cf. Gl 5, 16-25.
  • 81. São Cirilo de Jerusalém, Catecheses mystagogicae, 5, 13: SC 126, 162 (PG 33, 1120).
  • 82. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 22: AAS 58 (1966) 1042-1044; Ibid., 32: AAS 58 (1966) 1057; Ibid., 45: AAS 58 (1966) 1065-1066; Paulo VI, Ex. ap. Evangelii nuntiandi, 31: AAS 68 (1976) 26-27.
  • 83. Cf. Jo 17, 17-20.
  • 84. Cf. Mt 5, 13-16; 6, 24; 7, 12-13.
  • 85. Cf. Mt 18, 14.
  • 86. Cf. Jo 13, 34; 1 Jo 3; 4; Lc 10, 25-37.
  • 87. Cf. Sl 40, 8-9.
  • 88. Cf. Jo 4, 34; 5, 30; 6, 38.
  • 89. Cf. Jo 8, 29.
  • 90. Orígenes, De oratione, 26, 3: GCS 3, 361 (PG 11, 501).
  • 91. São João Crisóstomo, In Matthaeum homilia l9, 5: PG 57, 280.
  • 92. Cf. Rm 12, 2; Ef 5, 17.
  • 93. Cf. Heb 10, 36.
  • 94. Cf. 1 Jo 5, 14.
  • 95. Cf. Lc 1, 38.49.
  • 96. Santo Agostinho, De sermone Domini in monte, 2, 6, 24: CCL 35, 113 (PL34, 1279).
  • 97. Cf. Mt 6, 25-34.
  • 98. Cf. 2 Ts 3, 6-13.
  • 99. São Cipriano de Cartago, De dominica oratione, 21: CCL 3A, 103 (PL 4, 551).
  • 100. Cf. Lc 16, 19-31.
  • 10.1 Cf. Mt 25, 31-46.
  • 102. Cf. II Concílio do Vaticano, Decr. Apostolicam actuositatem, 5: AAS 58 (1966) 842.
  • 103. Cf. 2 Cor 8, 1-15.
  • 104. Da tradição beneditina. Cf. São Bento, Regra 20;48: CSEL 75, 75-76.114-119 (PL 66, 479-480.703-704).
  • 105. Dito atribuído a Santo Inácio de Loyola; cf. Petrus de Ribadeneyra, Tractatus de modo gubernandi sancti Ignatii, c. 6, 14: MHSI 85, 631.
  • 106. Cf. Dt 8, 3.
  • 107. Cf. Jo 6, 26-58.
  • 108. Cf. Mt 6, 34; Ex 16, 19.
  • 109. Santo Ambrósio, De Sacramentis, 5, 26: CSEL 73, 70 (PL 16, 453).
  • 110. Cf. Ex 16, 19-21.
  • 111. Cf. 1 Tm 6, 8.
  • 112.  Santo Inácio de Antioquia, Epistula ad Ephesios 20, 2: SC 10bis, 76 (Funk 1, 230).
  • 113. Cf. Jo 6, 53-56.
  • 114. Santo Agostinho, Sermão 57, 7, 7: PL 38, 389-390.
  • 115. Cf. Jo 6, 51.
  • 116. São Pedro Crisólogo, Sermão 67, 7: CCL 24A, 404-405 (PL52, 402).
  • 117. Cf. Lc 15, 11-32.
  • 118. Cf. Lc 18, 13.
  • 119. Cf. Ef 1, 7.
  • 120. Cf. Mt 26, 28; Jo 20, 23.
  • 121. Cf. 1 Jo 4, 20.
  • 122. Cf. Mt 5, 23-34; 6, 14-15; Mc 11, 25.
  • 123. Cf. Fl 2, 1.5.
  • 124. Cf. Jo 13, 1.
  • 125. Cf. Mt 18, 23-35.
  • 126. Cf. Mt 5, 43-44.
  • 127. Cf. 2 Cor 5, 18-21.
  • 128. Cf. João Paulo II, Enc. Dives in misericordia, 14: AAS 72 (1980) 1221-1228.
  • 129 Cf. Mt 18, 21-22; Lc 17, 3-4.
  • 130. Cf. 1 Jo 3, 19-24.
  • 131. Cf. Mt 5, 23-24.
  • 132. São Cipriano de Cartago, De dominica oratione, 23: CCL 3A, 105 (PL 4, 535-536).
  • 133. Cf. Mt 26, 41.
  • 134. Cf. Lc 8, 13-15; Act 14, 22; 2 Tm 3, 12.
  • 135. Cf. Rm 5, 3-5.
  • 136. Cf. Tg 1, 14-15.
  • 137. Orígenes, De oratione, 29, 15 e 17: GCS 3, 390-391 (PG 11, 541-544).
  • 138. Cf. Mt 4, 1-11.
  • 139. Cf. Mt 26, 36-44.
  • 140. Cf. Mc 13, 9.23.33-37; 14, 38; Lc 12, 35-40.
  • 141. Cf. Jo 17, 11.
  • 142. Cf. 1 Cor 16, 13; Cl 4, 2; 1 Ts 5, 6; 1 Pe 5, 8.
  • 143. Cf. João Paulo II, Ex. ap. Reconciliatio et paenitentia, 16: AAS 77 (1985) 214-215.
  • 144. Oração eucarística IV, 123: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p. 471 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992, 543].
  • 145. Santo Ambrósio, De sacramentis, 5, 30: CSEL 73, 71-72 (PL 16, 454).
  • 146. Cf. Jo 14, 30.
  • 147. Cf. Jo 12, 31; Ap 12, 10.
  • 148. Cf. Ap 12, 13-16.
  • 149. Cf. Ap 1, 4.
  • 150. Rito da Comunhão [Embolismo]: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p. 472 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992, p. 545].
  • 151. Cf. Ap 1, 6; 4, 11; 5, 13.
  • 152. Cf. Lc 4, 5-6.
  • 153. Cf. 1 Cor 15, 24-28.
  • 154. Cf. Lc 1, 38.
  • 155.  São Cirilo de Jerusalém, Catecheses mystagogicae, 5, 18: SC 126, 168 (PG 33, 1124).