Catecismo da Igreja Católica

Exposição da Doutrina Católica

§ 2822

É vontade do nosso Pai «que todos os homens se salvem e cheguem ao conhecimento da verdade» (1 Tm 2, 3-4). Ele «usa de paciência [...], não querendo que ninguém se perca» (2 Pe 3, 9) (85). O seu mandamento, que resume todos os outros e nos diz toda a sua vontade, é que nos amemos uns aos outros como Ele nos amou (86).
Patris nostri voluntas est « omnes homines [...] salvos fieri et ad agnitionem veritatis venire » (1 Tim 2,4). Ipse « patienter agit [...], nolens aliquos perire » (2 Pe 3,9). 308 Eius praeceptum, quod cetera omnia compendiat, et quod nobis totam Eius exprimit voluntatem, est ut diligamus invicem, sicut Ipse dilexit nos. 309

Notas e Referências

  • 1. Cf. Act 2, 42. 2.
  • 2. Cf. João Paulo II, Ex. ap. Catechesi tradendae, 1: AAS 71 (1979) 1277-1278.
  • 3. Cf. João Paulo II, Ex. ap. Catechesi tradendae, 18: AAS 71 (1979) 1292.
  • 4. Cf. João Paulo II, Ex. ap. Catechesi tradendae, 18: AAS 71 (1979) 1292.
  • 5. Cf. João Paulo II, Ex. ap. Catechesi tradendae, 13: AAS 71 (1979) 1288.
  • 6. Sínodo dos Bispos, Assembleia extraordinária, Ecclesia sub Verbo Dei mysteria Christi celebrans pro salute mundi. Relatório final II B A 4 (Cidade do Vaticano 1985), p. 11.
  • 7. João Paulo II, Discurso de encerramento da Assembleia extraordinária do Sínodo dos Bispos (7 de Dezembro de 1985), 6: AAS 58 (1986) 435.
  • 8. Sínodo dos Bispos, Ecclesia sub Verbo Dei mysteria Christi celebrans pro salute mundi. Relatório final  II B A 4 (Cidade do Vaticano 1985), p. 11.
  • 9. Cf. Mt 10, 23; Rm 10, 9.
  • 10. Cf. João Paulo II, Ex. ap. Catechesi tradendae, 20-22: AAS 71 (1979) 1293-1296; Ibid., 25: AAS 71 (1979) 1207-1298.
  • 11. Catechismus Romanus seu Catechismus ex decreto Concilii Tridentini ad parochos, Pii V Pontificis Maximi iussu editus, Praefatio, 11:  ed  P. Rodríguez (Città del Vaticano – Pamplona 1989) p. 11.
  • 12. Catechismus Romanus, Praefatio 10: ed. P. Rodriguez (Città del Vaticano – Pamplona 1989) p. 10.

Notas e Referências

  • 1. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et Spes, 19: AAS 58 (1966) 1038-1039.
  • 2. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et Spes,, 19: AAS 58 (1966) 1039.
  • 3. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et Spes, 19-21: AAS 58 (1966) 1038-1042.
  • 4. Cf. Mt 13, 22.
  • 5. Cf. Gn 3, 8-10.
  • 6. Cf. Jn 1, 3.
  • 7. Santo Agostinho, Confissões, I,1, 1: CCL 27. 1 (PL 32, 659-661).
  • 8. Cf. Act 14, 15, 17; 17. 27-28; Sb 13, 1-9.
  • 9. Santo Agostinho, Sermão 241. 2: PL 38, 1134.
  • 10. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et Spes,18: AAS 58 (1966) 1038: cf. ibid., 14: AAS 58 (1966) 1036.
  • 11. São Tomás de Aquino,  Summa theologiae I. q. 2, a. 3, e: Ed. Leon. 4, 31.
  • 13. Pio XII. Enc. Humani Generis: DS 3875.
  • 14. Ibid., DS 3876. Cf. I Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Filius. c. 2: DS 3005; II Concílio do Vaticano. Const. dogm. Dei Verbum. 6: AAS 58 (1966) 819-820; São Tomás de Aquino, Summa theologiae, I, q. 1, a. 1, c.: Ed. Leon. 4. 6.
  • 15. Liturgia Bizantina. Anáfora de São João Crisóstomo: Liturgies Eastern and Western, ed. F. E. Brightman, Oxford 1896. p. 384 (PG 63, 915).
  • 16. IV Concílio de Latrão, Cap. 2. De errore abbatis Ioachim: DS 806.
  • 17. São Tomás de Aquino, Summa contra gentiles I 30: Ed. Leon. 13, 92.
  • 18. Santo Agostinho, Confissões X, 28, 39: CCL 27, 175 (PL 32. 795).
  • 19. I Concílio Vaticano, Const. dogm. Dei Filius, De revelatione, canon 2: DS 3026.
  • 20. II Concílio do Vaticano II, Const. past. Gaudium et Spes, 36: AAS 58 (1966) 1054.

Notas e Referências

  • 1. Cf. I Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Filius, c. 4: DS 3015.
  • 2. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 2: AAS 58 (1966) 818.
  • 3. Cf. Ef 1, 4-5.
  • 4.  II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 2: AAS 58 (1966) 818.
  • 5.  Santo Ireneu de Lião, Adversus haereses III, 20, 2: SC 211, 392 (PG 7, 944); cf. por exemplo, Ibid. III 17, I: SC 211. 330 (PG 7, 929); Ibid. IV, 12. 4: SC 100, 518 (PG 7, 1006); Ibid. IV 21, 3: SC 100, 684 (PG 7, 1046).
  • 6. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 3: AAS 58 (1966) 818.
  • 7. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 3: AAS 58 (1966) 818.
  • 8. Oração eucarística IV: Missal Romano, editio typica. Typis Polyglottis Vaticanis. 1970 p. 467. [Gráfica de Coimbra 1992, p. 538].
  • 9. Cf. Gn 9, 9.
  • 10. Cf. Gn 10, 20-31.
  • 11. Cf. Act 17, 26-27.
  • 12. Cf. Sb 10, 5.
  • 13. Cf. Gn 11, 4-6.
  • 14. Cf. Rm 1, 18-25.
  • 15. Cf. Lc 21, 24.
  • 16. Cf. Gn 14, 18.
  • 17. Cf. Heb 7, 3.
  • 18. Cf. Gl 3, 8.
  • 19. Cf. Rm 11, 28.
  • 20. Cf. Jo 11, 52; 10, 16.
  • 21. Cf. Rm 11, 17-18. 24.
  • 22. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 3: AAS 58 (1966) 818.
  • 23. Cf. Ex 19, 6.
  • 24. Sexta-Feira da Paixão do Senhor. Oração universal VI: Missale Romanum. editio typica. Typis Polyglottis Vaticanis 1975, p. 254 [a tradução oficial portuguesa omite este particular: Missal Romano. Gráfica de Coimbra 1992. p. 259.267].
  • 25. João Paulo II, Discurso na sinagoga durante o encontro com a comunidade hebraica da cidade de Roma (13 de Abril de 1986), 4: Insegnamenti di Giovanni Paolo II, IX/1, 1027.
  • 26.  Cf. Is 2, 2-4.
  • 27. Cf. Jr 31, 31-34: Heb 10, 16.
  • 28. Cf. Ez 36.
  • 29. Cf. Is 49, 5-6: 53, 11.
  • 30. Cf. Sf  2, 3.
  • 31. Cf. Lc 1, 38.
  • 32. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 2: AAS 58 (1966) 818.
  • 33. São João da Cruz, Subida del monte Carmelo 2, 22, 3-5: Biblioteca Mística Carmelitana, v. 11, Burgos 1929. p. 184. [ID. Obras Completas (Paço de Arcos, Edições Carmelo 1986) p. 196 = Segunda leitura do Ofício de Leituras da Segunda-Feira da II Semana do Advento].
  • 34. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 4: AAS 58 (1966) 819.
  • 35. Cf. Gn 3, 15.
  • 36. Cf. Gn 9, 16.
  • 37. Cf. Jo 14, 6.
  • 38. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 7: AAS 58 (1966) 820.
  • 39. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 7: AAS 58 (1966) 820.
  • 40. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 7: AAS 58 (1966) 820.
  • 41. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 7: AAS 58 (1966) 820.
  • 42. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 8: AAS 58 (1966) 821.
  • 43. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 8: AAS 58 (1966) 821.
  • 44. II Concílio do Vaticano. Const. dogm. Dei Verbum, 8: AAS 58 (1966) 821.
  • 45. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 8: AAS 58 (1966) 821.
  • 46. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 9: AAS 58 (1966) 821.
  • 47. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 9: AAS 58 (1966) 821.
  • 48. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 9: AAS 58 (1966) 821.
  • 49. Cf. 1 Tm 6, 20; 2 Tm 1, 12-14.
  • 50.  II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 10: AAS 58 (1966) 822.
  • 51. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 10: AAS 58 (1966) 822.
  • 52. II Concílio do Vaticano. Const. dogm. Dei Verbum, 10: AAS 58 (1966) 822.
  • 53. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 20: AAS 57 (1965) 24.
  • 54. Cf. Jo 8, 31-32.
  • 55. Cf. I Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Filius, c. 4: DS 3016 «mysteriorum nexus». Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 25: AAS 57 (1965) 29.
  • «
  • »
  • 56. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 11: AAS 57 (1965) 99.
  • 57. Cf. 1 Jo 2, 20. 27.
  • 58. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 12: AAS 57 (1965) 16.
  • 59. II Concílio do Vaticano. Const. dogm. Lumen Gentium, 12: AAS 57 (1965) 16.
  • 60. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 8: AAS 58 (1966) 821.
  • 61. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 62: AAS 58 (1966) 1084: cf. Ibid.. 44: AAS 58 (1966) 1065; Const. dogm. Dei Verbum, 23: AAS 58 (1966) 828; Ibid. 24: AAS 58 (1966) 828-829: Decr. Unitatis redintegratio, 4: AAS 57 (1965) 94.
  • 62. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 8: AAS 58 (1966) 821.
  • 63.  São Gregório Magno, Homilia in Ezechielem 1. 7, 8: CCL 142. 87 (PL 76, 843 D).
  • 64. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 8: AAS 58 (1966) 821.
  • 65. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 10: AAS 58 (1966) 822.
  • 66. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 10: AAS 58 (1966) 822.
  • 67. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 8: AAS 58 (1966) 821.
  • 68. II Concílio do Vaticano. Const. dogm. Dei Verbum, 13: AAS 58 (1966) 824.
  • 69. Cf. Heb 1, 1-3.
  • 70Santo Agostinho, Enarratio in Psalmum 103, 4, 1: CCL 40, 1521 (PL 37, 1378).
  • 71. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 21: AAS 58 (1966) 827.
  • 72. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 24: AAS 58 (1966) 829.
  • 73.  Cf. 1 Ts 2, 13.
  • 74. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 21: AAS 58 (1966) 827-828.
  • 75. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 11: AAS 58 (1966) 822-823.
  • 76. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 11: AAS 58 (1966) 823.
  • 77. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 11: AAS 58 (1966) 823.
  • 78. São Bernardo de Claraval, Homilia super "Missus est", 4, 11: Opera, ed. J. Leclercq – H. Rochais, V. 4, Roma 1966, p. 57.
  • 79. Cf. Lc 24, 45.
  • 80. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum 12: AAS 58 11966) 823.
  • 81. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 12: AAS 58 (1966) 823.
  • 82. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 12: AAS 58 (1966) 824.
  • 83. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 12: AAS 58 (1966) 824.
  • 84. Cf. Lc 24. 25-27. 44-46.
  • 85. Cf. Sl 22, 15.
  • 86.  São Tomás de Aquino, Expositio in Psalmos, 21, 11: Opera omnia. v. 18. Paris 1876, p. 350.
  • 87. Cf. Santo Hilário de Poitiers, Liber ad Constantium Imperatorem 9: CSEL 65. 204 PL 10, 570); São Jerónimo. Commentarius in epistulam ad Galatas I 1, 11-12: PL 26. 347.
  • 88. Orígenes, Homiliae in Leviticum 5, 5: SC 286, 228 (PG 12, 454).
  • 89. Cf. Rm 12, 6.
  • 90. São Tomás de Aquino, Summa theologiae I, q. 1, a. 10, ad I: Ed. Leon. 4, 25.
  • 91. Cf. 1 Cor 10, 2.
  • 92. Cf. Heb 3-4, 11.
  • 93. Cf. Ap 21, 1-22, 5.
  • 94. Agostinho de Dácia, Rotulus pugillaris, I: ed. A. Waltz: Angelicum 6(1929) 256.
  • 95. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 12: AAS 58 (1966) 824.
  • 96.  Santo Agostinho, Contra Epistulam Manichaei quam vocant fundamenti 5. 6: CSEL 25, 197 (PL 42, 176).
  • 97. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 8: AAS 58 (1966) 821.
  • 98. Cf. Decretum Damasi: DS 179-180: Concílio de Florença, Decretum pro Iacobitis: DS 1334-1336; Concílio de Trento. Sess. 4ª. Decretum de Libris Sacris et de traditionibus recipiendis: DS 1501-1504.
  • 99. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 14: AAS 58 (1966) 825.
  • 100.  II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 15: AAS 58 (1966) 825.
  • 101. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 17: AAS 58 (1966) 826.
  • 102. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 20: AAS 58 (1966) 827.
  • 103. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 18: AAS 58 (1966) 826.
  • 104. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 19: AAS 58 (1966) 826-827.
  • 105. Santa Cesária, A Jovem, Epistula ad Richildam et Radegundem: SC 345, 480.
  • 106. Santa Teresa do Menino Jesus, Manuscrit A, 83v: Manuscrits autobiographiques, Paris 1929, p. 268. [Santa Teresa do Menino Jesus e da Santa Face, Obras Completas (Paço de Arcos. Edições do Carmelo 1996) p. 213].
  • 107. Cf. 1 Cor 10, 6: Heb 10, 1; 1 Pe 3, 21.
  • 108. Cf. Mc 12, 29-31.
  • 109. Cf. 1 Cor 5, 6-8: 10, 1-11.
  • 110. Santo Agostinho, Quaestiones in Heptateucumt 2, 73: CCL 33. 106 (PL 34, 623); cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 16: AAS 58 (1966) 825.
  • 111. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 21: A AS 58 (1966) 828.
  • 112. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 22: AAS 58 (1966) 828.
  • 113. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 24: AAS 58 (1966) 829.
  • 114. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 25: AAS 58 (1966) 829: cf. São Jerónimo, Commentarii in Isaiam, Prologus: CCL 73, 1 (PL 24, 17).
  • 115. Hugo de São Vítor, De arca Noe II, 8: PL 176, 642: cf. Ibid. 2. 9: PL 176, 642-643.
  • 116. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum. 24: AAS 58 (1966) 829.
  • 117. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 11: AAS 58 (1966) 822-823.
  • 118. Cf. Orígenes, Homiliae in Exodum 4, 5: SC 321, 128 (PG 12, 320).
  • 119. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 21: AAS 58 (1966) 827.
  • 120. Cf. Is 50, 4.

Notas e Referências

  • 1. II Concílio Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 2: AAS 58 (1966) 818.
  • 2. II Concílio Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 5: AAS 58 (1966) 819.
  • 3. Cf. Rm 1, 5; 16, 26.
  • 4. Cf. Gn 12, 1-4.
  • 5. Cf. Gn 23, 4.
  • 6. Cf. Heb 11, 17.
  • 7. Cf. Gn 15, 6.
  • 8. Cf. Gn 15, 5.
  • 9. Cf. Gn 18, 14.
  • 10 Cf. Lc l, 48.
  • 11. Cf. Lc 2, 35.
  • 12. Cf. Jr 17, 5-6; Sl 40, 5; 146, 3-4.
  • 13. Cf. Mc 1 , 11.
  • 14. Cf. Mc 9, 7.
  • 15. Cf. Mt 11, 27.
  • 16. Cf. Gl 1, 15-16; Mt 11, 25.
  • 17. II Concílio Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 5: AAS 58 (1966) 819.
  • 18. I Concílio Vaticano, Const. dogm. Dei Filius, c.3: DS 3008.
  • 19. São Tomás de Aquino. Summa theologiae II-II. q. 2. a. 9. c: Ed. Leon. 8. 37: cf. I Concílio Vaticano, Const. dogm. Dei Filius, c. 3: DS 3010.
  • 20. I Concílio Vaticano, Const. dogm.Dei Filius. c. 3: DS 3008.
  • 21. I Concílio Vaticano, Const. dogm. Dei Filius, c. 3: DS 3009.
  • 22. Cf. Mc 16, 20; Heb 2, 4.
  • 23.  I Concílio Vaticano, Const. dogm. Dei Filius, c. 3: DS 3009.
  • 24. I Concílio Vaticano, Const. dogm. Dei Filius, c. 3: DS 3010.
  • 25. São Tomás de Aquino, Summa theologiae II-II. q. 171, 5, 3um: Ed. Leon. 10, 373.
  • 26.  J. H. Newman, Apologia pro vita sua, c. 5. ed. M. J. Svaglic, Oxford 1967, p. 210.
  • 27. Santo Anselmo da Cantuária, Proslogion. Prooemium: Opera omnia, ed. F. S. Schmitt. v. 1, Edimburgo 1946, p. 94.
  • 28.  II Concílio Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 5: AAS 58 (1966) 819.
  • 29. Santo Agostinho, Sermão 43, 7, 9: CCL 41. 512 (PL 38. 258).
  • 30. I Concílio Vaticano, Const. dogm. Dei Filius, c. 4: DS 3017.
  • 31. II Concílio Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 36: AAS 58 ((966) 1054.
  • 32. II Concílio Vaticano, Decl. Dignitatis humanae, 10: AAS 58 (1966) 936; cf. CIC cân. 748 § 2.
  • 33.  II Concílio Vaticano, Decl. Dignitatis humanae, 11: AAS 58 (1966) 936.
  • 34. II Concílio Vaticano, Decl. Dignitatis humanae, 11: AAS 58 (1966) 937.
  • 35. Cf. Mc 16, 16; Jo 3, 36: 6, 40: etc.
  • 36. I Concílio Vaticano, Const. dogm. Dei Filius, c 3: DS 3012; cf. Concílio de Trento, Sess. 6ª, Decretum de iustiftcatione, c. 8: DS 1532.
  • 37. Cf. Mc 9, 24; Lc 17, 5: 22, 32.
  • 38. Cf. Tg 2, 14-26.
  • 39. Cf. Rm 15, 13.
  • 40. São Basílio Magno, Liber de Spiritu Sancto, 15, 36: SC 17bis. 370 (PG 32, 132); cf. São Tomás de Aquino, Summa Theologiae II-II, q. 4, a. I. c: Ed. Leon. 8. 44.
  • 41. Cf. II Concílio Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 58: AAS 57 (1965) 61.
  • 42. João Paulo II, Enc. Redemptoris Mater, 17: AAS 79 (1987) 381.
  • 43. João Paulo II,  Enc. Redemptoris Mater, 18: AAS 79 (1987) 382-383.
  • 44. Símbolo dos Apóstolos: DS 30.
  • 45. Símbolo Niceno-Constantinopolitano: DS 150 (no original grego).
  • 46. Iniciação cristã dos adultos, 75. 2ª edição, Gráfica de Coimbra 1996. p. 48: Ibid., 247, p. 153.
  • 47. Fausto de Riez, De Spiritu sancto 1, 2: CSEL 21, 104 (l, 1: PL 62.11).
  • 48. São Tomás de Aquino, Summa theologiae 11-II, q. I. a. 2. ad 2: Ed Leon. 8. 11.
  • 49. Cf. Jd 3.
  • 50. Cf. Ef 4, 4-6.
  • 51. Santo Ireneu de Lião, Adversus haereses I. 10, 1-2: SC 264, 154-158 (PG 7, 550-551).
  • 52. Santo Ireneu de Lião, Adversus haereses  I. 10. 2: SC 264, 158-160 (PG 7, 531-534).
  • 53. Santo Ireneu de Lião, Adversus haereses  V, 20. 1: SC 153, 254-256 (PG 7, 1177).
  • 54. Santo Ireneu de Lião, Adversus haereses  III. 24, 1: SC 211, 472 (PG 7, 966).
  • 55. São Cipriano de Cartago, Ecclesiae catholicae unitate, 6: CCL 3. 253 (PL 4. 519).
  • 56. Paulo VI, Sollemnis Professio fidei [Credo do Povo de Deus], 20: AAS 60 (1968) 441.
  • 57. São Tomás de Aquino, Compendium theologiae, 1, 2: Ed. Leon. 42. 83., 1, 2.
  • 58. DS 30.
  • 59. DS 150.

Notas e Referências

  • 1. Cf. Rm 10, 9; 1 Cor 15, 3-5; etc.
  • 2. São Cirilo de Jerusalém, Catechese illuminandorum 5, 12: Opera, v. 1. ed. G. C. Reischl  (Monaci 1848), p. 150 (PG 33. 521-524).
  • 3. Cat Rom I, I, 4. p. 20.
  • 4. Santo Ireneo, Demonstratio apostolicae praedicationis, 100: SC 62. 170.
  • 5. Cat Rom I. 1, 4. p. 20.
  • 6. Cf. Santo Ambrósio10, Explanatio Symboli, 8: CSEL 73, 10-11 (PL 17. 1196).
  • 7. Cf. Symbola fidei ab Ecclesia antiqua recepta: DS 1-64.
  • 8. Cf. DS 75-76.
  • 9.  XI Concílio de Toledo: DS 525-541.
  • 10. IV Concílio de Latrão: DS 800-802.
  • 11. II Concílio de Lião: DS 851-861.
  • 12.  Professio ftdei Tridentina: DS 1862-1870.
  • 13. Cf. DS 71-72.
  • 14. Sollemnis Professio fidei: AAS 60 (1968) 433-445.
  • 15. Santo Ambrósio, Explanatio Symboli, 7: CSEL 73. 10 (PL 17, 1196).
  • 16. Santo Ambrósio, Explanatio Symboli, 7: CSEL 73. 3 (PL 17, 1193).
  •  
  •  

Notas e Referências

  • 1. CatRom I. 2, 6, p. 23.
  • 2. CatRom I. 2, 8, p. 26.
  • 3. Cf. Fl 2, 10-11.
  • 4. Cf. Mc 12, 29-30.
  • 5. Cf. Mc 12, 35-37.
  • 6. IV Concílio de Latrão, Cap. 1. De fide catholica: DS 800.
  • 7. Cf. Jz 13, 1.
  • 8. Cf. Ex 3, 5-6.
  • 9. Cf. Ex 32.
  • 10. Cf. Ex 33, 12-17.
  • 11. Cf. Ex 34, 9.
  • 12. Cf. Is 44, 6.
  • 13. Cf. Sl 85, 11.
  • 14. Cf. Dt 7, 9.
  • 15. Cf. Sb 13, 1-9.
  • 16. Cf. Sl 115, 15.
  • 17. Cf. Sb 7, 17-21.
  • 18. Cf. Jo 17, 3.
  • 19. Cf. Dt 4, 37; 7, 8: 10, 15.
  • 20. Cf. Is 43, 1-7.
  • 21. Cf. Os 2.
  • 22. Cf. Os 11, 1.
  • 23. Cf. Is 49, 14-15.
  • 24. Cf. Is 62, 4-5.
  • 25. Cf. Ez 16; Os 11.
  • 26. Cf. 1 Cor 2, 7-16: Ef 3, 9-12.
  • 27. Santa Joana D'Arc, Dito: Procès de condamnation, ed. P. Tisset–Y.Lanhers. v. I (Paris 1960) p. 280 e 288.
  • 28. Cf. Mt 5, 29-30: 16. 24: 19. 23-24.
  • 29. S. Nicolau de Flüe, Bruder-Klausen-Gebet, apud R. Amschwand, Bruder Klaus. Ergänzungsband zum Quellenwerk von R. Durrer (Sarnen 1987). p. 215.
  • üe
  • ä
  • 30. Santa Teresa de Jesus. Poesía. 9: Biblioteca Mística Carmelitana. v. 6 (Burgos 1919). p. 90. [Santa Teresa de Jesus, Obras Completas (Paço de Arcos. Edições Carmelo 1994) p. 1390]
  • 31. Tertuliano, Adversus Marcionem, I, 3, 5: CCL 1, 444 (PL 2. 274).
  • 32. Santo Agostinho, Sermo 52. 6. 16: ed. P. Verbraken: Revue Bénédictine 74 (1964) 27 (PL 38. 360).
  • 33. São Cesário de Arles. Expositio vel traditio Symboli (sermo 9): CCL 103. 47.
  • 34. Cf. Vigílio, Professio fidei (522): DS 415.
  • 35. Cf. Sagrada Congregação do Clero,  Directorium catechisticum generale, 43: AAS (1972)123.
  • 36. Ibid., 47.
  • 37.  I Concílio do Vaticano. Const. dogm. Dei Filius, c. 4: DS 3015.
  • 38. Cf. Dt 32. 6: Ml 2. 10.
  • 39. Cf. 2 Sm 7, 14.
  • 40. Cf. Sl 68, 6.
  • 41. Cf. Is 66, 13: Sl 131, 2.
  • 42. Cf. Sl 27, 10.
  • 43. Cf. Ef 3, 14-15: Is 49, 15.
  • 44. Símbolo de Nicéia: DS 125.
  • 45. Símbolo Niceno-Constantinopolitano: DS 150.
  • 46. Cf. Gn 1. 2.
  • 47. Símbolo Niceno-Constantinopolitano: DS 150.
  • 48. Cf. Jo 14, 17.
  • 49 Cf. Jo 14, 26.
  • 50. Cf. Jo 14, 26: 15. 26; 16, 14.
  • 51. Cf. Jo 7, 39.
  • 52. Símbolo Niceno-Constantinopolitano: DS 150.
  • 53. VI Concílio de Toledo (em 638), De Trinitate et de Filio Dei Redemptore incarnato: DS 490.
  • 54. XI Concílio de Toledo (ano 675), Symbolum: DS 527.
  • 55. Símbolo Niceno Constantinopolitano: DS 150.
  • 56. Concílium de Florença. Decretum pro Graecis: DS 1300-1301.
  • 57. Cf. São Leão Magno, Ep. Quam laudabiliter: DS 284.
  • 58. II Concílio Vaticano, Decr. Ad gentes: AAS 58 (1966) 948.
  • 59. Concílio de Florença, Decretum pro Graecis (ano 1439): DS 1302.
  • 60. Concílio de Florença, Decretum pro Iacobitis (ano 1442): DS 1331.
  • 61. II Concílio de Lião, Constitutio de Summa Trinitate et fide catholica (ano 1274): DS 850.
  • 62.  Cf. 1 Cor 12, 4-6; Ef 4, 4-6.
  • 63.  Paulo VI, Sollemnis Professio fidei, 9: AAS 60 (1968) 437.
  • 64. II Concílio de Constantinopla (ano 553), Anathematismi de tribus Capitulis. 1: DS 421.
  • 65. XI Concílio de Toledo (ano 675). Symbolum: DS 530.
  • 66. IV Concílio de Latrão (ano 1215), Cap. 2. De errore abbatis Ioachim: DS 804.
  • 67. Fides Damasi: DS 71.
  • 68. XI Concílio de Toledo (ano 675). Symbolum: DS 530.
  • 69. IV Concílio de Latrão (ano 1215). Cap. 2, De errore abbatis Ioachim: DS 804.
  • 70. XI Concílio de Toledo (ano 675). Symbolum: DS 528.
  • 71. Concílio de Florença, Decretum pro Iacobitis (ano 1442): DS 1330.
  • 72. Concílio de Florença, Decretum pro Iacobitis (ano 1442): DS 1331.
  • 73. São Gregório de Nazianzo,  Oratio 40. 41: SC 358, 292-294 (PG 36, 417).
  • 74. Hino das II Vésperas de Domingo, nas semanas 2 e 4: Liturgia Horarum, editio typica, 3 (Typis Poliglottis Vaticanis Poliglottis Vaticanis 1974) p. 632 e 879 [Este hino está traduzido na ed. portuguesa: Liturgia das Horas (Gráfica de Coimbra 1983), v. 3, p. 86 e N. 4, p. 86].
  • 75. I Concílio de Vaticano, Decr. Ad gentes, 2-9: AAS 58 (1966) 948-958.
  • 76. II Concílio de Constantinopla (ano 553), Anathematismi de tribus Capitulis, 1: DS 421.
  • 77. Concílio de Florença, Decretum pro Incobitis (ano 1442): DS 1331.
  • 78.  Cf. 1 Cor 8, 6.
  • 79. II Concílio de Constantinopla (ano 553). Anathematismi de tribus Capitulis, 1: DS 421.
  • 80. Cf. Jo 6. 44.
  • 81. Cf. Rm 8, 14.
  • 82. Cf. Jo 17, 21-23.
  • 83. Beata Isabel da Trindade, Élévation à la Trinité: Écrits spirituels. 50. ed. M. M. Philipon (Paris 1949), p. 80. [Escritos espirituais (Oeiras, Edições Carmelo 1989) p. 327].
  • 84. Cf. Jo 14, 26.
  • 85. Símbolo Niceno-Constantinopolitano: DS 150.
  • 86. Santo Agostinho, De Trinitate 15, 26, 47: CCL 50A, 529 (PL 42. 1095).
  • 87. Paulo VI, Sollemnis Processio fidei, 9: AAS 60 (1968) 436.
  • 88.  Símbolo Quicumque: DS 75.
  • 89. Cf. Gn 1, 1; Jo 1, 3.
  • 90. Cf. Mt 6, 9.
  • 91. Cf. 1 Cor 1,18.
  • 92. Cf. Jr 32, 17; Lc 1, 37.
  • 93. Cf. Jr 27, 5.
  • 94. Cf. Est 4c. 17: Pr 21, 1;Tb 13, 2.
  • 95. Cf. Mt 6, 32.
  • 96. São Tomás De Aquino, Summa theologiae 1, q. 25, a. 5, ad 1: Ed Leon. 4, 297.
  • 97. Cf. 2 Cor 12, 9: Fl 4. 13.
  • 98. CatRom I, 2, 13, p. 31.
  • 99. Cf. Gn 18. 14: Mt 19, 26.
  • 100. Domingo XXVI do Tempo Comum, Colecta: Missale Romanum. editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p. 365 [Trad. oficial portuguesa: Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992. p. 420]
  • 101. Símbolo dos Apóstolos: DS 30.
  • 102. Símbolo Niceno-Constantinopolitano: DS 150.
  • 103. Cf. Sagrada Congregação do Clero, Directorium catechisticum generale, 51: AAS 64 (1972) 128.
  • 104. Cf. Rm 8, 18-23.
  • 105. Cf. Egria, Itinerarium seu Peregrinatio ad loca sancta 46, 2: SC 296, 308: PLS 1, 1089-1090: Santo Agostinho. De catechizandis rudibus 3, 5: CCL 46. 124 (PL 40, 313).
  • 106. Cf. I Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Fillius,  De Revelatione. canon I: DS 3026.
  • 107. Cf. Act 17, 24-29; Rm 1, 19-20.
  • 108. Cf. Is 43, 1.
  • 109. Cf. Gn 15, 5; Jr 33, 19-26.
  • 110. Cf. Is  44, 24.
  • 111. Cf. S1 104.
  • 112. Cf. Pr 8. 22-31.
  • 113. Símbolo Niceno-Constantinopolitano: DS 150.
  • 114.  Liturgia Bizantina. Tropário das Vésperas de Pentecostes: Pentêkostáriom (Rome 1883). 408.
  • 115.  Cf. Sl 33, 6; 104. 30; Gn 1, 2-3.
  • 116.  Santo Irineu de Lião, Adversus haereses, 2, 30, 9: SC 294, 318-320 (PG 7, 822).
  • 117. Ibidem, 4, 20, 1: SC 100, 626 (PG 7, 1032).
  • 118.  I Concílio Vaticano, Const dogm. Dei Filius. De Deo rerum omnium Creatore, canon 5: DS 3025.
  • 119. São Boavenura, In secundum librum Sententiarum, dist. 1. p. 2. a. 2, q. 1. concl.: Opera omnia, v. 2 (Ad Claras Aquas 1885), p. 44.
  • 120. São Tomás de Aquino, Commentum in secundum librum Sententiarum, Prologus: Opera omnia, v. 8 (Parisiis 1873), p. 2.
  • 121. I Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Filius, c. 1: DS 3002.
  • 122. Santo Ireneu de Lião, Adversus haereses 4, 20, 7: SC 100, 648 (PG 7, 1037).
  • 123. II Concílio do Vaticano, Decr. Ad gentes. 2: AAS 58 (1966) 948.
  • 124. Cf. Sb 9, 9.
  • 125. I Concílio do Vaticano. Const. dogm. Dei Filius, c. 1: DS 3002.
  • 126. I Concílio do Vaticano. Const. dogm. Dei Filius, De Deo rerum omnium Creatore, canones 1-4: DS 3023-3024.
  • 127.  IV Concílio de Latrão, Cap. 2. De fide catholica: DS 800; I Concílio do Vaticano. Const. dogm. Dei Filius,. Const. dogm. Dei Filiu.s, De Deo rerum omnium Creatore, canon 5: DS 3025.
  • 128. São Teófilo de Antioquia, Ad Autolycum, 2. 4; SC 20. 102 (PG 6. 1052).
  • 129. Cf. Sl 51, 12.
  • 130. Cf. Gn 1, 3.
  • 131. Cf. 2 Cor 4, 6.
  • 132. Cf. Cf. Gn 1, 26.
  • 133. Cf. Sl 19, 2-5.
  • 134. Cf. Job 42, 3.
  • 135. Cf. São Leão Magno, Ep Quam laudabiliter: DS 286: I Concílio de Braga, Anathematismi praesertim contra Priscillianistas, 5-13: DS 455-463: IV Concílio de Latrão, Cap. 2, De fide catholica: DS 800; Concílio de Florença, Decretam pro Iacobitis: DS 1333. I Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Filius, c. 1: DS 3002.
  • 136. Cf. Sir 43, 30.
  • 137. Santo Agostinho, Confissões, 3, 6, 11: CCL 27, 33 (PL 32, 688).
  • 138. I Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Filius, c. 1: DS 3003.
  • 139. Cf. Is 10, 5-15: 45, 5-7: Dt 32, 39: Sir 11, 14.
  • 140. Cf. Sl 22; 32; 35; 103; 138; etc.
  • 141. Cf. Mt 10, 29-31.
  • 142. Cf. Gn 1, 26-28.
  • 143. Cf. Cl 1, 24.
  • 144. Cf. 1 Ts 3, 2.
  • 145. Cf. Cl  4, 11.
  • 146. Cf. 1 Cor 12, 6.
  • 147. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes. 36: AAS 58 (1966) 1054.
  • 148. Cf. Mt 19, 26: Jo 15, 5; Fl 4, 13.
  • 149. Cf. São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 1, q. 25, a. 6: Ed. Leon. 4, 298-299.
  • 150. São Tomás de Aquino, Summa contra gentiles, 3, 71: Ed. Leon. 14. 209-211.
  • 151. Cf. Santo Agostinho, De libero arbitrio, 1, 1, 1: CCL 29, 211 (PL 32. 1221-1223): Santo Tomás de Aquino, Summa theologiae, 1-2, q. 79, a. l: Ed. Leon. 7, 76-77.
  • 152. Santo Agostinho, Enchiridion de fide, spe et caritate. 3. 11: CCL 46, 53 (PL 40, 236).
  • 153. Cf. Tb 2. 12-18 vulg.
  • 154. Cf. Rm 5, 20.
  • 155. Santa Catarina de Sena,  ll dialogo della Divina provvidenza, 138: ed. G. Cavallini (Roma 1995) p. 441.
  • 156. Margarita Roper, Epistola ad Aliciam Alington (Agosto 1534): The Correspondence of Sir Thomas More, ed. E. F. Rogers (Princeton 1947), p. 531-532. [Texto no Ofício de Leituras da memória de São Tomás Moro a 22 de Junho].
  • 157. Juliana de Norwich, Revelatio 13, 32: A Book of Showings to the Anchoress Julian of Norwich. ed. E. Colledge — J. Walsh, vol.. 2 (Toronto 1978), p. 426 e 422.
  • 158. Cf. Gn 2. 2.
  • 159. Cf. Sagrada Congregação de Estudos, Decreto (27 Julho 1914): DS 3624.
  • 160. Cf. Mt 6, 26-34.
  • 161.  Cf. Sl 55, 23.
  • 162. DS 30.
  • 163. DS 150.
  • 164. Cf. Sl 115, 16.
  • 165. Cf. Sl 19. 2.
  • 166. Cf. Sl 115, 16.
  • 163. DS 150.
  • 164. Cf, Sl 115, 16.
  • 165. Cf. Sl 19, 2.
  • 166. Cf. Sl 115, 16.
  • 167. IV Concílio de Latrão, Cap. I. De fide catholica: DS 800; Cf. I Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Filius, c. I: DS 3002 e Paulo VI, Sollemnis Professio fìdei, 8: .AAS 60 (1968) 436.
  • 168. Santo Agostinho, Enarratio in Psalmum, 103, 1, 15: CCL 40, 1488 (PL 37, 1348-1349).
  • 169. Cf. Pio XII, Enc. Humani generis: DS 3891.
  • 170. Cf. Lc 20. 36.
  • 171. Cf. Dn 10, 9-12.
  • 172. Cf. Job 38, 7, onde os anjos são chamados «filhos de Deus».
  • 173. Cf. Gn 3, 24.
  • 174. Cf. Gn 19.
  • 175. Cf. Gn 21, 17.
  • 176. Cf. Gn 22, 11.
  • 177. Cf. Act 7. 53.
  • 178.  Cf. Ex 23, 20-23.
  • 179. Cf. Jz 13.
  • 180. Cf. Jz 6, 11-24; Is 6. 6.
  • 181. Cf. 1 Rs 19, 5.
  • 182. Cf. Lc 1, 11. 26.
  • 183. Cf. Mt 1, 20; 2, 13.19.
  • 184. Cf. Mc 1, 13; Mt 4, 11.
  • 185. Cf. Lc 22, 43.
  • 186. Cf. Mt 26, 53.
  • 187. Cf. 2 Mac 10, 29-30; 11, 8.
  • 188. Cf. Lc 2, 10.
  • 189. Cf. Lc 2, 8-14.
  • 190 Cf. Mc 16, 5-7.
  • 191. Cf. Act 1, 10-11.
  • 192. Cf. Mt 13, 41; 24, 31; Lc 12, 8-9.
  • 193. Cf. Act 5, 18-20; 8, 26-29; 10, 3-8; 12, 6-11; 27, 23-25.
  • 194. Cf. Oração eucarística. «Santo»: (editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970). p. 392) [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992, 452].
  • 195. Ordo exsequiarum, 50, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1969), p. 23 [Ed. portuguesa: Celebração das Exéquias. Braga, Conferência Episcopal Portuguesa – Editorial A.O., 1984, n. 77, p. 71].
  • 196. Liturgia Byzantina sancti Ioannis Chrysostomi, Hymnus cherubinorum: Liturgies Eastern and Western, ed. F. E. Brightman (Oxford 1896) p. 377.
  • 197.  Cf. Mt 18, 10.
  • 198. Cf. Lc 16, 22.
  • 199. Cf. Sl 34, 8; 91, 10-13.
  • 200. Cf. Job 33, 23-24; Zc 1, 12; Tb 12, 12.
  • 201. São Basílio Magno, Adversus Eunomium 3, 1; SC 305, 148 (PG 29, 656B).
  • 202. Cf. Gn 1, 1-2, 4.
  • 203. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 11: AAS 58 (1966) 823.
  • 204.  II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 36: AAS 57 (1965) 41.
  • 205. Cf. Santo Agostinho, De genesi contra Manichaeos, 1, 2, 4: PL 36, 175.
  • 206.  II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 36: AAS 58 (1966) 1054.
  • 207. Cf. Sl 145, 9.
  • 208. Cf. Gn 1, 26.
  • 209. São Francisco de Assis. Cântico das criaturas: Opuscula sancti Patris Francisci Assisiensis, ed C. Esser (Grottaferrata 1978) p. 84-86 [Fontes Franciscanas, l Braga, Editorial Franciscana, 1994) p. 77-78].
  • 210. Cf. Heb 4, 3-4.
  • 211. Cf. Jr 31. 35-37; 33, 19-26.
  • 212. Cf. Gn 1, 14.
  • 213. São Bento, Regula. 43. 3: CSEL 75, 106 (PL 66, 675).
  • 214. Cf. Vigília Pascal, oração depois da primeira leitura: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p. 276 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992, p. 304].
  • 215.  São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 1, 114. 3, ad 3: Ed. Leon. 5, 535.
  • 216. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 12: AAS 58 (1966) 1034.
  • 217. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 24: AAS 58 (1966) 1045.
  • 218. Santa Catarina de Sena, Il dialogo della Divina provvidenza, 13: ed. G. Cavallini (Roma 1995) p. 43.
  • 219. Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 12: AAS 58 (1966) 1034: Ibid. 24: AAS 58 (1966) 1045; Ibid. 39: AAS 58 (1966) 1056-1057.
  • 220.  São João Crisóstomo, Sermones in Genesim, 2, 1: PG 54, 587D-588A.
  • 221. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 22: AAS 58 (1966) 1042.
  • 222. São Pedro Crisólogo, Sermones 117, 1-2: CCL 24A, 709 (PL 52, 520) [2ª leit. do Ofício de Leituras de Sábado da XXIX Semana do Tempo Comum: Liturgia das Horas (Gráfica de Coimbra 1983), v. 4, p. 440].
  • 223. Cf. Tb 8, 6.
  • 224. Pio XII, Enc. Summi Pontificatus: AAS 31 (1939) 427: II Concílio Vaticano, Decl. Nostra aetate, 1: AAS 58 (1966) 740.
  • 225. Pio XII. Enc. Summi Pontificatus: AAS 31 (1939) 426.
  • 226. Cf. Mt 16, 25-26; Jo 15. 13
  • 227.  Cf. Act 2, 41.
  • 228. Cf. Mt 26, 38; Jo 12, 27.
  • 229.  Cf. Mt 10, 28; 2 Mac 6, 30.
  • 230. Cf. 1 Cor 6, 19-20; 15, 44-45.
  • 231. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 14: AAS 58 (1966) 1035.
  • 232. Cf. Concílio de Viena (ano 1312), Const. «Fidei catholicae»: DS 902.
  • 233. Cf. Pio XII, Enc. Humani generis (ano 1950): DS 3896; Paulo VI, Sollemnis Professio fidei, 8: AAS 60 (1968) 436.
  • 234. Cf. V Concílio de Latrão (ano 1513), Bulla Apostolici regiminis: DS 1440.
  • 235. IV Concílio de Constantinopla (ano 870), canon 11: DS 657.
  • 236. Cf. I Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Filius, c. 2: DS 3005; II Concílio Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 22: AAS 58 (1966) 1042-1043.
  • 237. Cf. Pio XII, Enc. Humani generis (ano 1950): DS 3891.
  • 238. Cf. Dt 6, 5; 29, 3; Is 29, 13; Ez 36, 26; Mt 6, 21: Lc 8, 15; Rm 5, 5.
  • 239. Cf. Gn 2, 7.22.
  • 240. Cf. Is 49, 14-15; 66, 13; Sl 131, 2-3.
  • 241. Cf. Os 11, 1-4; Jr 3, 4-19.
  • 242. Cf. Gn 2, 19-20.
  • 243. Cf. João Paulo II, Ep. ap. Mulieris dignitatem, 7: AAS 80 (1988) 1664-1665.
  • 244. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 50: AAS 58 (1966) 1070-1071.
  • 245. Cf. Gn 1, 28.
  • 246. Cf. Concílio de Trento, Sess. 5.°. Decretum de peccato originali, canon 1: DS1511.
  • 247. Cf. I Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 2: AAS 57 (1965) 5-6.
  • 248. Cf. Gn 2, 17; 3, 19.
  • 249. Cf. Gn 3, 16.
  • 250. Cf. Gn 2, 25.
  • 251. Cf. 1 Jo 2, 16.
  • 252. Cf. Gn 2, 8.
  • 253. Cf. Gn 3, 17-19.
  • 254. Oração eucarística IV 118: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p. 467 [Missal Romano. Gráfica de Coimbra 1992. 538].
  • 255. Cf. Ef 1, 3-6: Rm 8, 29.
  • 256. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 14: AAS 58 (1966) 1035.
  • 257. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 12: AAS 58 (1966) 1034.
  • 258. Santo Agostinho, Confissões 7, 7. 11: CCL 27. 99 (PL 32, 739).
  • 259. Cf. 1 Tm 3, 16.
  • 260. Cf. Rm 5, 20.
  • 261. Cf. Lc 11, 21-22: Jo 16, 11; 1 Jo 3, 8.
  • 262. Cf. Rm 5, 12-21.
  • 263. Cf. I Cor 2, 16.
  • 264. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 13: AAS 58 (1966) 1034-1035.
  • 265. Cf. Concílio de Trento, Sess. 5.º, Decretum de peccato originali, canon 3: DS1513: Pio XII, Enc. Humani generis: DS 3897: Paulo VI, Alocução aos participantes no «simpósio» teológico sobre o pecado original (11 de Julho de 1966): AAS 58 (1966) 649-655.
  • 266. Cf. Gn 3, 1-5.
  • 267. Cf. Sb 2, 24.
  • 268. Cf. Jo 8, 44; Ap 12, 9.
  • 269. IV Concílio de Latrão (ano 1215), Cap. 1, De fide catholica: DS 800.
  • 270. Cf. 2 Pe 2, 4.
  • 271. São João Damasceno, Expositio fidei [De fide orthodoxa 2, 4]: PTS 12, 50 (PG 94, 877).
  • 272. Cf. Mt 4, 1-11.
  • 273. Cf Gn 3, 1-11.
  • 274. Cf. Rm 5, 19.
  • 275. Cf. Gn 3, 5.
  • 276. São Máximo o Confessor, Ambiguorum liber: PG 91, 1156.
  • 277. Cf. Rm 3, 23.
  • 278. Cf. Gn 3, 9-10.
  • 279. Cf. Gn 3, 5.
  • 280.  Cf. Gn 3, 7.
  • 281.  Cf. Gn 3, 11-13.
  • 282. Cf. Gn 3, 16.
  • 283. Cf. Gn 3, 17.19.
  • 284.  Cf. Rm 8, 20.
  • 285. Cf. Gn 2, 17.
  • 286. Cf. Gn 3, 19.
  • 287. Cf. Rm 5, 12.
  • 288. Cf. Gn 4, 3-15.
  • 289. Cf. Gn 6, 5.12; Rm 1, 18-32.
  • 290. Cf. 1 Cor 1-6; Ap 2-3.
  • 291. I Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 13: AAS 58 (1966) 1035.
  • 292.  Concílio de Trento, Sess.5.ª, Decretum de peccato originali, canon 2: DS 1512.
  • 293 Concílio de Trento, Sess. 5.ª, Decretum de peccato originali, canon 4: DS 1514.
  • 294. São Tomás de Aquino, Quaestiones disputatae de malo, 4. 1, c.: Ed. Leon. 23, 105.
  • 295. Concílio de Trento, Sess. 5.ª, Decretum de peccato originali, canon 1-2: DS 1511-1512.
  • 296. Concílio de Trento, Sess. 5.ª, Decretum de peccato originali, canon 3: DS 1513.
  • 297. Concílio de Orange, Canones 1-2: DS 371-372.
  • 298. Concílio de Trento, Sess. Decretum de peccato originali, DS 1510-1516.
  • 299. Concílio de Trento, Sess. Decretum de peccato originali, canon l: DS 1511; cf. Heb 2, 14.
  • 300. Cf. João Paulo II, Enc. Centesimus annus, 25: AAS 83 (1991) 823-824.
  • 301. Cf. João Paulo II, Ex. ap. Reconciliatio et paenitentia, 16: AAS 77 (1985) 213-217.
  • 302. Cf. 1 Pe 5, 8.
  • 303. II Concílio do Vaticano. Const. past. Gaudium et spes, 37: AAS 58 (1966) 1055.
  • 304. Cf. Gn 3, 9.
  • 305. Cf. Gn 3, 15.
  • 306. Cf. 1 Cor 15, 21-22.45.
  • 307. Cf. Rm 5, 19-20.
  • 308. Cf. Pio IX. Bulla Ineffabilis Deus: DS 2803.
  • 309. Cf. Concílio de Trento, Sess. 6ª., Decretum de iustificatione, canon 23: DS 1573.
  • 310. São Leão Magno, Sermo 73. 4: CCL 88A. 453 (PL 54. 151).
  • 311. São Tomás de Aquino, Summa theologiae. 3, q. 1, a. 3. ad 3: Ed. Leon. 11, 14: as palavras aqui citadas por São Tomás cantam-se no Precónio pascal «Exsultet».
  • 312. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 13: AAS 58 (1966) 1034-1035.
  • 313. Paulo VI, Sollemnis Professio fidei, 16: AAS 60 (1968) 439.
  • 314.  II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 2: AAS 58 (1966) 1026.

Notas e Referências

  • 1. Cf. Mc 1, 1.
  • 2. Cf. Lc 1, 68.
  • 3. Cf. Lc 1, 55.
  • 4. Cf. Mc 1, 11.
  • 5. Cf. 1 Jo 4, 2.
  • 6. Cf. Mt 16, 18: São Leão Magno. Sermão 4, 3: CCL 88, 19-20 (PL 54, 151 ); Sermão 51, 1: CCL 88A. 296-297 (PL 54, 309): Sermão 62, 2: CCL 88A, 377-378 (PL 54, 350-351); Sermão 83, 3: CCL 88A, 521-522 (PL 54, 432).
  • 7. João Paulo II. Ex. Ap. Catechesi tradendae, 5: AAS 71 (1979). 1280-1281.
  • 8. João Paulo II. Ex. Ap. Catechesi tradendae, 5: AAS 71 (1979). 1281.
  • 9. João Paulo II. Ex. Ap. Catechesi tradendae, 6: AAS 71 (1979). 1281-1282.
  • 10. Cf. Lc 1 , 3 1 .
  • 11. Cf. Sl 51 , 6.
  • 12. Cf. Sl 51. 11.
  • 13. Cf. Sl 79, 9.
  • 14. Cf. Act 5, 41: 3 Jo 7.
  • 15.  Cf. Jo 3, 18: Act 2. 21.
  • 16. Cf. Rom 10, 6-13.
  • 17.  Cf. Act 9. 14; Tg 2, 7.
  • 18. Cf. Lv 16, 15-16: Sir 50, 20-22: Heb 9, 7.
  • 19. Cf. Ex 25, 22; Lv 16, 2; Nm 7, 8 9; Heb 9, 5.
  • 20. Cf. Jo 12. 28.
  • 21. Cf. Act 16, 16-18; 19, 13-16.
  • 22. Cf. Mc 16. 17.
  • 23. Cf. Jo 15, 16.
  • 24. Cf. La réhabilitation de Jeanne la Pucelle. L'enquête ordonée par Charles VII en 1450 et le codicille de Guillaume Bouillé, ed. P. Doncoeur – Y. Larhers (Paris 1956), p. 39.45.56.
  • 25. Cf. 1 Sm 9, 16; 10, 1; 16, 1.12-13: 1 Rc 1, 39.
  • 26.  Cf. Ex 29, 7; Lv 8, 12.
  • 27. Cf. 1 Rs 19, 16.
  • 28. Cf. Sl 2, 2; Act 4, 26-27.
  • 29. Cf. Is 11, 2.
  • 30. Cf. Zc 4, 14; 6, 13.
  • 31. Cf. Is 61, 1; Lc 4, 16-21.
  • 32. Cf.  Lc 1, 35.
  • 33. Cf. Rm 1, 3; 2 Tm 2, 8: Ap 22. 16.
  • 34. Santo Ireneu de Lyon, Adversus Haereses 3, 18, 3; SC 211, 350 (PG 7, 934).
  • 35.  Cf. Mc 1, 24; Jo 6, 69; Act 3, 14.
  • 36. Cf. Mt 2, 2; 9, 27; 12, 23; 15, 22; 20, 30; 21, 9.15.
  • 37. Cf. Jo 4, 25-26; 11, 27.
  • 38. Cf. Mt 22, 41-46.
  • 39. Cf. Jo 6, 15; Lc 24, 21.
  • 40. Cf. Mt 16, 16-23.
  • 41. Cf. Jo 6, 62; Dn 7, 13.
  • 42. Cf. Is 53, 10-12.
  • 43. Cf. Jo 19, 19-22; Lc 23, 39-43.
  • 44. Cf. Dt (LXX) 32, 8; Job 1. 6.
  • 45. Cf. Ex 4, 22; Os 11, 1; Jer 3, 19: Sir 36,14; Sb 18, 13.
  • 46. Cf. Dt 14, 1; Os 2, 1.
  • 47. Cf. 2 Sm 7, 14; Sl 82, 6.
  • 48. Cf. 1 Cr 17, 13; Sl 2. 7.
  • 49. Cf. Mt 27, 54.
  • 50. Cf. Lc 23, 47.
  • 51. Cf. Mt 16, 16.
  • 52. Cf. 1 Ts 1, 10.
  • 53. Cf. Jo 20, 31.
  • 54. Cf. Mt 16, 18.
  • 55.  Cf. Mt 26, 64; Mc 14, 62.
  • 56. Cf. Mt 11, 27; 21, 37-38.
  • 57.  Cf. Mt 21, 34-36.
  • 58. Cf. Mt 24, 36.
  • 59. Cf. Mt 5, 48; 6, 8; 7. 21; Lc 11, 13.
  • 60. Cf. Mt 3, 17; 17, 5.
  • 61. Cf. Jo 10, 36.
  • 62. Cf. Act 13, 33.
  • 63. 63 Cf. Ex 3, 14.
  • 64. Cf. 1 Cor 2, 8.
  • 65. Cf. Mt 22, 41-46; cf. também Act 2. 34-36; Heb 1, 13.
  • 66. Cf. Jo 13, 13.
  • 67. Cf. Mt 8, 2: 14, 30; 15, 22: etc.
  • 68. Cf. Lc 1, 43; 2, 11.
  • 69. Cf. Act 2, 34-36.
  • 70. Cf. Rm 9, 5; Tt 2, 13: Ap 5, 13.
  • 71. Cf. Rm 10, 9; 1 Cor 12, 3; Fl 2. 9-11.
  • 72. Cf. Ap 1, 15.
  • 73. Cf.Mc 12, 17; Act 5, 29.
  • 74. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 10; AAS 58 (1966) 1033; cf. ibid., 45: AAS 58 (1966) 1066
  • 75. Cf. Act 28, 20.
  • 76. Cf. Jo 1, 14, 18; 3, 16,18.
  • 77. Cf. Jo 1, 1.
  • 78. Cf. Act 8, 37; 1 Jo 2, 23, 7
  • 79. DS 150.
  • 80. São Gregório de Nissa, Oratio catechetica 15, 3: TD 7, 78 (PG 45, 48).
  • 81. Cf. Dt 6, 4-5.
  • 82. Cf. Mc 8, 34.
  • 83.  Santo Ireneo de Lião, Adversus haereses 3, 19, 1: SC 211, 374 (PG 7, 939).
  • 84. Santo Atanasio, De Incarnatione, 54, 3: SC 199, 458 (PG 25, 192B).
  • 85. São Tomás de Aquino, Officium de festo corporis Christi, Ad Matutinas. In primo Nocturno, Lectio 1: Opera omnia, v. 29 (Parisiis 1876) p. 336.
  • 86. Cf. Cântico nas I Vésperas de Domingo: Liturgia Horarum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1973-1974), v. 1, p. 545.629.718 e 808: v. 2, p. 844.937.1037 e 1129: v. 3. p. 548.669.793 e 916; v. 4, p. 496.617.741 e 864 [Ed. portuguesa: Liturgia das Horas (Gráfica de Coimbra 1983), v. I. p. 621.710.803 e 897: v. 2, p. 984, 1079, 1182 e 1278; v. 3. p. 685.800.918 e 1032; v. 4, p.633.748.866 e 980].
  • 87. Cf. 1 Jo 4, 2-3; 2 Jo 7.
  • 88. Símbolo de Niceia: DS 125.
  • 89. Concílio de Nicéia, Epistula synodalis «Epeidê tês» ad Aegyptios: DS 130.
  • 90. Símbolo de Niceia: DS 126.
  • 91. Concílio de Éfeso, Epistula II Cyrilli Alexandrini ad Nestorium: DS250.
  • 92. Concílio de Éfeso,  Epistola II Cyrilli Alexandrini ad Nestorium: DS251.
  • 93. Cf. Heb 4, 15.
  • 94. Concílio de Calcedónia, Symbolum: DS 301-302.
  • 95. II Concílio de Constantinopla, Sess. 8ª, Canon 4: DS 424.
  • 96. Cf. Concílio de Éfeso, Anathematismi Cyrilli Alexandrini, 4: DS 255.
  • 97. Cf. II Concílio de Constantinopla, Sess. 8ª, Canon 3: DS 423.
  • 98. Cf. II Concílio de Constantinopla, Sess. 8ª, Canon 10: DS 432.
  • 99. Antífona do «Benedictus» no ofício da Solenidade de Santa Maria Mãe de Deus: Liturgia Horarum, editio typica, v. 1 (Typis Polyglottis Vaticanis 1973) p. 394 [a edição oficial portuguesa omite a versão deste texto: Liturgia das Horas (Gráfica de Coimbra 1983),v. 1, p. 438]: cf. São Leão Magno, Sermão 21. 2: CCL138, 87 (PL 54, 192).
  • 100. Ofício das Horas Bizantino, Tropário «O monoghenis»: «Horológion tò méga (Romae 1876) p. 82.
  • 101. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 22: AAS 58 (1966) 1042.
  • 102. Cf. Jo 14. 9-10.
  • 103.  II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 22: AAS 58 (1966) 1042-1043.
  • 104. Cf. São Dâmaso I, Epistula «Hóti tê apostolikê kathédra»: DS 149.
  • 105. Cf. Mc 6. 38: 8. 27; Jo 11. 34: etc.
  • 106. Cf. Fl 2, 7.
  • 107. Cf. São Gregório Magno, Ep. Sicut aqua: DS 475.
  • 108. São Máximo Confessor,  Quaestiones et dubia, Q. I, 67: CCG10, 155 (66: PG 90. 840).
  • 109.  Cf. Mc 14, 36: Mt 11. 27; Jo I. 18; 8. 55; etc.
  • 110. Cf. Mc 2. 8; Jo 2, 25; 6. 61; etc.
  • 111. Cf. Mc 8, 31; 9. 31: 10. 33-34; 14, 18-20. 26-30.
  • 112. Cf. Mc 13. 32.
  • 113. Cf. Act 1, 7.
  • 114. Cf. III Concílio de Constantinopla (ano 681). Sess.18.ª, Definido de duabus in Christo voluntatibus et operatianibus: DS 556-559.
  • 115.  III Concílio de Constantinopla (ano 681), Sess.18ª, Definitio de duabus in Christo voluntatibus et operationibus: DS 556.
  • 116. Cf. Concílio de Latrão (ano 649). Canon 4: DS 504.
  • 117. Cf. Gl 3, 1.
  • 118.  Concílio de Nicéia (ano 787), Act. 7ª, Definitio de sacris imaginibus: DS 600-603.
  • 119. Prefácio do Natal II: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p. 396 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992, p. 458].
  • 120. Concílio de Nicéia, Act.7ª, Definitio de sacris imaginibus: DS 601.
  • 121. Cf. Jo 19, 34.
  • 122. Pio XII, Enc. Haurietis aquas: DS 3924: cf. ID.. Enc. Mystici corporis: DS 3812.
  • 123. Cf. Jo 16, 14-15.
  • 124. Cf. Mt 1, 20; Lc 1, 35.
  • 125. Cf. Lc 2, 8-20.
  • 126. Cf. Mt 2, 1-12. A
  • 127. Cf. Jo 1, 31-34.
  • 128. Cf. Jo 2, 11.
  • 129. Cf. Heb 10, 5.
  • 130. Cf. II Concílio Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 56: AAS 57 (1965) 60; cf. ibid., 61: AAS 57 (1965) 63.
  • 131.  Cf. Gn 3,15.
  • 132. Cf. Gn 3, 20.
  • 133. Cf. Gn 18, 10-14; 21, 1-2.
  • 134. Cf. 1 Cor 1, 27.
  • 135.Cf. 1 Sm 1.
  • 136. Cf. II Concílio Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 55: AAS 57 (1965) 59-60.
  • 137. Cf. II Concílio Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 56: AAS 57 (1965) 60.
  • 138. Cf. Lc 1, 28.
  • 139. Cf. Lc 1, 28.
  • 140. Pio IX, Bulla Ineffabilis Deus DS 2803.
  • 141. Cf. Cf. II Concílio Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium,, 56: AAS 57 (1965) 60.
  • 142. Cf. II Concílio Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 53: AAS 57 (1965) 58.
  • 143. Cf. II Concílio Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 56: AAS 57 (1965) 60.
  • 144. Cf. Lc 1, 28-37.
  • 145. Cf. Rm 1, 5.
  • 146. Cf. II Concílio Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 56: AAS 57 (1965) 60-61.
  • 147. Santo Irineu de Lião, Adversus haereses, 3, 22, 4: SC 211, 440 (PG 7, 959).
  • 148. Cf. Santo Irineu de Lião, Adversus haereses, 3, 22, 4: SC 211, 442-444 (PG 7, 959-960).
  • 149. Cf.  II Concílio Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 56: AAS 57 (1965) 60-61.
  • 150. Cf. Mt 13, 55.
  • 151. Cf. Concílio de Éfeso, Epistula II Cyrilli Alexandrini ad Nestorium: DS 251.
  • 152. Cf. DS 10-64.
  • 153. Concílio de Latrão (ano 649), Canon 3: DS 503.
  • 154. Cf. Rm 1, 3.
  • 155. Cf. Jo 1, 13.
  • 156. Santo Inácio de Antioquia, Epistula ad Smyrnaeos 1-2: SC 10bis. p. 132-134 (Funk 1, 274‑276).
  • 157. Cf. Mt 1, 18-25: Lc 1, 26-38.
  • 158. Cf. Lc 1, 34.
  • 159. Cf. São Justino, Dialogus cum Tryphone Iudaeo 66-67: CA 2. 234-236 (PG 6, 628-629): Orígenes, Contra Celsum, 1. 32: SC 132, 162-164 (PG 8. 720-724); Ibid., 1, 69: SC 132, 270 (PG 8, 788-789): e outros.
  • 160. I Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Filius, c. 4: DS 3016.
  • 161. Santo Inácio de Antioquia, Epistula ad Ephesios 19, 1: SC l0bis- 74 (Funk 1, 228); cf. 1 Cor 2, 8.
  • 162. II Concílio de Constantinopla, Sess.8ª Canon 6 : DS 427.
  • 163. Cf. São Leão Magno, Tomus ad Flavianum: DS 291; Ibid.: DS 294; Pelágio I, Ep. Humani generis: DS 442: Concílio e Latrão, Canon 3: DS 503; XVI Concílio de Toledo, Symbolum: DS 571; Paulo IV, Const. Cum quorumdam hominum: DS 1880.
  • 164. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 57: AAS 57 (1965) 61.
  • 165  II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 52: AAS 57 (1965) 58.
  • 166. Cf. Mc 3, 31-35; 6, 3: 1 Cor 9, 5: Gl 1, 19.
  • 167. Cf. Mt 27, 56.
  • 168. Cf. Gn 13, 8; 14, 16; 29. 15; etc.
  • 169. Cf. Jo 19, 26-27; Ap 12, 17.
  • 170.  Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 63: AAS 57 (1965) 64.
  • 171. Cf. Lc 2, 48-49.
  • 172. Concílio de Friúl (ano 796). Symbolum: DS 619.
  • 173. Cf. 1 Cor 15, 45.
  • 174. Cf. Cl 1, 18.
  • 175. Cf. Jo 3, 9.
  • 176. Cf. 2 Cor 11, 2.
  • 177. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 63: AAS 57 (1965) 64.
  • 178. Cf. 1 Cor 7, 34-35.
  • 179. Santo Agostinho, De sancta virginitate, 3, 3: CSEL 41. 237 (PL 40, 398).
  • 180. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 63: AAS 57 (1965) 64.
  • 181. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 64: AAS 57 (1965) 64.
  • 182. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 103: AAS 56 (1964) 125.
  • 183. Santo Agostinho, Sermão 186, 1: PL 38, 999.
  • 184. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 56: AAS 57 (1965) 60.
  • 185. São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 3. q. 30, a. I. c: Ed. Leon. 11, 315.
  • 186. Cf. Jo 20, 3.
  • 187. Cf. Mc 1, 1; Jo 21, 24
  • 188. Cf. Lc 2, 7.
  • 189. Cf. Mt 27, 48.
  • 190. Cf  Jo 20, 7.
  • 191.Cf. Heb 10, 5-7.
  • 192. Cf. 1 Jo 4, 9.
  • 193.  Cf. Ef 1, 7: Cl I. 13-14 (Vulgata); 1 Pe 1, 18-19.
  • 194. Cf. 2 Cor 8, 9.
  • 195. Cf. Lc 2, 51.
  • 196. Cf. Jo 15, 3.
  • 197. Cf. Is 53, 4.
  • 198. Cf. Rm 4, 25.
  • 199. Santo Ireneo de Lião, Adversus haereses 3, 18, 1: SC 211, 342-344 (PG 7, 932).
  • 200. Ibidem, 18. 7: SC 211, 366 (PG 7, 937); cf. Ibid. 2, 22. 4: SC 294, 220-222 (PG 7, 784).
  • 201. João Paulo II, Enc. Redemptor hominis, 11: AAS 71 (1979) 278.
  • 202. Cf. Símbolo Niceno-Contantinopolitano: DS 150.
  • 203. Cf. Rm 15, 5; Fl 2, 5.
  • 204. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 38: AAS 58 (1966) 1055.
  • 205. Cf. Jo 13, 15.
  • 206. Cf. Lc 11, 1.
  • 207. Cf. Mt 5, 11-12.
  • 208. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 22: AAS 58 (1966) 1042.
  • 209. São João Eudes: Le royaume de Jésus, 3, 4: Oeuvres complètes, v. 1 (Vannes 1905) p. 310-311 [2ª leitura do Ofício de Leituras de sexta-feira da 33ª  semana do Tempo Comum: Liturgia das Horas, v. 4 (Gráfica de Coimbra 1983), p. 539].
  • 210. Cf. Heb 9, 15.
  • 211. Cf. Act 13, 24.
  • 212 Cf. Mt 3, 3.
  • 213. Cf. Lc 7 26
  • 214. Cf. Mt 11, 13.
  • 215. Cf. Act 1, 22: Lc 16, 16.
  • 216. Cf. Lc 1, 41.
  • 217. Cf. Mc 6, 17-29.
  • 218. Cf. Ap 22, 17.
  • 219. Cf. Lc 2, 6-7.
  • 220. Cf. Lc 2, 8-20.
  • 221.  São Romano o Melódio, Kontakion, 10, In diem Nativitatis Christi, Prooemium: SC 110, 50.
  • 222. Cf. Mt 18, 3-4.
  • 223. Cf. Mt 23, 12.
  • 224. Cf. Jo 1, 13.
  • 225. Cf. Jo 1, 12.
  • 226. Cf. Gl 4, 19.
  • 227. Solenidade de Santa Maria Mãe de Deus, 1ª Antífona das I e II Vésperas: Liturgia Horarum, editio typica, v. I (Typis Polyglottis Vaticanis 1973), p. 385 e 397 [a versão oficial portuguesa é menos exacta: «Oh admirável mistério! O Criador do género humano, tomando corpo e alma, dignou-Se nascer duma Virgem; e, feito homem, tornou-nos participantes da sua divindade!»: Liturgia das Horas. v. 1 (Gráfica de Coimbra 1983). p. 426 e 441].
  • 228. Cf. Lc 2, 21.
  • 229. Cf. Gl 4, 4. -'9
  • 230. Cf. Cl 2, 11-13.
  • :231. Cf. Solenidade da Epifania do Senhor. Antífona do «Magnificat» das II Vésperas: Liturgia Horarum, editio typica, v. 1 (Typis Polyglottis Vaticanis 1973) p. 465 [Liturgia das Horas, v. 1 (Gráfica de Coimbra 1983) p. 528].
  • 232. Cf. Mt 2, 1.
  • 233. Cf. Mt 2, 2.
  • 234. Cf. Nm 24, 17; Ap 22, 16.
  • 235. Cf. Nm 24, 17-19.
  • 236. Cf. Jo 4, 22.
  • 237. Cf. Mt 2, 4-6.
  • 238. São Leão Magno, Sermão 33, 3: CCL 138, 173 (PL 54. 242) [Solenidade da Epifania do Senhor, 2ª  Leitura do Ofício de Leituras: Liturgia das Horas, v. 1 (Gráfica de Coimbra 1983) p. 519].
  • 239. Vigília Pascal, Oração depois da 3ª  leitura: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p. 277 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992, 305].
  • 240.  Cf. Lc 2, 22-39.
  • 241. Cf. Ex 13, 2. 12-13.
  • 242. Cf. Mt 2, 13-18.
  • 243. Cf. Jo 15, 20.
  • 244. Cf. Mt 2, 15.
  • 245. Cf. Os 11, 1.
  • 246. Cf. G1 4, 4.
  • 247. Cf. Lc 2, 51.
  • 248. Cf. Rm 5, 19.
  • 249. Paulo VI, Alocução na igreja da Anunciação à bem-aventurada Virgem Maria em Nazaré, 5 de Janeiro de 1964: AAS 56 (1964) 167-168 [Festa da Sagrada Família, 2ª  Leitura do Ofício de Leitura: Liturgia das Horas, v. 1 (Gráfica de Coimbra 1983) p. 381-382].
  • 250. Cf. Lc 2, 41-52.
  • 251. Cf. Lc 3, 23.
  • 252. Cf. Act 1, 22.
  • 253. Cf. Lc 3, 10-14.
  • 254. Cf. Mt 3, 7.
  • 255. Cf. Mt 21, 32.
  • 256. Cf. Is 53, 12.
  • 257.  Cf. Mc 10, 38; Lc 12, 50.
  • 258. Cf. Mt 26, 39.
  • 259. Cf. Lc 3 . 22; Is 42, 1.
  • 260. Cf. Jo 1 , 32-33; Is 1 l, 2.
  • 261. São Gregório Nazianzeno, Oratio 40, 9: SC 358, 216 (PG 36. 369).
  • 262Santo Hilário de Poitiers, In evangelium Matthaei 2, 6: SC 254. 110 (PL 9, 927).
  • 263. Cf. Mc 1, 13.
  • 264. Cf. SI 95, 10.
  • 265. Cf. Mc 3, 27.
  • 266. Cf. Mt 16, 21-23.
  • 267. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 3: AAS 57 (1965) 6.
  • 268.  II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 2: AAS 57 (1965) 5-6.
  • 269. I II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 5: AAS 57 (1965) 8.
  • 270 Cf.  II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 3: AAS 57 (1965) 6.
  • 271. Cf. Mt 10, 5-7.
  • 272. Cf. Mt 8, 11; 28, 19.
  • 273.  II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 5: AAS 57 (1965) 7.
  • 274. Cf. Lc 7, 22.
  • 275. Cf. Mt 11, 25.
  • 276. Cf. Mc 2, 23-26: Mt 21, 18.
  • 277. Cf. Jo 4, 6-7: 19, 28.
  • 278. Cf. Lc 9, 58.
  • 279. Cf. Mt 25, 31-46.
  • 280. Cf. 1 Tm 1, 15.
  • 281. Cf. Lc 15, 11-32.
  • 282. Cf. Mc 4, 33-34.
  • 283. Cf. Mt 22, 1-14.
  • 284. Cf. Mt 13, 44-45.
  • 285. Cf. Mt 21, 28-32.
  • 286. Cf. Mt 13, 3-9.
  • 287. Cf. Mt 25, 14-30.
  • 288. Cf. Mt 13, 10-15.
  • 289. Cf. Lc 7. 18-23.
  • 290. Cf. Jo 5, 36; 10, 25.
  • 291. Cf. Jo 10, 38.
  • 292. Cf. Mc 5, 25-34; 10, 52: etc.
  • 293. Cf. Jo 10, 31-38.
  • 294. Cf. Mt 11, 6.
  • 295. Cf. Jo 11, 47-48.
  • 296. Cf. Mc 3, 22.
  • 297. Cf. Jo 6, 5-15.
  • 298. Cf. Lc 19, 8.
  • 299. Cf. Mt 11, 5.
  • 300. Cf. Lc 12, 13-14; Jo 18, 36.
  • 301. Cf. Jo 8, 34-36.
  • 302. Cf. Mt 12, 26.
  • 303. Cf. Lc 8, 26-39.
  • 304. Cf. Jo 12, 31.
  • 305. Venâncio Fortunato, Hino «Vexilla Regis»: MGH 1/4/1, 34 (PL 88, 96).
  • 306. Cf. Mc 3, 13-19.
  • 307. Cf. Mc 3, 16; 9, 2; Lc 24, 34: 1 Cor 15, 5.
  • 308. Cf. 1 Pe 2. 4.
  • 309. Cf. Lc 22, 32.
  • 310. Cf. Mt 18, 18.
  • 311. Cf. Mt 16, 22-23.
  • 312. Cf. Mt 17, 23; Lc 9, 45.
  • 313. Cf. Mt 17, 1-8 e par.: 2 Pe 1, 16-18.
  • 314. Cf. Lc 24. 27.
  • 315.  Cf. Is 42, 1.
  • 316.  São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 3. q. 45, a. 4, ad 2: Ed. Leon. 11, 433.
  • 317. Liturgia bizantina, Kontakion na Festa da Transfiguração: «Mênaîa toû bólou eniautoû», v. 6 (Romae 1901) p. 341.
  • 318.  Tomás de Aquino, Summa theologiae, 3, q. 45. a. 4, ad 2: Ed. Leon. 11, 433.
  • 319. Cf. Lc 9. 33.
  • 320. Santo Agostinho, Sermão 78. 6: PL 38, 492-493.
  • 321. Cf. Jo 13, 1.
  • 322. Cf.  Mc 8, 31-33; 9, 31-32; 10, 32-34.
  • 323. Cf. Mt 23, 37a.
  • 324. Cf. Lc 19, 41.
  • 325. Cf. Jo 6, 15.
  • 326. Cf. Mt 21, 1-11.
  • 327. Cf. Jo 18, 37.
  • 328. Cf. Mt 21, 15-16; Sl 8, 3.
  • 329. Cf. Lc 19, 38: 2, 14.
  • 330. João Paulo II, Ex. Ap. Catechesi tradendae, 9: AAS 71 (1979) 1284.
  • 331. Cf. Gl 4, 19.
  • 332. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 7: AAS 57 (1965) 10.
  • 333. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 5: AAS 57 (1965) 7.
  • 334. Cf. São Leão Magno, Sermão 51, 3: CCL 138A, 298-299 (PL 54. 310).
  • 335. Cf. Heb 12, 3.
  • 336. Cf. Lc 24, 27, 44-45.
  • 337. Cf. II Concílio do Vaticano. Const. dogm. Dei Verbum, 19; AAS 58 (1966) 826-827.
  • 338.  Cf. Mc 3, 6.
  • 339. Cf. Mt 12, 24.
  • 340. Cf. Mc 2, 7.
  • 341. Cf. Mc 3, 1-6.
  • 342. Cf. Mc 7, 14-23.
  • 343. Cf. Mc2, 14-17.
  • 344. Cf. Mc 3, 22: Jo 8, 48: 10, 20.
  • 345. Cf. Mc 2, 7; Jo 5, 18; 10, 33.
  • 346. Cf. Jo 7, 12; 52.
  • 347. Cf. Jo 8, 59; 10, 31.
  • 348. Cf. Lc 2, 34.
  • 349. CL Jo 1, 19; 2, 18; 5, 10; 7, 13; 9, 22 18, 12: 19, 38; 20, 19.
  • 350. Cf. Jo 7, 48-49.
  • 351. Cf. Lc 13, 31.
  • 352. Cf. Lc 7, 36; 14, 1.
  • 353. Cf. Mt 22, 23-34; Lc 20, 39.
  • 354. Cf. Mt 6, 2-18.
  • 355. Cf. Mc 12, 28-34.
  • 356. Cf. Jo 8, 46.
  • 357. Cf. Jo 7, 19; Act 13, 38-41; 15, 10.
  • 358. Cf. Gl 3, 10; 5, 3.
  • 359. Cf. Rm 10, 2.
  • 360. Cf. Mt 15, 3-7; Lc 11, 39-54.
  • 361. Cf. Is 53, 11: Heb 9, 15.
  • 362.  Cf. Gl 4, 4.
  • 363. Cf. Gl 3, 13.
  • 364. Cf. Gl 3, 10.
  • 365. Cf. Jo 3. 2; Mt 22, 23-24. 34-36.
  • 366. Cf. Mt 9, 12; 12, 5: Mc 2, 23-27; Lc 6, 6-9; Jo 7, 22-23.
  • 367. Cf. Mt 5, 1.
  • 368. Cf. Mc 7, 8.
  • 369. Cf. Mc 7, 13.
  • 370. Cf. Gl 3, 24.
  • 371. Cf. Jo 5, 36; 10 25. 37-38; 12, 37.
  • 372 Cf. Mc 2, 25-27; Jo 7, 22-24.
  • 373. Cf. Mt 12, 5; Nm 28, 9.
  • 374. Cf. Lc 13, 15-16; 14, 3-4.
  • 375.  Cf. Lc 2, 22-39.
  • 376 Cf. Lc 2, 46-49.
  • 377. Cf. Lc 2, 41.
  • 378. Cf. Jo 2, 13-14; 5, 1.14; 7, 1.10.14; 8, 2; 10, 22-23.
  • 379. Cf. Mt 21, 13.
  • 380. Cf. Act 2, 46; 3. 1; 5, 20-21; etc.
  • 381. Cf. Mt 24, 1-2.
  • 382. Cf. Mt 24, 3: Lc 13, 35.
  • 383. Cf. Mc 14, 57-58.
  • 384. Cf. Mt 27, 39-40.
  • 385. Cf. Mt 8, 4; 23, 21; Lc 17, 14; Jo 4, 22.
  • 386. Cf. Jo 18, 20.
  • 387. Cf. Mt 17, 24-27.
  • 388. Cf. Mt 16, 18.
  • 389. Cf. Jo 2, 21; Mt 12, 6.
  • 390. Cf. Jo 2, 18-22.
  • 391. Cf. Jo 4, 23-24; Mt 27, 51: Heb 9, 11; Ap 21, 22.
  • 392. Cf. Lc 2, 34.
  • 393. Cf. Lc 20, 17-18; Sl 118, 22.
  • 394. Cf. Lc 5. 30.
  • 395. Cf. Lc 7, 36; 11, 37; 14, 1.
  • 396 Cf. Jo 7, 49; 9, 34.
  • 397. Cf. Jo 8, 33-36.
  • 398. Cf. Jo 9. 40-41.
  • 399. Cf. Mt 9, 13; Os 6, 6.
  • 400. Cf. Lc 15, 1-2.
  • 401. Cf. Lc 15. 23-32.
  • 402. Cf. Jo 5, 18: 10, 33.
  • 403. Cf.  Jo 17, 6.26.
  • 404. Cf. Mt 12, 6.
  • 405 Cf. Mc 12, 36-37.
  • 406. Cf. Jo 10, 36-38.
  • 407. Cf. Jo 3, 7.
  • 408. Cf. Jo 6, 44.
  • 409. Cf. Is 53, 1.
  • 410. Cf. Mc 3, 6; Mt 26, 64-66.
  • 411. Cf. Lc 23, 34; Act 3, 17-18.
  • 412. Cf. Mc 3, 5; Rm 11, 25.
  • 413. Cf. Rm 11, 20.
  • 414. Cf. Mt 5, 17-19.
  • 415. Cf. Jo 8, 46.
  • 416. Cf. Mt 5, 33.
  • 417. Cf. Heb 9, 15.
  • 418. Cf. Jo 5, 16-18.
  • 419.  Cf. Jo 1, 14.
  • 420. Cf. Jo 10, 33.
  • 421. Cf. Jo 7, 50.
  • 422. Cf. Jo 19, 38-39.
  • 423. Cf. Jo 9, 16-17; 10, 19-21.
  • 424. Cf. Jo 9, 16; 10, 19.
  • 425. Cf. Jo 9, 22.
  • 426. Cf. Mt 26, 66.
  • 427. Cf. Jo 18, 31.
  • 428. Cf. Lc 23, 2.
  • 429. Cf. Jo 19, 12.15.21.
  • 430. Cf. Mc 15, 11.
  • 431. Cf. Act 2, 23.36; 3, 13-14; 4, 10; 5, 30; 7, 52; 10, 39; 13, 27-28; 1 Ts 2, 14-15.
  • 432. Cf. Lc 23, 34.
  • 433. Cf. Act 3, 17.
  • 434. Cf. Act 5, 28; 18, 6.
  • 435. II Concílio do Vaticano, Decl. Nostra aetate, 4: AAS 58 (1966) 743.
  • 436. CatRom 1, 5, 11. p. 64: Cf. Heb 12, 3.
  • 437. Cf. Mt 25, 45; Act 9, 4-5.
  • 438. CatRom 1, 5, 11, p. 64.
  • 439. São Francisco de Assis, Admonitia 5, 3: Opuscula Sancti Patris Francisci Assisiensis, ed. G. Esser (Grottaferrata 1978) p. 66. [Fontes Franciscanas I (Braga. Editorial Franciscana. 1994) p. 114].
  • 440. Cf. Act 3, 13.
  • 441. Cf. Sl 2, 1-2.
  • 442. Cf. Mt 26, 54; Jo 18, 36: 19, 11.
  • 443. Cf. Act 3, 17-18.
  • 444. Cf. Is 53, 11: Act 3, 14.
  • 445. Cf. Is 53, 11-12; Jo 8. 34-3
  • 446. Cf. 1 Cor 15, 3.
  • 447. Cf. também Act 3, 18; 7, 52; 13, 29; 26, 22-23.
  • 448. Cf. Is 53. 7-8; Act 8, 32-35.
  • 449. Cf. Mt 20, 28.
  • 450. Cf. Lc 24, 25-27.
  • 451. Cf. Lc 24, 44-45.
  • 452. Cf. Rm 5, 12: 1 Cor 15, 56.
  • 453. Cf. Fl 2, 7.
  • 454. Cf. Rm 8, 3.
  • 455. Cf. Jo 8, 46.
  • 456. Cf. Jo 8, 29.
  • 457. Cf. Sl 22, 1.
  • 458. Cf. 1 Jo 4, 19.
  • 459. Cf. Rm 5, 18-19.
  • 460. Cf. 2 Cor 5, 15: 1 Jo 2, 2.
  • 461. Concílio de Quiercy (ano 853). De libero arbitrio hominis et de praedestinatione, canon 4: DS 624.
  • 462. Cf. Jo 6. 38.
  • 463. Cf. Lc 12, 50; 22, 15: Mt 16, 21-23.
  • 464. Cf. Lc 3, 21; Mt 3, 14-15.
  • 465. Cf. Jo 1, 29.36.
  • 466. Cf. Is 53, 7: Jr  11,19.
  • 467. Cf. Is 53, 12.
  • 468. Cf. Ex 12, 3-14; Jo 19, 36; 1 Cor 5, 7.
  • 469. Cf. Mc 10, 45.
  • 470. Cf. Heb 2, 10.17-18; 4, 15; 5, 7-9.
  • 471. Cf. Jo 18, 4-6; Mt 26, 53.
  • 472. Cf. Mt 26, 20.
  • 473. Cf. 1 Cor 5, 7.
  • 474. Cf. 1 Cor 11, 25.
  • 475. Cf. Lc 22, 19.
  • 476. Cf. Concílio de Trento, Sess. 22ª, Doctrina de sanctissimo Missae Sacriftcio, canon 2: DS 1752: Sess. 23ª, Doctrina de sacramento Ordinis, c. 1: DS 1764.
  • 477. Cf. Lc 22, 20.
  • 478. Cf. Mt 26, 42.
  • 479. Cf. Heb 5, 7-8.
  • 480. Cf. Heb 4, 15.
  • 481. Cf. Rm 5, 12.
  • 482. Cf. Act 3, 15.
  • 483. Cf. Ap 1, 18; Jo 1, 4; 5, 26.
  • 484. Cf. Mt 26, 42.
  • 485. Cf. 1 Cor 5, 7; Jo 8, 34-36.
  • 486. Cf. Jo 1, 29: 1 Pe 1, 19.
  • 487. Cf. 1 Cor 11, 25.
  • 488. Cf. Ex 24, 8.
  • 489. Cf. Mt 26, 28; Lv 16, 15-16.
  • 490. Cf. Heb 10, 10.
  • 491. Cf. 1 Jo 4, 10.
  • 492. Cf. Jo 15, 13.
  • 493. Cf. Jo 10, 17-18.
  • 494. Cf. Heb 9, 14.
  • 495. Cf. Is 53, 10-12.
  • 496. Cf. Concílio de Trento, Sess. 6ª,  Decretum de iustificatione, c. 7: DS 1529.
  • 497. Cf. Jo 13, 1.
  • 498. Cf. Gl 2, 20; Ef 5, 2. 25.
  • 499. Concílio de Trento, Sess. 6ª. Decretum de iustificatione, c. 1: DS 1529.
  • 500. Cf. Heb 5, 9.
  • 501. Aditamento litúrgico ao Hino «Vexilla Regis»: Liturgia Horarum, editio typica. N. 2 (Typis Polyglottis Vaticanis 1974) p. 313: v. 4, p. 1129 [a versão litúrgica em português difere um pouco: «Cruz do Senhor, és única esperança!»: Liturgia das Horas. v. 2 (Gráfica de Coimbra 1983) p. 366; v. 4. p. 1267].
  • 502. Cf. 1 Tm 2, 5.
  • 503.  II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 22: AAS 58 (1966) 1042.
  • 504. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 22: AAS 58 (1966) 1043.
  • 505. Cf. Mt 16, 24.
  • 506. Cf. 1 Pe 2, 21.
  • 507. Cf. Mc 10, 39; Jo 21, 18-19; Cl 1, 24.
  • 508. Cf. Lc 2, 35.
  • 509. Santa Rosa de Lima: P. Hansen. Vita mirabilis [...] venerabilis sororis Rosae de sancta Maria Limensis (Romae 1664), p. 137.
  • 510. Cf. 1 Pe 1, 18.
  • 511. Cf. Is 53, 10.
  • 512. Cf. Is 53, 11; Rm 5, 19.
  • 513. Cf. Jo 19, 42.
  • 514. Cf. Heb 4, 4-9.
  • 515. Cf. Jo 19, 30.
  • 516. Cf. Cl 1, 18-20.
  • 517. São Gregório de Nissa, Oratio catechetica, 16, 9: TD 7, 90 (PG 45, 52).
  • 518. Cf. Act 3, 15.
  • 519. Cf. Lc 24, 5-6.
  • 520. São João Damasceno, Expositio fidei, 71 [De Fide orthodoxa 3, 27]. PTS 12, 170 (PG 94, 1098).
  • 521. São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 3, 51, 3. ad 2: ED. Leon. 11, 490.
  • 522. Cf. Sl 16, 9-10.
  • 523. Cf. Mt 12, 40: Jo 2, 1; Os 6, 2.
  • 524. Cf. Jo 11, 39.
  • 525. Cf. Cl 2, 12: Ef 5, 26.
  • 526. Cf. Heb 2, 9.
  • 527. Vigília Pascal, Precónio Pascal («Exsultet»): Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p. 273 e 275 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992, p. 292 e 295].
  • 528. Cf. Act 3, 15; Rm 8, 11.
  • 529. Cf. Heb 13, 20.
  • 530. Cf. 1 Pe 3, 18-19.
  • 531. Cf. Fl 2, 10; Act 2, 24: Ap 1, 18; Ef 4, 9.
  • 532. Cf. Sl 6, 6; 88, 11-13.
  • 533. Cf. Sl 89, 49; 1 Sm 28, 19: Ez 32, 17-32.
  • 534. Cf. Lc 16, 22-26,
  • 535. CatRom 1. 6. 3. p. 71.
  • 536.  Cf. Concílio de Roma (ano 745), De descensu Christi ad inferos: DS 587.
  • 537. Cf. Bento XII, Libellus, Cum dudum (1341). 18: DS 1011; Clemente VI, Ep. Super quibusdam (ano 1351), c. 15, 13: DS 1077.
  • 538. Cf. IV Concílio de Toledo (ano 633). Capitulum, 1: DS 485; Mt 27, 52-53.
  • 539. Cf Mt 12, 40; Rm 10, 7; Ef 4, 9.
  • 540.  Cf. Act 3, 15.
  • 541. Antiga homilia para Sábado Santo: PG 43. 440.452.461 [Sábado Santo, 2ª Leitura do Ofício de Leituras: Liturgia das Horas, s. 2 (Gráfica de Coimbra 1983) p. 454-4551.
  • 542. Liturgia bizantina, Tropário no dia de Páscoa: «Pentêkostárion» (Romae 1884) p.6.
  • 543. Cf. Act 9, 3-18.
  • 544. Cf. Jo 20, l3; Mt 28, 11-15.
  • 545. Cf. Lc 24, 3. 22-23.
  • 546. Cf. Lc 24, 12.
  • 547. Cf. Jo 20, 8.
  • 548. Cf. Jo 20, 5-7.
  • 549. Cf. Jo 11, 44.
  • 550. Cf. Mc 16, l ; Lc 24, 1.
  • 551. Cf. Jo 19, 31.42.
  • 552. Cf. Mt 28, 9-10; Jo 20, 11-18.
  • 553. Cf. Lc 24, 9-10.
  • 554. Cf. 1 Cor 15, 5.
  • 555. Cf. Lc 22, 31-32.
  • 556. Cf. Act 1, 22.
  • 557. Cf. 1 Cor 15, 4-8.
  • 558. Cf. Lc 22, 31-32.
  • 559. Cf. Jo 20, 19.
  • 560. Cf. Mc 16, 11.13.
  • 561. Cf. Lc 24,38.
  • 562. Cf. Lc 24, 37.
  • 563. Cf. Jo 20, 24-27.
  • 564. Cf. Lc 24, 39; Jo 20, 27.
  • 565. Cf. Lc 24, 30.41-43: Jo 21, 9.13-15.
  • 566. Cf. Lc 24, 39.
  • 567. Cf. Lc 24, 40: Jo 20, 20.27.
  • 568. Cf. Mt 28, 9.16-17; Lc 24, 15.36; Jo 20, 14.19-26; 21, 4.
  • 569. Cf. Jo 20, 17.
  • 570.  Cf. Jo 20, 14-15.
  • 571. Cf. Jo 20, 14.16; 21, 4.7.
  • 572. Cf. 1 Cor 15, 35-50.
  • 573. Vigília Pascal, Precónio Pascal («Exsultet» ): Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p. 272 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992, p. 290 e 294].
  • 574.  Cf. Jo 14, 22.
  • 575. Cf. Rm 6, 4; 2 Cor 13, 4: Fl 3. 10; Ef 1, 19-22; Heb 7, 16.
  • 576. Cf. Mc 8, 31; 9. 9.31; 10. 34.
  • 577. São Gregório de Nissa, De tridui inter mortem et resurrectionem Domini nostri Iesu Christi spatio: Gregorii Nysseni opera, ed. W. Jaeger — H. Langerbeck, V. 9 (Leiden 1967) p. 293- 294 (PG 46, 417B): cf. também Statuta Ecelesiae Antigua: DS 325: Anastásio II, Ep. In prolixitate epistulae: DS 359: Santo Hormisda. Ep. Inter ea quae: DS 369: XI Concílio de Toledo, Symbolum: DS 539.
  • 578. Cf. Lc 24, 26-27. 44-48.
  • 579. Cf. Mt 28, 6; Mc 16, 7; Lc 24, 6-7.
  • 580. Cf. 1 Cor 15, 3-4: Símbolo Niceno-Constantinopolitano: DS 150.
  • 581. Cf. Sl, 2, 7.
  • 582.  Cf. Rm 4, 25.
  • 583. Cf. Ef 2, 4-5; 1 Pe 1, 3.
  • 584. Cf. Jo 20, 17.
  • 585. Cf. Cl 3, 1-3.
  • 586. Cf. Rm 6, 4.
  • 587. Cf. Rom 8, 11.
  • 588. Cf. Lc 24. 31; Jo 20, 19.26.
  • 589. Cf. Act 10, 41.
  • 590. Cf. Act 1, 3.
  • 591. Cf. Mc 16, 12; Lc 24. 15; Jo 20, 14-15; 21, 4.
  • 592. Cf. Act 1, 9; também Lc 9. 34-35; Ex 13, 22.
  • 593. Cf. Lc 24, 51.
  • 594. Cf. Mc 16, 19; Act 2, 33; 7. 56: também Sl 110, 1.
  • 595. Cf. 1 Cor 9, 1: Gl 1, 16.
  • 596. Cf. Jo 16, 28.
  • 597. Cf. Ef  4, 8-10.
  • 598. Cf. Jo 14, 2.
  • 599. Prefácio de Ascensão, I: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p. 410 [Missal Romano. Gráfica de Coimbra 1992. 474].
  • 600. Cf. Ap 4, 6-11.
  • 601. São João Damasceno, Expositio fidei, 75 [De fide Orthodoxa 4, 2]: PTS 12. 173 (PG 94, 104D).
  • 601. Cf. Símbolo Niceno-Constantinopolitano: DS 150.
  • 603. Cf. Act 1, 11.
  • 604. Cf. Cl 3, 3.
  • 605. Cf. Ef  4, 10; 1 Cor 15, 24. 27-28.
  • 606. Cf. Ef 1, 10.
  • 607. Cf. Ef 1, 22.
  • 608. Cf. Ef  4, 11-13.
  • 609. Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 3: AAS 57 (1965) 6.
  • 610. Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 5: AAS 57 (1965) 8.
  • 611. Cf. 1 Pe 4,  7.
  • 612. Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 48: AAS 57 (1965) 53.
  • 613. Cf. Mc 16, 17-18.
  • 614. Cf. Mc 16, 20.
  • 615. Cf. Mt 25, 31.
  • 616. Cf. 2 Ts 2, 7.
  • 617. Cf. 1 Cor 15, 28.
  • 618. Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 48: AAS 57 (1965) 53.
  • 619. Cf. 1 Cor 11, 26.
  • 620. Cf. 2 Pe 3. 11-12.
  • 621. Cf. 1 Cor 16, 22; Ap 22, 17.
  • 622. Cf. Act  1, 6-7.
  • 623. Cf. Is 11, 1-9.
  • 624. Cf. Act 1, 8.
  • 625. Cf. 1 Cor 7, 26.
  • 626. Cf. Ef 5, 16.
  • 627. Cf. 1 Pe 4, 17.
  • 628. Cf. 1 Jo 2, 18; 4, 3: 1 Tm 4, 1.
  • 629. Cf. Mt 25, 1-13; Mc 13, 33-37.
  • 630. Cf. Ap 22. 20.
  • 631. Cf. Mc 13, 32.
  • 632. Cf. Mt 24, 44; 1 Ts 5, 2.
  • 633. Cf. 2 Ts 2, 3-12.
  • 634. Cf. Rm 11, 31.
  • 635. Cf. Rm 11, 26;  Mt 23, 39.
  • 636. Cf. Rm 11, 25.
  • 637. Cf. Rm 11, 12.
  • 638. Cf. Rm 11, 25; Lc 21, 24.
  • 639. Cf. Lc 18, 8; Mt 24, 12.
  • 640. Cf. Lc 21, 12; Jo 15, 19-20.
  • 641. Cf. 2 Ts 2, 4-12; 1 Ts 5. 2-3; 2 Jo 7; 1 Jo 2, 18.22.
  • 642. Cf. Santo Ofício, Decretum de millenarismo (19 de Julho de 1944): DS 3839.
  • 643. Cf. Pio XI, Enc. Divini Redemtptoris (19 de Março de 1937): AAS 29 (1937) 65-106, condenando o «falso misticismo» desta «simulação da redenção dos humildes» (p. 69); II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 20-21: AAS 58 (1966) 1040-1042.
  • 644. Cf. Ap 19, 1-9.
  • 645. Cf. Ap 13, 8.
  • 646. Cf. Ap 20, 7-10.
  • 647. Cf. Ap 21, 2-4.
  • 648. Cf. Ap 20, 12.
  • 649. Cf. 2 Pe 3. 12-13.
  • 650. Cf. Dn 7, 10; Jl 3-4: Ml 3, 19.
  • 651. Cf. Mt 3, 7-12.
  • 652. Cf. Mc 12, 38-40.
  • 653. Cf. Lc 12, Jo 3, 20-21; Rm 2, 16; 1 Cor 4, 5.
  • 654. Cf. Mt 11, 20-24: 12, 41-42.
  • 655. Cf. Mt 5, 22; 7, 1-5.
  • 656. Cf. Jo 5, 27: Mt 25, 31: Act 10, 42: 17, 31: 2 Tm 4, 1.
  • 657. Cf. Jo 3, 17.
  • 658. Cf. Jo 5, 26.
  • 659. Cf. Jo 3, 18: 12, 48.
  • 600. Cf. 1 Cor 3, 12-15.
  • 601. Cf. Mt 12, 32; Heb 6, 4-6; 10, 26-31.

Notas e Referências

  • 1. Santo Ireneu de Lião, Demonstratio praedicationis apostolicae, 7: SC 62, 41-42.
  • 2. Cf. Jo 17, 3.
  • 3. São Gregório de Nazianzo, Oratio 31 (Theologica 5), 26: SC 250, 326 (PG 36, 161-164).
  • 4. Símbolo Niceno-Constantinopolitano: DS 150.
  • 5. Símbolo Niceno-Constantinopolitano: DS 150.
  • 6. Cf. Jo 16, 13.
  • 7. Cf. Gl 4, 6.
  • 8. Cf. Jo 3, 34.
  • 9. Cf. Jo 7, 39.
  • 10. Cf. Jo 17, 22.
  • 11. Cf. Jo 16, 14.
  • 12. São Gregório de Nissa, Adversus Macedonianos de Spiritu Sancto, 16: Gregorii Nysseni
    opera,
    ed. W. Jaeger-H. Langerbeck, V. 3/1 (Leiden 1958) p. 102-103 (PG 45, 1321).
  • 13. Cf. Mt 28, 19.
  • 14. Cf. Jo 3, 5-8.
  • 15. Cf. 1 Jo 2, 1 (paráklêton).
  • 16. Cf. Jo 16. 13.
  • 17. Cf. Jo 19, 34; 1 Jo 5, 8.
  • 18. Cf. Jo 4, 10-14; 7, 38: Ex 17, 1-6: Is 55, 1; Zc 14, 8: 1 Cor 10, 4. Ap 21, 6; 22, 17.
  • 19. Cf. 1 Jo 2, 20. 27; 2 Cor 1, 21.
  • 20. Cf. Ex 30, 22-32.
  • 21. Cf. 1 Sm 16, 13.
  • 22. Cf. Lc 4, 18-19; Is 61, 1.
  • 23. Cf. Lc 2, 11.
  • 24. Lc 2, 26-27.
  • 25. Cf. Lc 4, 1.
  • 26. Cf. Lc 6, 19; 8, 46.
  • 27. Cf. Rm 1, 4; 8, 11.
  • 28. Cf. Act 2, 36.
  • 29. Santo Agostinho, Sermão 341, 1, 1: PL 39, 1493: Ibid. 9, 11: PL 39. 1499.
  • 30. Cf. 1 Rs 18, 38-39.
  • 31. Cf. Act 2, 3-4.
  • 32. Cf. São João da Cruz, Llama de amor viva: Biblioteca Mística Carmelitana, v. 13 (Burgos 1931) p. 1-102; 103-213. [ID., Chama vida de amor: Obras Completas (Paço de Arcos, Edições Carmelo 1986) p. 829-957)].
  • 33. Cf. Ex 24, 15-18.
  • 34. Cf. Ex 33, 9-10.
  • 35. Cf. Ex 40, 36-38; 1 Cor 10, 1-2.
  • 36. Cf. 1 Rs 8, 10-12.
  • 37. Cf. Lc 1, 35.
  • 38. Cf. Act 1, 9.
  • 39. Cf. Lc 21, 27.
  • 40. Cf. 2 Cor 1, 22; Ef 1, 13; 4, 30.
  • 41. Cf. Mc 6, 5; 8, 23.
  • 42. Cf. Mc 10. 16.
  • 43. Cf. Mc 16, 18; Act 5, 12; 14, 3.
  • 44. Cf. Act 8, 17-19; 13, 3; 19, 6.
  • 45. Cf. Heb 6, 2.
  • 46. Cf. Lc 11, 20.
  • 47. Cf. Domingo de Pentecostes, Hino das I e II Vésperas: Liturgia Horarum, editio typica, v. 2 (Typis Polyglottis Vaticanis 1974), p. 795 e 812. [Liturgia das Horas. vol. II p. 850 e 861. edição da Gráfica de Coimbra, 1999].
  • 48. Cf. Gn 8, 8-12.
  • 49. Cf. Mt 3, 16 e par.
  • 50. Cf. Gl 4, 4
  • 51. Cf. 2 Cor 3, 14.
  • 52. Cf. Jo 5, 39. 46.
  • 53. Símbolo Niceno-Constantinopolitano: DS 150.
  • 54. Cf. Lc 24, 44.
  • 55. Cf. Sl 33, 6; 104. 30; Gn 1, 2; 2, 7; Ecl 3, 20-21; Ez 37, 10.
  • 56. Liturgia bizantina, Ofício das Horas. Matinas dos Domingos do segundo modo, Antífonas 1 e 2: Paraklêtikês (Romae 1885), p. 107.
  • 57. Santo Ireneu de Lião, Demonstratio praedicationis apostolicae. 11: SC 62, 48-49.
  • 58. Cf. Rm 3, 23.
  • 59. Cf. Jo 1, 14; Fl 2, 7.
  • 60. Cf. Gn 18, 1-15; Lc 1, 26-38.54-55; Jo 1, 12-13; Rm 4, 16-21.
  • 61. Cf. Gn 12, 3.
  • 62. Cf. Gl 3, 16.
  • 63. Cf. Jo 11, 52.
  • 64. Cf. Lc. 1, 73.
  • 65. Cf. Gn 22, 17-18; Rm 8, 32; Jo 3, 16.
  • 66. Cf. Ef 1, 13-14; Gl 3, 14.
  • 67. Cf. Ex 19-20; Dt 1-11; 29-31.
  • 68. Cf. Gl 3, 24.
  • 69. Cf. Rm 3, 20.
  • 70. Cf. 1 Pe 2, 9.
  • 71. Cf. 2 Sm 7: Sl 89; Lc 1, 32-33.
  • 72. Cf. Lc 24, 26.
  • 73. Cf. Sf 2, 3.
  • 74. Cf. Is 6-12
  • 75. Cf. Is 42, 1-9; Mt 12, 18-21: Jo 1, 32-34; e também Is 49, 1-6; Mr 3, 17: Lc 2, 32: e, por fim, Is 50, 4-10 e 52, 13 - 53, 12.
  • 76. Cf. Is 61, 1-2.
  • 77. Cf. Ez 11, 19; 36, 25-28; 37, 1-14: Jr 31, 31-34; Jl 3, 1-5.
  • 78. Cf. Act 2, 17-21.
  • 79. Cf. Sf 2, 3; Sl 22, 27; 34, 3; Is 49, 13; 61. 1; etc.
  • 80. Cf. Lc 1. 17.
  • 81. Cf. Lc 1, 41.
  • 82. Cf. Lc 1, 68.
  • 83. Cf. Mt 17, 10-13.
  • 84. Cf. Lc 7, 26.
  • 85. Cf. Mt 11, 13-14.
  • 86. Cf. Jo 1, 23; Is 40. 1-3.
  • 87. Cf. Jo 15, 26; 5, 33.
  • 88. Cf. 1 Pe 1, 10-12.
  • 89. Cf. Jo 3, 5.
  • 90. Cf. Pr 8, 1 – 9, 6; Ecl 24.
  • 91. Cf. Sf 3, 14; Zc 2, 14.
  • 92. Cf. Lc 1, 46-55.
  • 93 Cf. Lc 1, 26-38; Rm 4, 18-21; Gl 4, 26-28.
  • 94. Cf. Lc 2, 15-19.
  • 95. Cf. Mt 2, 11.
  • 96. Cf. Lc 2, 14.
  • 97. Cf. Jo 19, 25-27.
  • 98. Cf. Jo 6, 27.51.62-63.
  • 99. Cf. Jo 3, 5-8.
  • 100. Cf. Jo 4, 10.14.23-24.
  • 101. Cf. Jo 7, 37-39.
  • 102. Cf. Lc . 11, 13.
  • 103. Cf. Mt 10, 19-20.
  • 104. Cf. Jo 14, 16-17.26; 15. 26; 16, 7-15; 17, 26.
  • 105. Cf. Jo 13, 1; 17, 1.
  • 106. Cf. Lc 23. 46; Jo 19, 30.
  • 107 Cf. Jo 20, 22.
  • 108. Cf. Mt 28, 19; Lc 24, 47-48; Act 1, 8.
  • 109. Cf. Act 2, 33-36.
  • 110. Liturgia bizantina, Oficio das Horas, Vésperas de Pentecostes, Sticherum 4: Pentekostárion (Romae 1884) p. 390.
  • 111. Cf. Rm 8, 23; 2 Cor 1, 22.
  • 112. Cf. 1 Jo 4, 11-12.
  • 113. Cf. Mt 16, 24-26.
  • 114. Cf. Gl 5, 25.
  • 115. São Basílio Magno, Liber de Spiritu Sancto 15, 36: SC 17bis. 370 (PG 32, 132).
  • 116. Cf. Jo 15, 5. 8. 16.
  • 117. São Cirilo de Alexandria, Commentarius in Iohannem 11, 11: PG 74. 561.
  • 118. Cf. Sl 2, 6-7.
  • 119. Cf. Act 2, 36.
  • 120. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium 1: AAS 57 (1965) 5. 121. CatRom I, 10, 1, p. 104. 122. Santo Hipólito Romano, Tradição Apostólica, 35: ed. B. Botte (Münster i.W. 1989) p. 82. 123. CatRom I 10, 22, p. 118. 124. Cf. Act 19, 39. 125. Cf. Ex 19. 126. Cf. 1 Cor 11, 18; 14, 19.28.34-35. 127. Cf. 1 Cor 1, 2; 16, 1. 128. Cf. 1 Cor 15, 9; Gl 1, 13; Fl 3, 6. 129. Cf. Ef 1, 22; Cl 1, 18. 130. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 9: AAS 57 (1965) 13.131. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 6: AAS 57 (1965) 8. 132. Cf. Jo 10, 1-10.133. Cf. Is 40, 11; Ez 34, 11-31. 134. Cf. Jo 10, 11: Ez 34, 11-31. 135. Cf. Jo 10, 11-15. 136. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 6: AAS 57 (1965) 8. 137. Cf. 1 Cor 3, 9. 138. Cf. Rm 11, 13-26. 139. Cf. Mt 21, 33-43 e par.: Is 5, 1-7. 140. Cf. Jo 15, 1-5. 141. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 6: AAS 57 (1965) 8. 142. Cf. 1 Cor 3, 9. 143. Cf. 1 Cor 3, 11. 144. Cf. 1 Tm 3, 15. 145. Cf. Ef 2, 19-22. 146. Cf. Ap 21, 3. 147. Cf. 1 Pe 2, 5. 148. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 6: AAS 57 (1965) 8-9. 149. Cf. Ap 12, 17. 150. Cf. Ap 19, 7; 21, 2. 9; 22, 17. 151. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 6: AAS 57 (1965) 9. 152. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 2: AAS 57 (1965) 5-6. 153. Hermas, Pastor 8, 1 (Visio 2, 4, 1): SC 53, 96; cf. Aristides, Apologia 16, 7: BP 11, 125; São Justino, Apologia 2, 7: CA 216-218 (PG 6, 456). 154. Santo Epifânio, Panarion, 1, 1, 5, Haereses 2, 4: GCS 25, 174 (PG 41, 181). 155. Clemente de Alexandria, Paedagogus 1, 6, 27, 2: GCS 12, 106 (PG 8, 281). 156. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 9: AAS 57 (1965) 12; Ibid., 13: AAS 57 (1965) 17-18; Ibid., 16: AAS 57 (1965) 20. 157. Cf. Gn 12, 2; 15, 5-6. 158. Cf. Ex 19, 5-6; Dt 7, 6. 159. Cf. Is 2. 2-5: Mq 4, 1-4. 160. Cf. Os l; Is 1. 2-4; Jr 2: etc. 161. Cf. Jr 31, 31-34; Is 55. 3. 162. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 9: AAS 57 (1965) 13. 163. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 3: AAS 57 (1965) 6; ID., Decr. Ad gentes, 3: AAS 58 (1966) 949. 164. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 5: AAS 57 (1965) 7. 165. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 3: AAS 57 (1965) 6. 166. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 5: AAS 57 (1965) 7. 167. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 5: AAS 57 (1965) 7. 168. Cf. Mt 10, 16; 26, 31; Jo 10, 1-21. 169. Cf. Mt 12, 49. 170. Cf. Mt 5-6. 171. Cf. Mc 3, 14-15.172. Cf. Mt 19, 28: Lc 22, 30.173. Cf. Ap 21, 12-14.174. Cf. Mc 6. 7.175. Cf. Lc 10, 1-2. 176 Cf. Mt 10, 25; Jo 15, 20. 177. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 3: AAS 57 (1965) 6. 178. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 5: AAS 56 (1964) 99. 179. Cf. Santo Ambrósio, Expositio evangelii secundum Lucam, 2, 85-89: CCL 14, 69-72 (PL 15, 1666-1668). 180. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 4: AAS 57 (1965) 6. 181. II Concílio do Vaticano, Decr. Ad gentes, 4: AAS 58 (1966) 950. 182. Cf. Mt 28, 19-20: II Concílio do Vaticano, Decr. Ad gentes, 2: AAS 58 (1966) 948; Ibid., 5-6: AAS 58 (1966) 951-955. 183. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 4: AAS 57 (1965) 7. 184. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 5: AAS 57 (1965) 8. 185. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 48: AAS 57 (1965) 53. 186. Santo Agostinho, De Civitate Dei 18, 51 CSEL 40/2. 534 (PL 41. 614): cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 8: AAS 57 (1965) 12. 187. Cf. 2 Cor 5, 6; II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 6: AAS 57 (1965) 9. 188. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 5: AAS 57 (1965) 8. 189. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 2: AAS 57 (1965) 6. 190. CatRom. 1. 10. 20. p. 117. 191. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 8: AAS 57 (1965) 11. 192. Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 2: AAS 56 (1964) 98. 193. São Bernardo de Bernardo de Claraval, In Canticum sermo 27, 7, 14: Opera, ed. J. Leclercq-C.H. Talbot-H. Rochais, V. I (Romae 1957) p. 191. 194. Cf. Ef 5, 25-27. 195. Cf. Ef 3, 9-11. 196. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 48: AAS 57 (1965) 53. 197. João Paulo II. Ep. ap. Mulieris dignitatem, 27: AAS 80 (1988) 1718. 198. Cf. Ef 5, 27. 199. João Paulo II, Ep. ap. Mulieris dignitatem, 27: AAS 80 (1988) 1718, nota 55. 200. Santo Agostinho, Epistula 187, 11, 34: CSEL 57, 113 (PL 33, 845). 201. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 1 : AAS 57 (1965) 5. 202. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 9: AAS 57 (1965) 13. 203. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 48: AAS 57 (1965) 53. 204. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 45: AAS 58 (1966) 1066. 205. Paulo VI, Allocutio ad Sacri Collegii Cardinalium Patres (22 de Junho de 1973): AAS 65 (1973) 391. 206. II Concílio do Vaticano, Decr. Ad gentes, 7: AAS 58 (1966) 956: cf. Id, Const. dogm. Lumen Gentium, 17: AAS 57 (1965) 20-21. 207. Cf. Ap 14, 4. 208. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 9: AAS 57 (1965) 12-13.209. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 9: AAS 57 (1965) 13. 210. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 9: AAS 57 (1965) 13; cf. Jo 13, 34. 211. Cf. Rm 8, 2; Gl 5, 25. 212. Cf. Mt 5, 13-16. 213. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 9: AAS 57 (1965) 13.214. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 9: AAS 57 (1965) 13.215. Cf. João Paulo II,. Enc. Redemptor hominis, 18-21: AAS 71 (1979) 301-320.216. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 10: AAS 57 (1965) 14 217. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 12: AAS 57 (1965) 16. 218. Cf. Jo 12, 32. 219. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 36: AAS 57 (1965) 41. 220. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 8: AAS 57 (1965) 12. 221. São Leão Magno, Sermão 4, 1: CCL 138. 16-17 (PL 54, 149). 222. Cf. Mc 1, 16-20; 3, 13-19.223. Cf. Mt 13, 10-17. 224. Cf. Lc 10, 17-20.225. Cf. Lc 22. 28-30. 226. Cf. Jo 14, 18.227. Cf. Mt 28, 20. 228. Cf. Jo 20, 22; Act 2, 33. 229. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 7: AAS 57 (1965) 9. 230. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 7: AAS 57 (1965) 9. 231. Cf. Rm 6, 4-5; 1 Cor 12, 13. 232. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 7: AAS 57 (1965) 9.233. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 7: AAS 57 (1965) 10.234. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 7: AAS 57 (1965) 10. 235. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 7: AAS 57 (1965) 10. 236. Cf. Cl 2, 19. 237. Cf. Ef 4, 11-16. 238. Santo Agostinho, In Iohannis evangelium tractatus 21, 8: CCL 36, 216-217 (PL 35, 1568). 239. São Gregório Magno, Moralia in Job, Praefatio 6, 4: 14 CCL 143, 19 (PL 75, 525). 240. São Tomás de Aquino, Summa theologiae 3, q. 48, a. 2, ad 1: Ed. Leon. 11, 464. 241. Santa Joana D'Arc, Dictum: Procès de condamnation, ed. P. Tisset (Paris 1960), p. 166 (texto em francês). 242. Cf. Jo 3, 29. 243. Cf. Mt 22, 1-14; 25, 1-13. 244. Cf. 1 Cor 6, 15-17; 2 Cor 11, 2. 245. Cf. Ap 22. 17; Ef 1, 4: 5, 27. 246. Cf. Ef 5, 29. 247. Santo Agostinho, Enarratio in Psalmum 74, 4: CCL 39, 1207 (PL 37, 948-949). 248. Santo Agostinho, Sermão 268, 2: PL 38, 1232. 249. Pio XII, enc. Mystici Corporis: DS 3808. 250. Cf. 1Cor 3, 16-17; Ef 2, 21.251. Santo Ireneu de Lião, Adversus Haereses 3, 24, 1: SC 211. 472-474 (PG 7, 966). 252. Pio XII.enc. Mystici Corporis: DS 3808. 253. Cf. Ef 4, 16. 254. Cf. 1 Cor 12, 13. 255. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 7: AAS 57 (1965) 10. 256. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 12: AAS 57 (1965) 16; cf. Id. Decr. Apostolicam actuositatem, 3: AAS 58 (1966) 839-840. 257. Cf. 1 Cor 13. 258. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 12: AAS 57 (1965) 17 259. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium,30: AAS 57 (1965) 37; João Paulo II, Ex. ap. Christifideles laici, 24: AAS 81 (1989) 435. 260. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 13: AAS 57 (1965) 17. 261. II Concílio do Vaticano, Decr. Ad gentes, 1: AAS 58 (1966) 947. 262. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 4: AAS 57 (1965) 7; cf. São Cipriano de Cartago, De dominica Oratione, 23: CCL 3A. 105 (PL 4, 553). 263. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 8: AAS 57 (1965) 11. 264 Cf. Santo Ofício, Ep. ad Episcopos Angliae (14 de Setembro de 1864): DS 2888. 265. I Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Filius, c. 3: DS 3013. 266. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 2: AAS 57 (1965) 92.267. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 2: AAS 57 (1965) 92.268. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 78: AAS 58 (1966) 1101.269. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 2: AAS 57 (1965) 91. 270. Clemente de Alexandria, Paedagogus 1, 6, 42: GCS 12, 115 (PG 8, 300). 271.II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 13: AAS 57 (1905) 18.272. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 2: AAS 57 (1965) 91-92; Id, Const. dogm. Lumen Gentium, 14: AAS 57 (1965) 18-19; CIC cân 205. 273. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 8: AAS 57 (1965) 11-12. 274. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 3: AAS 57 (1965) 94. 275. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 3: AAS 57 (1965) 92-93. 276. Cf. CIC cân 751. 277. Orígenes, In Ezechielem homilia 9, 1: SC 352, 296 (PG 13, 732).278. II Concílio do Vaticano,. Decr. Unitatis redintegratio, 3: AAS 57 (1965) 93. 279. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 8: AAS 57 (1965) 12.280. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 3: AAS 57 (1965) 93: cf. Id. Const. dogm. Lumen Gentium, 15: AAS 57 (1965) 19.281. Cf. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 3: AAS 57 (1965) 93. 282. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 8: AAS 57 (1965) 12.
  • 283. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 4: AAS 57 (1965) 95.
  • 284. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 1: AAS 57 (1965) 90-91.
  • 285. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio,, 6: AAS 57 (1965) 96-97.
  • 286. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 7: AAS 57 (1965) 97.
  • 287. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 8: AAS 57 (1965) 98.
  • 288. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 9: AAS 57 (1965) 98.
  • 289. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 10: AAS 57 (1965) 99.
  • 290. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 4: AAS 57 (1965) 94; Ibid. 9: AAS, 57 (1965) 98: Ibid. 11: AAS 57 (1965) 99.
  • 291. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio,12: AAS 57 (1965) 99-100.
  • 292. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 5: AAS 57 (1965) 96.
  • 293. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 24: AAS 57 (1965) 107.
  • 294. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 39: AAS 57 (1965) 44.
  • 295. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 12: AAS 57 (1965) 16.
  • 296. Cf. Act 9,13: 1 Cor 6, 1; 16, 1.
  • 297. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 10: AAS 56 (1964) 102.
  • 298. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 3: AAS 57 (1965) 94.
  • 299. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 48: AAS 57 (1965) 53.
  • 300. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 48: AAS 57 (1965) 53.
  • 301. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 11: AAS 57 (1965) 16.
  • 302. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 42: AAS 57 (1965) 48.
  • 303. Santa Teresa do Menino Jesus, Manuscrito B. 3v: Manuscrits autobiographiques (Paris 992) p. 299. [Santa Teresa do Menino Jesus e da Santa Face, Obras Completas (Paço de Arcos, Edições do Carmelo 1996) p. 230].
  • 304. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 8: AAS 57 (1965) 12; cf. In. Decr. Unitatis redintegratio, 3: AAS 57 (1965) 92-94; Ibid. 6: AAS 57 (1965) 96-97.
  • 305. Cf. 1 Jo 1, 8-10.
  • 306. Mt 13, 24-30.
  • 307. Paulo VI, Sollemnis Professio fidei, 19: AAS 60 (1968) 440.
  • 308. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 40: AAS 57 (1965) 44-45: Ibid, 48-51: AAS 57 (1965) 53-58.
  • 309. João Paulo II, Ex. ap. Christifideles laici 16: AAS 81 (1989) 417.
  • 310. João Paulo II, Ex. ap. Christifideles laici 17: AAS 81 (1989) 419-420.
  • 311. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 65: AAS 57 (1965) 64.
  • 312. Santo Inácio de Antioquia, Epistula ad Smyrnaeos 8, 2: SC 10bis p. 138 (Funk 1, 282).
  • 313. Cf. Ef 1, 22-23.
  • 314. II Concílio do Vaticano, Decr. Ad gentes, 6: AAS 58 (1966) 953.
  • 315. II Concílio do Vaticano, Decr. Ad gentes, 4: AAS 58 (1966) 950-951.
  • 316. Cf. Mt 28, 19.
  • 317. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 13: AAS 57 (1965) 17.
  • 318. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 26: AAS 57 (1965) 31.
  • 319. II Concílio do Vaticano, Decr. Christus Dominus. 11: AAS 58 (1966) 677; CIC cân 368-369; CCEO cân 177 § 1. 178. 311, § 1. 312.
  • 320. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 23: AAS 57 (1965) 27.
  • 321. Santo Inácio de Antioquia, Ep ad Romanos, Inscr.: SC 10bis, p. 106 (Funk 1, 252).
  • 322. Santo Ireneu de Lião, Adversas Haereses 3, 3, 2: SC 211, 32 (PG 7, 849); I Concílio do Vaticano, Const. dogm. Pastor aeternus, c. 2: DS 3057.
  • 323. São Máximo o Confessor, Opuscula theologica et polemica: PG 91, 137-140.
  • 324. Paulo VI, Ex. ap. Evangelii nuntiandi, 62: AAS 68 (1976) 52.
  • 325. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 23: AAS57 (1965) 29.
  • 326. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 13: AAS 57 (1965) 18.
  • 327. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 14: AAS 57 (1965) 18-19.
  • 328. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 15: AAS 57 (1965) 19.
  • 329. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 3: AAS 57 (1965) 93.
  • 330. Paulo VI, Allocutio in Aede Sixtina, decem exactis annis a sublatis mutuis excomunicationibus inter Romanam et Constantinopolitanam Ecclesias (14 de Dezembro de 1975): AAS 68 (1976) 121: cf. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 13-18: AAS 57 (1965) 100-104.
  • 331. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 16: AAS 57 (1965) 20.
  • 332. Cf. II Concílio do Vaticano, Decl. Nostra aetate, 4: AAS 58 (1966) 742-743.
  • 333. Sexta-Feira da Paixão do Senhor, Celebração da Paixão do Senhor Oração Universal VI: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p. 254 [Trad. oficial portuguesa: Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992. p. 259.267].
  • 334. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 16: AAS 57 (1965) 20; cf. Id, Decl. Nostra aetate, 3: AAS 58 (1966) 741-742.
  • 335. II Concílio do Vaticano, Decl. Nostra aetate, 1: AAS 58 (1966) 740.
  • 336. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 16: AAS 57 (1965) 20; cf. Id, Decl. Nostra aetate, 2: AAS 58 (1966) 740-741; Paulo VI. Ex. ap. Evangelii nuntiandi, 53: AAS 68 (1976) 41.
  • 337. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 16: AAS 57 (1965) 20.
  • 338. Cf. Santo Agostinho, Sermão 96, 7, 9: PL 38, 588.
  • 339. Santo Ambrósio, De virginitate 18, 119: Sancti Ambrosii Episcopi Mediolanensis opera, v. 14/2 (Milano-Roma 1989) p. 96 (PL 16, 297).
  • 340. Cf. já em 1 Pe 3, 20-21.
  • 341. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 14: AAS 57 (1965) 18.
  • 342. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 16: AAS 57 (1965) 20; cf. Santo Ofício, Epistula ad Archiepiscopum Bostoniensem (8 de Agosto 1949): DS 3866-3872.
  • 343. Cf. Heb 11, 6.
  • 344. II Concílio do Vaticano, Decr. Ad gentes, 7: AAS 58 (1966) 955.
  • 345. II Concílio do Vaticano, Decr. Ad gentes, 1: AAS 58 (1966) 947.
  • 346. II Concílio do Vaticano, Decr. Ad gentes, 2: AAS 58 (1966) 948.
  • 347. Cf. João Paulo II. Enc. Redemptoris missio, 23: AAS 83 (1991) 269-270.
  • 348. Cf. II Concílio do Vaticano, Decr. Apostolicam actuositatem, 6: AAS 58 (1966) 842-843; João Paulo II, Enc. Redemptoris missio, 11: AAS 83 (1991) 259-260.
  • 349. João Paulo II, Enc. Redemptoris missio, 21: AAS 83 (1991) 268.
  • 350. II Concílio do Vaticano, Decr. Ad gentes, 5: AAS 58 (1966) 952.
  • 351. Tertuliano, Apologeticum 50, 13: CCL 1, 171 (PL 1, 603).
  • 352. II Concílio do Vaticano, Const.past. Gaudium et spes, 43: AAS 58 (1966) 1064.
  • 353. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 8: AAS 57 (1965) 12: cf. Ibid, 15: AAS 57 (1965) 20.
  • 354. II Concílio do Vaticano, Decr. Ad gentes, 1 AAS 58 (1966) 947.
  • 355. Cf. João Paulo II, Enc. Redemptoris missio, 12-20: AAS 83 (1991) 260-268.
  • 356. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 8: AAS 57 (1965) 12.
  • 357. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et Spes, 40: AAS 58 (1966) 1058.
  • 358. Cf. João Paulo II, Enc. Redemptoris missio, 42-47: AAS 83 (1991) 289-295.
  • 359. Cf. II Concílio do Vaticano, Decr. Ad gentes, 15: AAS 58 (1966) 964.
  • 360. Cf. João Paulo II, Enc. Redemptoris missio, 48-49: AAS 83 (1991) 295-297.
  • 361. Cf. João Paulo II, Enc. Redemptoris missio, 52-54: AAS 83 (1991) 299-302.
  • 362. II Concílio do Vaticano, Decr. Ad gentes, 6: AAS 58 (1966) 953.
  • 363. Cf. João Paulo II, Enc. Redemptoris missio, 50: AAS 83 (1991) 297-298.
  • 364. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 4: AAS 57 (1965) 96.
  • 365. Cf. João Paulo II, Enc. Redemptoris missio, 55: AAS 83 (1991) 302-304.
  • 366. II Concílio do Vaticano, Decr. Ad gentes, 9: AAS 58 (1966) 958.
  • 367. II Concílio do Vaticano, Decr. Ad gentes, 9: AAS 58 (1966) 958.
  • 368. Cf. Ap 21, 14.
  • 369. Cf. Mt 28, 16-20; Act 1, 8; 1 Cor 9, 1; 15, 7-8: Gl 1, 1: etc.
  • 370. Cf. Act 2, 42.
  • 371. Cf. 2 Tm 1, 13-14.
  • 372. II Concílio do Vaticano, Decr. Ad gentes, 5: AAS 58 (1966) 952.
  • 373. Prefácio dos Apóstolos Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p. 426 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992. p. 493].
  • 374. Cf. 1 Jo 13, 20; 17. 18.
  • 375. Cf. Lc 10, 16.
  • 376. Cf. Jo 15, 5.
  • 377. Cf. Mt 28, 20.
  • 378. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 20: AAS 57 (1965) 23.
  • 379. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 20: AAS 57 (1965) 23: cf. São Clemente Romano, Epistula ad Corinthios, 42, 4: SC 167, 168-170 (Funk, 1. 152); Ibid. 44, 2: SC 167, 172 (Funk, 1, 154-156).
  • 380. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 20: AAS 57 (1965) 24.
  • 381. II Concílio do Vaticano, Decr. Apostolicam actuositatem, 2: AAS 58 (1966) 838.
  • 382. II Concílio do Vaticano, Decr. Apostolicam actuositatem, 6: AAS 58 (1966) 840; cf. Jo 15, 5.
  • 383. Concílio do Vaticano, Decr. Apostolicam actuositatem, 3: AAS 58 (1966) 839.
  • 384.Cf. Ap 19. 6.
  • 385. Cf. Ef 1. 4.
  • 386. Cf. Ap 21, 9.
  • 387. Cf. Ap 21, 10-11.
  • 388. Cf. Ef 4, 3-5.
  • 389. II Concílio do Vaticano, Decr. Ad gentes, 2: AAS 58 (1966) 948.
  • 390. Cf. Ap 21, 14.
  • 391. Cf. Mt 16, 18.
  • 392. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 8: AAS 57 (1965) 11-12.
  • 393. CIC, cân. 204, § l; cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 31: AAS 57 (1965) 37-38.
  • 394. CIC, cân. 208: cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 32: AAS 57 (1965) 38-39.
  • 395. II Concílio do Vaticano, Decr. Apostolicam actuositatem, 2: AAS 58 (1966) 838-839.
  • 396. CIC cân. 207, § 2.
  • 397. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 18: AAS 57 (1965) 21-22.
  • 398. Cf. Rm 1, 1.
  • 399. Cf. 1 Cor 9, 19.
  • 400. II Concílio do Vaticano, Decr. Ad gentes, 5: AAS 58 (1966) 951.
  • 401. Cf. Jo 17, 21-23.
  • 402. Cf. Mt 4, 19.21; Jo 1, 43.
  • 403. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 19: AAS 57 (1965) 22.
  • 404. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 22: AAS 57 (1965) 25: cf. CIC cân 330.
  • 405. Cf. Mt 16, 18-19.
  • 406. Cf. Jo 21, 15-17.
  • 407. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 22: AAS 57 (1965) 26.
  • 408. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 23: AAS 57 (1965) 27.
  • 409. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 22: AAS 57 (1965) 26: ID. Decr. Christus Dominus, 2: AAS 58 (1966) 673; Ibid, 9: AAS 58 (1966) 676.
  • 410. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 22: AAS 57 (1965) 26: cf. CIC cân 336.
  • 411. CIC cân 337 § 1.
  • 412. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 22: AAS 57 (1965) 27.
  • 413. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 22: AAS 57 (1965) 26.
  • 414. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 23: AAS 57 (1965) 27.
  • 415. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 23: AAS 57 (1965) 27.
  • 416. II Concílio do Vaticano, Decr. Christus Dominus, 3: AAS 58 (1966) 674.
  • 417 II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 23: AAS 57 (1965) 28.
  • 418. Cf. Gl 2, 10.
  • 419. Cf. Canones Apostolorum, 34 [Constitutiones apostolicae 8, 47, 34]: SC 336, 284 (Funk, Didascalia et Constitutiones Apostolorum 1, 572-574).
  • 420. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 23: AAS 57 (1965) 29.
  • 421. II Concílio do Vaticano, Decr. Presbiterorum ordinis, 4: AAS 58 (1966) 995.
  • 422. Cf. Mc 16, 15.
  • 423. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 25: AAS 57 (1965) 29.
  • 424. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 12: AAS 57 (1965) 16: cf. Id, Const. dogm. Dei Verbum, 10: AAS 58 (1966) 822.
  • 425. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 25: AAS 57 (1965) 30: cf. I Concílio do Vaticano, Const. dogm. Pastor aeternus, c. 4: DS 3074.
  • 426 II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 10: AAS 58 (1966) 822.
  • 427. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 25: AAS 57 (1965) 30.
  • 428. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 25: AAS 57 (1965) 30.
  • 429. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 25: AAS 57 (1965) 29-30.
  • 430. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 26: AAS 57 (1965) 31.
  • 431. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 26: AAS 57 (1965) 32.
  • 432. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 27: AAS 57 (1965) 32.
  • 433. Cf. Lc 22, 26-27.
  • 434. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 27: AAS 57 (1965) 32.
  • 435. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 27: AAS 57 (1965) 33.
  • 436. Santo Inácio de Antioquia, Epistula ad Smyrnaeos 8, 1: SC 10bis, 138 (Funk 1, 282).
  • 437. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 31: AAS 57 (1965) 37.
  • 438. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 31: AAS 57 (1965) 37-38.
  • 439. Pio XII, Allocutio ad Patres Cardinales recenter creatos (20 de Fevereiro de 1946): AAS 38 (1946) 149; aduzido por João Paulo II, Ex. ap. Christifideles laici, 9: AAS 81 (1989) 406.
  • 440. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 33: AAS 57 (1965) 39.
  • 441. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 34: AAS 57 (1965) 40: cf. Ibid, 10: AAS 57 (1965) 14-15.
  • 442. CIC cân 835 § 4.
  • 443. Cf. CIC cân 230 § 1.
  • 444. CIC cân 230 § 3.
  • 445. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 35: AAS 57 (1965) 40.
  • 446 São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 3 q. 71, a. 4, ad 3: Ed. Leon. 12, 124.
  • 447. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 35: AAS 57 (1965) 40.
  • 448. II Concílio do Vaticano, Decr. Apostolicam actuositatem, 6: AAS 58 (1966) 843: cf. Id, Decr. Ad gentes, 15: AAS 58 (1966) 965.
  • 449. Cf. CIC cân 774.776.780.
  • 450. Cf. CIC cân 229.
  • 451. Cf. CIC cân. 822 § 3.
  • 452. CIC cân 212 § 3.
  • 453. Cf. Fl 2, 8-9.
  • 454. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 36: AAS 57 (1965) 41.
  • 455. Santo Ambrósio, Espositio psalmi CXVIII, 14, 30: CSEL 62, 318 (PL 15, 1476).
  • 456. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 36: AAS 57 (1965) 42.
  • 457. Paulo VI, Ex. ap. Evangelii nuntiandi, 73: AAS 68 (1976) 61.
  • 458. CIC cân 129 § 2.
  • 459. Cf. C1C cân 443 § 4.
  • 460. Cf. CIC cân. 463 § 1-2.
  • 461. Cf. CIC cân 511-512.536.
  • 462. Cf. CIC cân 517 § 2.
  • 463. Cf. CIC cân 492 § 1. 537.
  • 464. Cf. CIC cân 1421 § 2.
  • 465. II Concílio do Vaticano, Const. dogm Lumen Gentium, 36: AAS 57 (1965) 42.
  • 466. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 33: AAS 57 (1965) 39.
  • 467. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 44: AAS 57 (1965) 51.
  • 468. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 42-43: AAS 57 (1965) 47-50; ID. Decr. Perfectae caritatis, l: AAS 58 (1966) 702-703.
  • 469. Cf. II Concílio do Vaticano, Decr. Perfectae caritatis, 5: AAS 58 (1966) 704-705.
  • 470. Cf. CIC cân 573.
  • 471. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 43: AAS 57 (1965) 49.
  • 472. II Concílio do Vaticano, Decr. Perfectae caritatis, 1: AAS 58 (1966) 702.
  • 473 Cf. CIC cân 605.
  • 474. CIC cân 603 § 1.
  • 475. 1 Cor 7, 34-36.
  • 476. Cf. João Paulo II, Ex. ap. Vita consecrata, 7: AAS 88 (1996) 382.
  • 477. CIC cân. 604 § 1.
  • 478. Ordo Consecrationis virginum. Praenotanda 1, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970). p. 7 [ed. oficial portuguesa: Consagração das Virgens. Preliminares 1, edição típica.(Coimbra. Conferência Episcopal Portuguesa - Gráfica de Coimbra 1993) p. 9].
  • 479. Cf. CIC cân 604 § 1.
  • 480. Cf. Ordo Consecrationis virginum. Praenotanda 2. editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p. 7 [ed. oficial portuguesa: Consagração das Virgens. Preliminares 2, edição típica.(Coimbra, Conferência Episcopal Portuguesa — Gráfica de Coimbra 1993) p. 9].
  • 481. Cf. CIC cân 604 § 2.
  • 482. Cf. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 11: AAS 57 (1965) 102.
  • 483. Cf. CIC cân 573.
  • 484. Cf. CIC cân 607.
  • 485. Cf. CIC cân 591.
  • 486. II Concílio do Vaticano, Decr. Christus Dominus, 33-35: AAS 58 (1966) 690-692.
  • 487. II Concílio do Vaticano, Decr. Ad gentes, 18: AAS 58 (1966) 968-969; Ibid. 40: AAS 58 (1966) 987-988.
  • 488. João Paulo II, Enc. Redemptoris missio, 69: AAS 83 (1991) 317.
  • 489. CIC cân. 710.
  • 490. Pio XII, Const. ap. Provida Mater: AAS 39 (1947) 118.
  • 491. CIC cân 713 § 2.
  • 492. II Concílio do Vaticano, Decr. Perfectae caritatis, 11: AAS 58 (1966) 707.
  • 493. Cf. CIC cân 713.
  • 494. CIC cân 731 § 1-2.
  • 495. CIC cân 783: João Paulo II, Enc. Redemptoris missio, 69: AAS 83 (1991) 317-318.
  • 496. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 31: AAS 57 (1965) 37.
  • 497. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 44: AAS 57 (1965) 50-51
  • 498. Cf. CIC cân 207 § 1-2.
  • 499. CIC cân 331.
  • 500. II Concílio do Vaticano, Decr. Christus Dominus, 2: AAS 58 (1966) 673.
  • 501. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 23: AAS 57 (1965) 27.
  • 502. II Concílio do Vaticano, Decr. Apostolicam actuositatem, 2: AAS 58 (1966) 839.
  • 503. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 43: AAS 58 (1966) 1063.
  • 504. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 36: AAS 57 (1965) 41.
  • 505. São Nicetas de Remesiana, Instructio ad competentes 5, 3, 23 [Explanatio Symboli, 10]: TPL 1, 119 (PL 52, 871).
  • 506. São Tomás de Aquino, In Symbolum Apostolorum scilicet «Credo in Deum» espositio, 13: Opera omnia, v. 27 (Parisiis 1875) p. 224.
  • 507. Cat Rom 1, 10, 24, p. 119.
  • 508. Cat Rom 1, 10, 24, p. 119.
  • 509. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 12: AAS 57 (1965) 16.
  • 510. Cat Rom 1, 10, 27, p. 121.
  • 511. Cf. Lc 16, 1-3.
  • 512. Cf. 1 Cor 10. 24.
  • 513. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 49: AAS 57 (1965) 54.
  • 514. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 49: AAS 57 (1965) 54-55.
  • 515. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 49: AAS 57 (1965) 55.
  • 516. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 49: AAS 57 (1965) 55.
  • 517. São Domingos, moribundo, aos seus irmãos: Relatio iuridica 4 (Frater Radulphus de Faventia), 42: Acta sanctorum, Augustus I, p. 551.
  • 518. Santa Teresa do Menino Jesus, Verba (17 de Julho de 1897): Derniers Entretiens (Paris 1971) p. 270. [Santa Teresa do Menino Jesus e da Santa Face, Obras Completas (Paço de Arcos, Edições do Carmelo 1996) p. 1167].
  • 519. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 50: AAS 57 (1965) 56.
  • 520. Martyrium sancti Polycarpi 17, 3: SC 10bis. 232 (Funk 1, 336).
  • 521. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 50: AAS 57 (1965) 55.
  • 522. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 51: AAS 57 (1965) 58.
  • 523. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 3: AAS 57 (1965) 6.
  • 524. Paulo VI, Sollemnis Professio fidei, 30: AAS 60 (1968) 445.
  • 525. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 53: AAS 57 (1965) 57-58: cf. Santo Agostinho, De sancta virginitate 6, 6: CSEL 41, 240 (PL 40, 399).
  • 526. Paulo VI, Allocutio ad Conciliares Patres, tertia exacta Oecumenicae Synodi Sessione (21 de Novembro de 1964): AAS 56 (1964) 1015.
  • 527. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 57: AAS 57 (1965) 61.
  • 528. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 58: AAS 57 (1965) 61-62.
  • 529. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 69: AAS 57 (1965) 66.
  • 530.II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 59: AAS 57 (1965) 62.
  • 531. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 59: AAS 57 (1965) 62: cf. Pio XII, Const. ap. Munificentissimus Deus (1 Novembro de 1950): DS 3903.
  • 532. Liturgia bizantina, Tropário para a festa da Dormição da bem-aventurada Virgem Maria: Horológion tò mega (Romae 1876) p. 215.
  • 533. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 53: AAS 57 (1965) 59.
  • 534. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 63: AAS 57 (1965) 64.
  • 535. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 61: AAS 57 (1965) 63.
  • 536. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 62: AAS 57 (1965) 63.
  • 537. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 60: AAS 57 (1965) 62.
  • 538. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 62: AAS 57 (1965) 63.
  • 539. Paulo VI, Ex. Ap. Marialis cultus, 56: AAS 66 (1974) 162.
  • 540. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 66: AAS 57 (1965) 65.
  • 541. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 103: AAS 56 (1964) 125.
  • 542. Paulo VI, Ex. Ap. Marialis cultus, 42: AAS 66 (1974) 152-153.
  • 543. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 69: AAS 57 (1965) 66-67.
  • 544. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 68: AAS 57 (1965) 66
  • 545. Paulo VI, Sollemnis Professio fidei, 15: AAS 60 (1968) 439.
  • 544. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 68: AAS 57 (1965) 66.
  • 545. Paulo VI, Sollemnis Professio fidei, 15: AAS 60 (1968) 439.
  • 546. Cf. Rm 4, 25.
  • 547. CatRom 1, 11, 3, P.123.
  • 548. CatRom1, 11, 4, p. 123.
  • 549. São Gregório de Nazianzo, Oratio 39, 17: SC 358, 188 (PG 36, 356).
  • 550. Concílio de Trento, Sess. 14ª, Doctrina de sacramento Paenitentiae, c. 2: DS 1672.
  • 551. Santo Agostinho, Sermão 214, 11: ed. P. Verbraken: Revue Bénédictine 72 (1962) 21 (PL 38, 1071-1072).
  • 552. CatRom 1, 11, 5, p. 124.
  • 553. Cf. Mt 18, 21-22.
  • 554. Santo Ambrósio, De Paenitentia 1, 8, 34: CSEL 73, 135-136 (PL 16, 476-477).
  • 555. São João Cristóstomo, De sacerdotio 3, 5: SC 272, 148 (PG 48, 643).
  • 556. Santo Agostinho, Sermão 213, 8, 8: ed. G. Morin, Sancti Augustini sermones post Maurinos reperti [Guelferbytanus 1, 9] (Romae 1930) p. 448 (PL 38, 1064).
  • 557. CatRom1, 11, 6, p. 124-125.
  • 558. Cf. Jo 6, 39-40.
  • 559. Cf. 1 Ts 4, 14; 1 Cor 6, 14; 2 Cor 4, 14; Fl 3, 10-11.
  • 560. Cf. Gn 6, 3: Sl 56, 5: Is 40, 6.
  • 561. Tertuliano, De resurrectione mortuorum 1, 1: CCL 2, 921 (PL 2, 841).
  • 562. Cf. 2 Mac 7, 29: Dn 12, 1-13.
  • 563. Cf. Act 23, 6.
  • 564. Cf. Jo 11, 24.
  • 565. Cf. Jo 5, 24-25: 6, 40.
  • 566. Cf. Jo 6, 54.
  • 567. Cf. Mc 5, 21-43: Lc 7, 11-17: Jo 11.
  • 568. Cf. Mt 12, 39.
  • 569. Cf. Jo 2, 19-22.
  • 570. Cf. Mc 10, 34.
  • 571. Cf. Act 4, 33.
  • 572. Cf. Act 17, 32: 1 Cor 15, 12-13.
  • 573. Santo Agostinho, Enarratio Psalmum 88, 2. 5: CCL 39, 1237 (PL 37, 1134).
  • 574. Cf. Dn 12, 2.
  • 575. IV Concílio de Trento, c. 1. De fide catholica: DS 801.
  • 576. Cf. Fl 3, 21.
  • 577. Santo Ireneu de Lião, Adversus Haereses 4, 18, 5: SC 100, 610-612 (PG 7, 1028-1029).
  • 578. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 48: AAS 57 (1965) 54.
  • 579. Cf. Fl 3, 20.
  • 580. Cf. Fl 1, 23.
  • 581. Cf. Paulo VI, Sollemnis Professio fidei, 28: AAS 60 (1968) 444.
  • 582. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 18: AAS 58 (1966) 1038.
  • 583. Cf. Gn 2, 17.
  • 584. Cf. Rm 6, 3-9: Fl 3, 10-11.
  • 585. Cf. Gn 2, 17; 3, 3.19; Sb 1, 13; Rm 5, 12; 6, 23.
  • 586. Cf. Concílio de Trento, Sess. 5ª. Decr. de peccato originali, can 1: DS 1511.
  • 587. Cf. Sb 2, 23-24.
  • 588. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 18: AAS 58 (1966) 1038.
  • 589.Cf. Mc 14, 33-34: Heb 5, 7-8.
  • 590. Cf. Rm 5, 19-21.
  • 591. Santo Inácio de Antioquia, Epistula ad Romanos 6, 1-2: Sc: l0bis, 114 (Funk 1, 258-260).
  • 592. Cf. Lc 23, 46.
  • 593. Santo Inácio de Antioquia, Epistula ad Romanos 7, 2: Sc 10bis, 116 (Funk 1, 260).
  • 594. Santa Teresa de Jesus, Poesía, 7: Biblioteca Mística Carmelitana, v. 6 (Burgos 1919) p. 86. [Santa Teresa de Ávila, Seta de Fogo (Lisboa, Assírio & Alvim 1989) p. 31].
  • 595. Santa Teresa do Menino Jesus, Lettre (9 de Junho de 1897): Correspondance Générale, v. 2 (Paris 1973) p. 1015. [Santa Teresa do Menino Jesus e d Santa Face, Obras Completas (Paço de Arcos, Edições do Carmelo 1996) p. 622].
  • 596. Cf. 1 Ts 4, 13-14.
  • 597. Prefácio dos Defuntos I: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p. 439 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992, 509].
  • 598. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 48: AAS 57 (1965) 54.
  • 599. Imitação de Cristo 1, 23, 5-8: ed. T. Lupo (Città del Vaticano 1982) p. 70.
  • 600. São Francisco de Assis, Cântico das criaturas: Opuscula sancti Patris Francisci Assisiensis, ed. C. Esser (Grottaferrata 1978) p. 85-86. [Cf. Fontes Franciscanas, I (Braga, Editorial Franciscana, 1994) p. 781.
  • 601. Tertuliano, De resurrectione mortuorum 8, 2: CCL 2, 931 (PL 2, 852).
  • 602. II Concílio de Lião, Professio fidei Michaelis Palaeologi imperatoris: DS 854. C
  • 603. Cf. 1 Cor 15, 42.
  • 604. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 18: AAS 58 (1966) 1038.
  • 605. Ordo Unctionis infirmorum eorumque pastoralis curae. Orto commendationis morientium. 146-147, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1972) p. 60-61 [em port.: Unção e Pastoral dos Doentes. Encomendação dos moribundos. 146-147, segunda edição típica (Coimbra, Gráfica de Coimbra — Conferência Episcopal Portuguesa, 1994) p. 1091.
  • 606. Cf. 2 Tm 1, 9-10.
  • 607. Cf. Lc 16, 22.
  • 608. Cf. Lc 23, 43.
  • 609. Cf. 2 Cor 5, 5: Fl 1, 23; Heb 9, 27: 12, 23.
  • 610. Cf. Mt 16, 26.
  • 611. Cf. II Concílio de Lião, Professio fidei Michaelis Palaeologi imperatoris: DS 856: Concílio de Florença, Decr. pro Graecis: DS 1304: Concílio de Trento, Sess. 25ª, Decretum de purgatorio: DS 1820.
  • 612. Cf. II Concílio de Lião, Professio fidei Michaelis Palaeologi imperatoris: DS 857; João XXII, Buda Ne super his: DS 991; Bento XII, Const. Benedictus Deus: DS 1000-1001; Concílio de Florença, Decr. pro Graecis: DS 1305.
  • 613. Cf. II Concílio de Lião, Professio fidei Michaelis Palaeologi imperatoris: DS 858; Bento XII, Const. Benedictus Deus: DS 1002; Concílio de Florença, Decr. pro Graecis: DS 1306.
  • 614. São João da Cruz, Avisos y sentencias. 57: Biblioteca Mística Carmelitana, N. 13 (Burgos 1931), p. 238. [S. João da Cruz, Ditos de luz, e amor. 57: Obras Completas (Paço de Arcos, Edições Carmelo 1986) P. 1015].
  • 615. Cf. Ap 22, 4.
  • 616. Bento XII. Const. Benedictus Deus: DS 1000; cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 49 AAS 57 (1965) 54.
  • 617. Cf. Jo 14, 3; Fl 1, 23: 1 Ts 4, 17.
  • 618. Cf. Ap 2, 17.
  • 619. Santo Ambrósio, Expositio evangelii secundum Lucam 10, 121: CCL, 14, 379 (PL 15-1927).
  • 620. São Cipriano de Cartago, Epistula 58, 10: CSEL 3/2, (1996): 665; 58.10.1: CCL 3C, 333-334 (56, 10: PL 4, 367-368).
  • 621. Cf. Mt 25, 21.23.
  • 622. Cf. Conc. de Florença, Decr. pro Graecis: DS 1304.
  • 623. Cf. Concílio de Trento, Sess. 25ª, Decretum de purgatorio: DS 1820: Sess. 6ª. Decr. de iustificatione, canon 30: DS 1580.
  • 624. Por exemplo, 1 Cor 3, 15: 1 Pe 1, 7.
  • 625. São Gregório Magno, Dialogi 4, 41, 3: SC 265, 148 (4, 39: PL 77, 396).
  • 626. Cf. II Concílio de Lião, Professio fidei Michaelis Palaeologi imperatoris: DS 856.
  • 627. Cf. Job 1, 5.
  • 628. São João Crisóstomo, In epistulam I ad Corinthios homilia 41, 5: PG 61, 361.
  • 629. Cf. Mt 25, 31-46.
  • 630. Cf. Mt 5, 22.29; 13, 42.50; Mc 9, 43-48.
  • 631. Cf. Mt 10, 28.
  • 632. Cf. Symbolum Quicumque: DS 76; Synodus Constantinopolitana. q (em 543), Anathematismi contra Origenem, 7: DS 409; Ibid, 9: DS 411; IV Concílio de Latrão, Cap. I, De fide catholica: DS 801: II Concílio de Lião, Professio fidei Michaelis Palaeologi imperatoris: DS 858; Bento XII, Const. Benedictus Deus: DS 1002; Concílio de Florença, Decr. pro Iacobitis: DS 1351: Concílio de Trento, Sess. 6ª, Decr. de iustificatione, canon 25: DS 1575; Paulo VI. Sollemnis Professio fidei, 12: AAS 60 (1968) 438.
  • 633. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 48: AAS 57 (1965) 54.
  • 634. II Concílio de Orange, Conclusio: DS 397; Concílio de Trento, Sess. 6ª. Decr: de iustificatione, canon 17: DS 1567.
  • 635. Oração Eucarística I ou Cânone Romano, 88: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p. 450 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992, 518].
  • 636. Cf. Jo 12, 48.
  • 637. Santo Agostinho, Sermão 18, 4, 4: CCL 41, 247-249 (PL 38, 130-131).
  • 638. Cf. Ct 8, 6.
  • 639. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 48: AAS 57 (1965) 53.
  • 640. Cf. Ap 21, 1.
  • 641. Cf. Ap 21, 5.
  • 642. Cf. Ap 21, 27.
  • 643. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 1: AAS 57 (1965) 5.
  • 644. Cf. Ap 21, 27.
  • 645. Santo Ireneu de Lião, Adversus Haereses 5, 32. 1: SC 153, 398 (PG 7, 1210).
  • 646. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 39: AAS 58 (1966) 1056-1057.
  • 647. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 39: AAS 58 (1966) 1057.
  • 648. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 39: AAS 58 (1966) 1057: cf. Const. dogm. Lumen Gentium, 2: AAS 57 (1965) 5-6.
  • 649. São Cirilo de Jerusalém, Catecheses illuminandorum 18, 29: Opera. v. 2. ed. J. Rupp (Monaci 1870) p. 332 (PG 33, 1049).
  • 650. Paulo VI, Sollemnis Professio fidei, 28: AAS 60 (1968) 444.
  • 651. Paulo VI, Sollemnis Professio fidei, 29: AAS 60 (1968) 444.
  • 652. Cf. Sagrada Congregação do Clero, Directorium catechisticum generale, 69: AAS 64 (1972) 141.
  • 653. Oração antes da Comunhão, 132: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p. 474 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992, 546].
  • 654. II Concílio de Lião, Professio fidei Michaelis Palaeologi imperatoris: DS 859: cf. Concílio de Trento, Sess. 6ª, Decretum de iustificatione, c. 16: DS 1549.
  • 655. Cf. Ap 22, 21.
  • 656. Cf. Mt 6, 2.5.16.
  • 657. Cf. Jo 5, 19.
  • 658. Santo Agostinho, Sermão 58, 11, 13: PL 38, 399.
  • 659. Doxologia final da oração eucarística: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p. 455, 460, 464 e 471 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992, p. 522, 528, 535, 543, etc.].

Notas e Referências

  • 1. Cf. Ef 3, 4.
  • 2. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 5: AAS 56 (1964) 99.
  • 3. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 2: AAS 56 (1964) 97-98.
  • 4. Cf. Jo 17, 4
  • 5. Cf. Act 13, 2: Lc 1, 23.
  • 6. Cf. Rm 15, 16; Fl 2, 14-17.30.
  • 7. Cf. Rm 15, 27; 2 Cor 9, 12; Fl 2, 25.
  • 8. Cf. Heb 8, 2.6.
  • 9. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 7: AAS 56 (1964) 101.
  • 10. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 11: AAS 56 (1964) 103.
  • 11. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 9: AAS 56 (1964) 101.
  • 12. Cf. Ef 3, 16-17.
  • 13.  II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 10: AAS 56 (1964) 102.
  • 14. João Paulo II, Ex. Ap. Catechesi tradendae, 23: AAS 71 (1979) 1296.
  • 15. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 3-4: AAS 56 (1964) 98.

Notas e Referências

  • 1. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 6: AAS 56 (1964) 100; Id, Const. dogm. Lumen Gentium, 2: AAS 57 (1965) 6.
  • 2. Cf. Lc 10, 21.
  • 3. Cf. Jo 13, 1; 17, 1.
  • 4.  II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosactum Concilium, 6: AAS 56 (1964) 100.
  • 5. Cf. Jo 20, 21-23.
  • 6.  II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosactum Concilium, 7: AAS 56 (1964)100-101.
  • 7.  II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosactum Concilium, 7: AAS 56 (1964)101.
  • 8.  II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosactum Concilium, 8: AAS 56 (1964) 101; cf. Id., Const. dogm. Lumen Gentium, 50: AAS 57 (1965) 55-57.
  • 9. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 2: AAS 57 (1965) 6.
  • 10. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 14-16: AAS 58 (1966) 824-625.
  • 11. Cf. Lc 24, 13-49.
  • 12. Cf. 2 Cor 3, 14-16.
  • 13. Cf. 1 Pe 3, 21.
  • 14. Cf. 1 Cor 10, 1-6.
  • 15. Cf. Lc 1, 17.
  • 16. Cf. Jo 14, 26.
  • 17.  II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosactum Concilium, 24: AAS 56 (1964) 106-107.
  • 18. II Concílio do Vaticano, Decr. Presbiterorum ordinis, 4: AAS 58 (1966) 996.
  • 19. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 2: AAS 58 (1966) 818.
  • 20.  São João Damasceno, Expositio fidei, 86 [De fide orthodoxa, 4, 13]: PTS 12, 194-195 (PG 94, 1141.1145).
  • 21. Cf. Ef 1, 14; 2 Cor 1, 22.
  • 22. Cf. Jo 15, 1-17; Gl 5, 22.
  • 23. Cf. 1 Jo 1, 3-7.
  • 24. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosactum Concilium, 6: AAS 56 (1964) 100.
  • 25. Cf. II Concílio de Lião, Professio fidei. Michaelis Palaeologi imperatoris: DS 860; Concílio de Florença, Decretum pro Armenis: DS 1310; Concílio de Trento, Sess. 7ª, Canones de sacramentis in genere, can 1: DS 1601.
  • 26. Concílio de Trento, Sess. 7ª,  Decretum de sacramentis, Prooemium: DS 1600.
  • 27. Concílio de Trento, Sess. 7ª, Canones de sacramentis in genere, can 1: DS 1601.
  • 28. São Leão Magno, Sermão 74. 2: CCL 138A, 457 (PL 54, 398).
  • 29. Cf. Lc 5, 17; 6, 19; 8, 46.
  • 30. Cf. Mt 13, 52; 1 Col- 4, I.
  • 31. Santo Agostinho, De civitate Dei 22, 17: CSEL 40/2, 625 (PL 41. 779); cf. São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 3. q. 64, a. 2. ad 3; Ed. Leon. 12, 43.
  • 32. Pio XII, Enc. Mystici corporis: AAS 35 (1943) 226.
  • 33. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 11: AAS 57 (1965) 15.
  • 34. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 11: AAS 57 (1965) 15.
  • 35. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 14: AAS 57 (1965) 14.
  • 36. Cf. Jo 20. 21-23; Lc 24. 47; Mt 28, 18-20.
  • 37. Concílio de Trento, Sess. 7ª, Canones de sacramentis in genere, can 9: DS 1609.
  • 38.II Concílio do Vaticano, Decr. Presbyterorum ordinis, 4: AAS 58 (1966) 995-996.
  • 39.  II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosactum Concilium, 59: AAS 56 (1964) 116.
  • 40. Próspero de Aquitânia [séc. V], Indiculus, c. 8: DS 246 (PL 51, 209).
  • 41. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 8: AAS 58 (1966) 821.
  • 42. Cf. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 2: AAS 57 (1965) 91-92: Ibid., 15: AAS 57 (1965) 101-102.
  • 43. Cf. Concílio de Trento, Canones de sacramentis in genere, can 5: DS 1605; Ibid., can. 6: DS 1606.
  • 44. Cf. Concílio de Trento, Canones de sacramentis in genere, can 8: DS 1608.
  • 45. São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 3, q. 68, a. 8, c.: Ed. Leon. 12, 100.
  • 46. Cf. Concílio de Trento, Canones de sacramentis in genere, can 4: DS 1604.
  • 47. Cf. 2 Pe 1, 4.
  • 48. São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 3, q. 60, a. 3 c.: Ed. Leon. 12, 6.
  • 48. São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 3, q. 60, a. 3 c.: Ed. Leon. 12, 6.

Notas e Referências

  • 1. Cf. Ap 4, 2.
  • 2. Cf. Ec 1, 26-28.
  • 3. Cf. Jo 1, 29.
  • 4. Cf. Heb 4, 14-15; 10, 19-21: etc.
  • 5. Liturgia Bizantina. Anáfora de São João Crisóstomo: F. E. Brigtman, Liturgies Eastern and Western (Oxford 1896) p. 378 (PG 63, 913).
  • 6. Cf. Jo 4, 10-14; Ap 21, 6.
  • 7. Cf. Ap 4-5: Is 6, 2-3.
  • 8. Cf. Ap 7, 1-8; 14, 1.
  • 9. Cf. Ap 12.
  • 10. Cf. Ap 21, 9.
  • 11. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 26: AAS 56 (1964) 107.
  • 12. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 27: AAS 56 (1964) 107.
  • 13. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 10: AAS 57 (1965) 14.
  • 14. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 10: AAS 57 (1965) 14: Ibid., 34: AAS 57 (1965) 40: Id., Decr. Presbyterorum ordinis, 2: AAS 58 (1966) 991-992.
  • 15. Cf. 1 Pe 2, 4-5.
  • 16. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 14: AAS 56 (1964) 104.
  • 17. Cf. II Concílio do Vaticano, Decr. Presbyterorum ordinis, 2: AAS 58 (1966) 992; Ibid. 15: AAS 58 (1966) 992: Ibid. 15: AAS 58 (1966) 1014.
  • 18. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 29: AAS 56 (1964) 107.
  • 19.  II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 28: AAS 56 (1964) 107.
  • 20. Cf. Sb 13, 1: Rm 1, 19-20; Act 14, 17.
  • 21. Cf. Lc 8, 10.
  • 22. Cf. Jo 9, 6: Mc 7, 33-35; 8, 22-25.
  • 23. Cf. Lc 9, 31; 22, 7-20.
  • 24. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 112: AAS 56 (1964) 128.
  • 25. Cf. Cl 3, 16-17.
  • 26. Cf. Santo Agostinho, Enarratio in Psalmum, 72, 1: CCL 39, 986 (PL 36, 914).
  • 27. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 112: AAS 56 (1964) 128.
  • 28.  Cf. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 112: AAS 56 (1964) 128.
  • 29.  Santo Agostinho, Confissões 9, 6, 14: CCL27, 141 (PL 32, 769-770).
  • 30. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 119: AAS 56 (1964) 129-130.
  • 31. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 118: AAS 56 (1964) 129.
  • 32. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 121: AAS56 (1964) 130.
  • 33. São João Damasceno, De sacris imaginibus oratio 1, 16: PTS 17, 89 e 92 (PG 94, 1245 e 1248).
  • 34. II Concílio de Niceia (em 787) Terminus: COD p. 135.
  • 35. Cf. Rm 8, 29; 1 Jo 3, 2.
  • 36. II Concílio de Niceia, Definitio de sacris imaginibus: DS 600.
  • 37. São João Damasceno, De sacris imaginibus oratio 1, 47: PTS 17. 151 (PG 94, 1268).
  • 38. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 102: AAS 56 (1964) 125.
  • 39. Cf. Mt 6, 1.
  • 40. Cf. Heb 3, 7-4, 11; Sl 95, 8.
  • 41. Pseudo-Hipólito de Roma, In sanctum Pascha 1, 1-2: Studia patristica mediolanensia 15, 230-232 (PG 59, 755).
  • 42. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 106: AAS 56 (1964) 126.
  • 43. Cf. Matinas do dia da Páscoa do rito Bizantino. Ode 9, tropário: Pentekostárion (Roma 1884) p. 11.
  • 44. Cf. Jo 21, 12: Lc 24, 30.
  • 45. São Jerónimo, In die Dominica Paschae homilia: CCL 78, 550 (PL 30. 218-219).
  • 46. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 106: AAS 56 (1964) 126.
  • 47. Fanqîth. Breviarium iuxta Ecclesiae Antiochenae Syrorum, v. 6, (Mossul )886) p. 193b.
  • 48. Cf. Lc 4, 19.
  • 49. Santo Atanásio de Alexandria, Epistula festivalis 1 (em 329), 10: PG 26, 1366.
  • 50. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 103: AAS 56 (1964) 125.
  • 51. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 104: AAS 56 (1964) 126; cf. Ibid., 108: AAS 56 (1964) 126 e Ibid., 111: AAS 56 (1964)127.
  • 52. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, IV, 83-101: AAS 56 (1964) 121-125.
  • 53. Cf. 1 Ts 5, 17; Ef 6, 18.
  • 54. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 84: AAS 56 (1964) 121.
  • 55. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 98: AAS 56 (1964) 124.
  • 56. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 84: AAS 56 (1964) 121.
  • 57. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 83: AAS 56 (1964) 121.
  • 58.  Cf. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 86: AAS 56 (1964) 121: Ibid., 96: AAS 56 (1964) 123; Id., Decr. Presbyterorum ordinis, 5: AAS 58 (1966) 998.
  • 59. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 98: AAS 56 (1964) 124.
  • 60. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 100: AAS 56 (1964) 124.
  • 61. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 90: AAS 56 (1964) 122.
  • 62. Cf. II Concílio do Vaticano, Decl. Dignitatis humanae, 4: AAS 58 (1966) 932-933.
  • 63. II Concílio do Vaticano, Decr. Presbyterorum ordinis, 5: AAS 58 (1966) 998; cf. Id., Const. Sacrosanctum Concilium, 122-127: AAS 56 (1964) 130-132.
  • 64. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 7: AAS 56 (1964) 100-101.
  • 65. Cf. Heb 13, 10.
  • 66. Cf. Instrução geral do Missal Romano, 259: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p.75 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992. p. 56].
  • 67. Paulo VI, Enc. Mysterium fedei: AAS 57 (1965) 771.
  • 68. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 128: AAS 56 (1964) 132.
  • 69. Instrução geral do Missal Romano, 271: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p. 77 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992. p. 57].
  • 70. Instrução geral do Missal Romano, 272: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p.77 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992, p. 571.
  • 71.  II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 106: AAS 56 (1964) 126.
  • 72. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 102: AAS 56 (1964) 125.
  • 73. Cf. Paulo VI, Ex. ap. Evangelii nuntiandi, 63-64: AAS 68 (1976) 53-55.
  • 74. Cf. 2 Tm 1, 14.
  • 75. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 23: AAS 57 (1965) 28-29; in. Decr. Unitatis redintegratio, 4: AAS 57 (1965) 95.
  • 76. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 4: AAS 56 (1964) 98.
  • 77. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 37-40: AAS 56 (1964) 110-111.
  • 78. Cf. João Paulo II, Ex. Ap. Catechesi tradendae, 53: AAS 71 (1979) 1319-1321.
  • 79. João Paulo II, Carta Ap. Vicesimus quintus annus, 16: AAS 81 (1989) 912-913: cf. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 21: AAS 56 (1964) 105-106.
  • 80. João Paulo II, Carta Ap. Vicesimus quintus annus, 16: AAS 81 (1989) 913.

Notas e Referências

  • 1. São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 3. q. 65, a. 1. c: Ed. Leon. 12, 56-57.
  • 2. São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 3. q. 65. a. 3. c: Ed. Leon. 12, 60.
  • 3. Paulo VI, Const. Ap. Divinae consortium naturae: AAS 63 (1971) 657: cf. Ordo initiationis christianae adultorum, Praenotanda 1-2 (Typis Polyglottis Vaticanis 1972) p. 7 [Iniciação cristã dos adultos, Segunda Edição, Preliminares, 1-2 (Coimbra, Gráfica de Coimbra – Conferência Episcopal Portuguesa, 1996) p. 9-10]
  • 4. Cf. Concílio de Florença, Decretum pro Armenis: DS 1314: CIC can 204, § 1. 849; CCEO can 675 § 1.
  • 5. CatRom 2, 2, 5, p. 179.
  • 6. Cf. Rm 6, 3-4; Cl 2, 12.
  • 7. São Justino, Apologia 1, 61: CA 1, 168 (PG 6, 421).
  • 8. Cf. Heb 10, 32.
  • 9 Cf. 1 Ts 5, 5.
  • 10. São Gregório Nazianzo, Oratio 40, 3-4: SC 358, 202-204 (PG 36, 361-364).
  • 11. Vigília Pascal, Bênção da água: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p. 283 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992, 315].
  • 12. Cf. Gn 1, 2.
  • 13. Vigília Pascal, Bênção da água: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970). p. 283 [A tradução oficial portuguesa desta oração não inclui a metáfora da «concepção»: «Logo no princípio do mundo, o vosso Espírito pairava sobre as águas, prefigurando o seu poder de santificar»: Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992, 315].
  • 14. Vigília Pascal, Bênção da água: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p. 283 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992. 3151.
  • 15. Vigília Pascal, Bênção da água: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p. 283 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992, 315].
  • 16. Cf. Mt 3, 13.
  • 17. Cf. Mc 16, 15-16.
  • 18. Cf. Mt 3, 15.
  • 19. CL Fl 2, 7.
  • 20. Cf. Mt 3, 16-17.
  • 21. Cf. Mc 10, 38; Lc 12, 50.
  • 22. Cf. Jo 19, 34.
  • 23. Cf.. 1 Jo 5, 6-8.
  • 24. Santo Ambrósio, De sacramentis 2, 2, 6: CSEL73, 27-28 (PL16, 425-426).
  • 25. Cf. Act 2, 41: 8, 12-13; 10, 48; 16, 15.
  • 26. Cf. Cl 2, 12.
  • 27. Cf. Gl 3, 27.
  • 28. Cf. 1 Cor 6, 11; 12, 13.
  • 29. Cf. 1 Pe 23; Ef  5, 26.
  • 30. Santo Agostinho, In Iohannis evangelium tractatus 80, 3: CCL 36, 529 (PL 35, 1840).
  • 31. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 64: AAS 56 (1964) 117.
  • 32. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 65: AAS 56 (1964) 117; cf. Ibid., 37-40: AAS 56 (1964) 110-111.
  • 33. Cf. II Concílio do Vaticano, Decr. Ad gentes, 14: AAS 58 (1966) 963: CIC can. 851.865 866.
  • 34. Cf. CIC can. 851, 2. 868.
  • 35. Cf. Rm 6, 17.
  • 36. Cf. Ordo Baptismi parvulorum, 62 (Typis Polyglottis Vaticanis 1969) p. 32 [Celebração do Baptismo das crianças, 62, Segunda edição típica (Coimbra, Gráfica de Coimbra – Conferência Episcopal Portuguesa, 1994), p.61).
  • 37. Cf. Gl 3, 27.
  • 38. Cf. Fl 2, 15.
  • 39. CIC can.864; cf. CCEO. can.679.
  • 40. II Concílio do Vaticano, Decr. Ad gentes, 14: AAS 58 (1966) 962-963; cf. Ordo initiationis christianae adultorum, Praenotanda 19 (Typis Polyglottis Vaticanis 1972) p. 11 Iniciação cristã dos adultos. Segunda Edição, Preliminares, 19 (Coimbra, Gráfica de Coimbra - Conferência Episcopal Portuguesa. 1996) p. 26-27); Ibid., De tempore catechumenatus eiusque ritibus 98, p. 36 [Ibid.. O tempo do catecumenado e os seus ritos 98. p. 66].
  • 41. II Concílio do Vaticano, Decr. Ad gentes, 14: AAS 58 (1966) 963.
  • 42. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 14: AAS 57 (1965) 19: cf. CIC can. 206.788.
  • 43. Cf. Concílio de Trento, Sess. 5ª, Decretum de peccato originali, can. 4: DS 1514.
  • 44. Cf. Cl 1, 12-14.
  • 45. Cf. CIC can. 867: CCEO can. 868. § 1.
  • 46. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 11: AAS 57 (1965) 15-16; Ibid., 41: AAS 57 (1965) 47; Id., Const. past. Gaudium et spes, 48: AAS 58 (1966) 1067-1069; CIC can. 774. § 2. 1136.
  • 47. Cf. Act 16, 15. 33; 18, 8; 1 Cor 1, 16.
  • 48. Cf. Sagrada Congregação da Doutrina da Fé, Instr. Pastoralis actio, 4: AAS 72 (1980) 1139.
  • 49. Cf. Mc 16, 16.
  • 50. Cf. CIC can. 872-874.
  • 51. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 67: AAS 56 (1964) 118.
  • 52. Cf. CIC can. 861, § 1; CCEO can. 677, § 1.
  • 53. Cf. CIC can. 861, § 2.
  • 54. Cf. 1 Tm 2, 4.
  • 55 Cf. Mc 16, 16.
  • 56. Cf. Jo 3, 5.
  • 57. Cf. Mt 28, 20. Cf. Concílio de Trento, Sess. 7°, Decretum de sacramentis, Canones de sacramento Baptismi, can. 5: DS 1618; II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 14: AAS 57 (1965) 18: ID., Decr. Ad gentes, 5: AAS 58 (1966) 951-952.
  • 58. Cf. Mc 16, 16.
  • 59. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes. 22: AAS 58 (1966) 1043; cf. In.. Const. dogm. Lumen Gentium, 16: AAS 57 (1965) 20; In. Decr. Ad gentes, 7: AAS 58 (1966) 955.
  • 60. Cf. Act 2, 38: Jo 3, 5.
  • 61. Cf. Concílio de Florença, Decretum pro Armenis: DS 1316.
  • 62. Concílio de Trento, Decretum de peccato originali, can. 5: DS 1515.
  • 63. Cf. 2 Cor 5, 17.
  • 64. Cf. Gl  4, 5-7.
  • 65. Cf. 2 Pe 1, 4.
  • 66. Cf. 1 Cor 6, 15; 12, 27.
  • 67. Cf. Rm 8, 17.
  • 68. Cf. 1 Cor 6, 19.
  • 69. Cf. 1 Cor 6, 19.
  • 70. Cf. 2 Cor 5, 15.
  • 71. Cf. Ef 5, 21: 1 Cor 16, 15-16.
  • 72. Cf. Jo 13, 12-15.
  • 73. Cf. Heb 13, 17.
  • 74. Cf. 1 Ts 5, 12-13.
  • 75. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 37: AAS 57 (1965) 42-43; CIC can. 208-223: CCEO can 675, § 2.
  • 76. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium. 11: AAS 57 (1965) 16.
  • 77. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 17: AAS 57 (1965) 21; Id., Decr. Ad gentes. 7: AAS 58 (1966) 956; Ibid., 23: AAS 58 (1966) 974-975.
  • 78. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 3: AAS 57 (1965) 93.
  • 79. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 22: AAS 57 (1965)105.
  • 80. Cf. Rm 8, 29.
  • 81. Cf. Concílio de Trento, Sess. 7ª, Decretum de sacramentis, Canones de sacramentis in genere, can. 9: DS 1609: Ibid., Canones de sacramento Baptismi. can. 6: DS 1619.
  • 82. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 11:AAS 57 (1965) 16.
  • 83. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 10: AAS 57 (1965) 15-16.
  • 84. Cf. Santo Agostinho, Epistula 98, 5: CSEL 34, 527 (PL 33, 362).
  • 85. Cf. Ef  1, 13-14; 2 Cor 1, 21-22.
  • 86. Santo Ireneu de Lião, Demonstratio praedicationis apostolicae, 3: SC 62, 32.
  • 87. Oração Eucarística I ou Cânone Romano: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p. 454 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992, 521].
  • 88. Cf. Concílio de Trento, Sess. Decretum de sacramentis, Canones de sacramentis in genere, can. 9: DS 1609; Ibid., Canones de sacramento Baptismi. can.11: DS 1624.
  • 89. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 16: AAS 57 (1965) 20.
  • 90. Cf. Ordo Confirmationis, Praenotanda 1 (Typis Polyglottis Vaticanas 1973) p. 16 [Celebração da Confirmação, Preliminares 1 (Coimbra, Gráfica de Coimbra – Conferência Episcopal Portuguesa, 1991) p. 21].
  • 91. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 11: AAS 57 (1965) 15: cf. Ordo Confirmationis, Praenotanda 2 (Typis Polyglottis Vaticanis 1973) p. 16 [Celebração da Confirmação, Preliminares 2 (Coimbra, Gráfica de Coimbra – Conferência Episcopal Portuguesa, 1991) p. 21].
  • 92. Cf. Is 11. 2.
  • 93. Cf. Lc 4, 16-22; Is 61, 1.
  • 94. Cf. Mt 3, 13-17; Jo 1, 33-34.
  • 95. Cf. Ez 36, 25-27; Jo 3, 1-2.
  • 96. Cf. Lc 12, 12; Jo 3, 5-8: 7, 37-39; 16, 7-15; Act 1, 8.
  • 97. Cf. Jo 20, 22.
  • 98. Cf. Act 2, 1-4.
  • 99. Cf. Act 2, 17-18.
  • 100. Cf. Act 2, 38.
  • 101. Cf. Act 8, 15-17; 19, 5-6.
  • 102. Cf. Heb 6, 2.
  • 103. Paulo VI. Const. ap. Divinae consortium naturae: AAS 63 (1971) 659.
  • 104. Cf. São Cipriano de Cartago, Epistula 73, 21: CSEL 3/2, 795; (1996), CCL 3C. 556 (PL 3, 1169).
  • 105. Cf. CCEO can. 695, § 1. 696. § 1.
  • 106. Cf. Santo Hipólito de Roma, Traditio apostolica, 21: ed. B. Botte (Münster i.W. 1989) p. 50 e 52.
  • 107. Cf. Dt 11, 14; etc.
  • 108. Cf. Sl 23, 5: 104, 15.
  • 109. Cf. Is 1, 6: Lc 10, 34.
  • 110. Cf. 2 Cor 2, 15.
  • 111. Cf. Gn 38, 18; Cf . 8, 6.
  • 112. Cf. Gn 41, 42.
  • 113. Cf. Dt 32. 34.
  • 114. Cf. 1 Rs 21, 8.
  • 115. Cf. Jr 32, 10.
  • 116. Cf. Is 29, 11.
  • 117. Cf. Jo 6, 27.
  • 118. Cf. Ef 1, 13; 4, 30.
  • 119. Cf. Ap 7, 2-3; 9. 4; Ez 9, 4-6.
  • 120. Pontificale iuxta ritum Syrorum Occidentalium id est Antiochiae, Pars I, Versio latina (Typis Polyglottis Vaticanis 1941) p. 36-37.
  • 121. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 71: AAS 56 (1964) 118.
  • 122. Cf. CIC can. 866.
  • 123. Ordo Confirmationis, 25 (Typis Polyglottis Vaticanis 1973). p. 26 [Celebração da Confirmação, 25 (Coimbra, Gráfica de Coimbra — Conferência Episcopal Portuguesa, 1991) p. 33].
  • 124. Paulo VI. Const. Ap. Divinae consortium naturae: AAS 63 (1971) 657 [Celebração da Confïrmação, Const. ap. sobre o Sacramento da Confirmação (Coimbra, Gráfica de Coimbra – Conferência Episcopal Portuguesa. 1991) p. 19].
  • 125. Rituale per le Chiese orientali di rito bizantino in lingua greca, Pars 1 (Libreria Editrice Vaticana 1954) p. 36.
  • 126 Cf. Santo Hipólito, Traditio apostolica, 21: ed. B. Botte (Münster i.W. 1989) p. 54.
  • 127. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 11: AAS 57 (1965) 15.
  • 128. Cf. Concílio de Florença, Decretum por Armenis: DS 1319: II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 11: AAS 57 (1965) 15; Ibid., 12: AAS 57 (1965) 16.
  • 129. Santo Ambrósio, De mysteriis, 7, 42: CSEL 73, 106 (PL 16, 402-403).
  • 130. Cf. Concílio de Trento, Decretum de sacramentis. Canones de sacramentis in genere, can. 9: DS 1609.
  • 131.Cf. Lc 24, 48-49.
  • 132. São Tomás de Aquino, Summa theologiae 3, q. 72, a. 5. ad 2: Ed. Leon. 12. 130.
  • 133. Cf. CIC can. 889. § 1.
  • 134. CIC can. 890.
  • 135. Cf. CIC can. 891.883. 3.
  • 136. São Tomás de Aquino, Summa theologiae 3, q. 72. a. 8, ad 2: Ed. Leon. 12. 133.
  • 137. Ordo Confirmationis, Praenotanda 3 (Typis Polyglottis Vaticanis 1973) p. 16 [Celebração da Confirmação, Preliminares 3 (Coimbra, Gráfica de Coimbra – Conferência Episcopal Portuguesa. 1991) p. 12].
  • 138. Cf. Act 1, 14.
  • 139. Cf. Ordo Confirmationis, Praenotanda 5 (Typis Polyglottis Vaticanis 1973) p. 17 [Celebração da Confirmação, Preliminares 5 (Coimbra, Gráfica de Coimbra – Conferência Episcopal Portuguesa. 1991) p. 22]: Ibid., 6: (Typis Polyglottis Vaticanis 1973) p. 17 [(Coimbra, Gráfica de Coimbra - Conferência Episcopal Portuguesa. 1991) 22]: CIC can 893, § 1-2.
  • 140. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 26: AAS 57 (1465) 32.
  • 141. Cf. CIC can. 883, § 2.
  • 142. Cf. CIC can. 882.
  • 143. Cf. CIC. can. 884, § 2.
  • 144. Cf. CIC can 883, 3.
  • 145. II Concílio do Vaticano, Sacrosactum concilium, 47: .AAS 56 (1964) 113.
  • 146. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 11: AAS 57 (1965) 15.
  • 147. II Concílio do Vaticano, Decr. Presbyterorum ordinis, 5: AAS 58 (1966) 997.
  • 148. Sagrada Congregação dos Ritos, Instr. Eucharisticum mysterium, 6: AAS 59 (1967) 545.
  • 149. Santo Ireneu de Lião, Adversus haereses 4, 18, 5: SC 100, 610 (PG 7, 1028).
  • 150. Cf. 1 Cor 11, 20.
  • 151. Cf. Ap 19, 9.
  • 152. Cf. Mt 14, 19; 15, 36; Mc 8, 6.19.
  • 153. Cf. Mt 26, 26: 1 Cor 11, 24.
  • 154. Cf. Lc 24, 13-35.
  • 155. Cf. Act 2, 42.46: 20, 7.11.
  • 156. Cf. 1 Cor 10, 16-17.
  • 157. Cf. 1 Cor 11, 17-34.
  • 158. Cf. Sl 116, 13.17.
  • 159. Cf. 1 Pe 2, 5. '
  • 160. Cf. Ml 1, 11.
  • 161. Cf. 1 Cor 10, 16-17.
  • 162. Cf. Constitutiones apostolicae 8, 13, 12: SC: 336, 208 (Funk, Didascalia et Constitutiones Apostolorum 1, 516); Didaké 9,5: SC 248, 178 (Funk, Patres apostolici 1, 22); Ibid. 10, 6: SC 248. 180 (Funk, Patres apostolici 1, 24).
  • 163. Santo Inácio de Antioquia, Epistula ad Ephesios 20, 2: SC 10 bis, 76 (Funk 1, 230).
  • 164. Cf. Sl 104, 13-15.
  • 165. Cf. Oração Eucarística 1 ou Cânone Romano, 95: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970). p. 453 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992. 521].
  • 166. Cf. Dt 8, 3.
  • 167. Cf. Mt 14, 13-21; 15, 32-39.
  • 168. Cf. Jo 2, 11.
  • 169. Cf. Mc 14, 25.
  • 170. Cf. Jo 13, 1-17.
  • 171. Concílio de Trento, Sess. 22ª, Doctrina de ss. Missae Sacrificio, c. 1: DS 1740.
  • 172. Cf. Jo 6, 13
  • 173. Cf. Mt 26, 17-29; Mc 14, 12-25; 1 Cor 11, 23-25.
  • 174. II Concílio do Vaticano, Decr. Ad gentes, 1: AAS 58 (1966) 947.
  • 175. São Justino, Apologia, 1. 67: CA 1. 184-186 (PG 6. 429).
  • 176. São Justino, Apologia, 1. 65: CA 1, 176-180 (PG 6. 428)
  • 177. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 56: AAS 56 (1964) 115.
  • 178. Cf. III Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 21: AAS 58 (1966) 827.
  • 179. Cf. Lc 24, 13-35.
  • 180. Cf. 1 Ts 2, 13.
  • 181. Santo Ireneu de Lião, Adversus haereses 4. 18, 4: SC 100, 606 (PG 7, 1027): cf. Mt 1. 11.
  • 182. Cf. 1 Cor 16, 1.
  • 183. Cf. 2 Cor 8, 9.
  • 184. São Justino, Apologia, 1. 67, 6: CA 1, 186-188 (PG 6, 429).
  • 185. Cf. Oração Eucarística 1 ou Cânone Romano, 90: Missale Romarum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970). p.451 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992, 518].
  • 186 São Justino, Apologia, 1, 65: CA 1, 180 (PG 6, 428).
  • 187. São Justino, Apologia, 1, 66, 1-2: CA 1. 180 (PG 6, 428).
  • 188. Cf. Ex 13. 3.
  • 189. Cf. Heb 7, 25-27.
  • 190. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 3: AAS 57 (1965) 6.
  • 191. Concílio de Trento, Sess. 22ª, Doctrina de ss. Missae Sacrificio, c. 1: DS 1740.
  • 192. Concílio de Trento, Sess. 22ª, Doctrina de ss. Missae Sacrificio, c. 2: DS 1743.
  • 193. Ibid.
  • 194. Santo Inácio de Antioquia, Epistula Ad Smyrnaeos 8, 1: SC 10bis. 138 (Funk 1, 282).
  • 195. II Concílio do Vaticano, Decr. Presbyterorum ordinis, 2: AAS 58 (1966) 993.
  • 196. Concílio de Trento, Sess. 22ª, Doctrina de ss. Missae Sacrificio, c. 2: DS 1743.
  • 197. Santo Agostinho, Confissões 9, II, 27: CCL 27, 149 (PL 32, 775): palavras de Santa Mónica, antes de morrer, a Santo Agostinho e ao seu irmão.
  • 198. São Cirilo de Jerusalém, Catecheses mystagogicae 5, 9-10: SC 126, 158-160 (PG 30, 1116-1117).
  • 199. Santo Agostinho, De Civitate Dei 10, 6: CSEL 40/1, 456 (PL 41, 284).
  • 200. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 48: AAS 57 (1965) 53.
  • 201. Cf. Mt 25, 31-46
  • 202. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 7: AAS 56 (1964) 100-101.
  • 203. São Tomás de Aquino, Summa theologiae 3, q. 73, a. 3, c: Ed. Leon. 12, 140.
  • 204. Concílio de Trento, Sess. 13ª, Decretum de s.s. Eucharistia, can. 1: Ds 1651.
  • 205. Paulo VI, Enc. Mysterium fidei: AAS 57 (1965) 764.
  • 206.  São João Crisóstomo, De proditione Iudae homilia 1, 6: PG 49, 380.
  • 207. Santo Ambrósio, De mysteriis 9, 50: CSEL 73, 110 (PL 16, 405).
  • 208. Ibid.. 9, 52: CSEL 73, 112 (PL 16, 407).
  • 209. Concílio de Trento, Sess. 13ª, Decretum de ss. Eucharista, c. 4: DS 1642.
  • 210. Cf. Concílio de Trento, Sess. 13ª, Decretum de ss. Eucharista. c. 3: DS 1641.
  • 211. Paulo VI, Enc. Mysterium fidei: AAS 57 (1965) 769.
  • 212. Cf. Gl 2, 20.
  • 213. João Paulo II, Ep. Dominicae Cenae, 3: AAS 72 (1980) 119; cf. Enchiridion Vaticanum 7, 177.
  • 214. Paulo VI, Enc. Mysterium fidei: AAS 57 (1965) 757; cf. São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 3. q. 75, a. 1. c: Ed. Leon. 12, 156; São Cirilo de Alexandria, Commentarius in Lucam 22, 19: PG 72, 912.
  • 215.  AHMA 50, 589.
  • 216.  Santo Ambrósio, De Sacramentis, 5, 7: CSEL 73, 61 (PL 16, 447).
  • 217 Santo Ambrósio, De Sacramentis, 4, 7: CSEL73. 49 (PL 16. 437).
  • 218. Oração Eucarística I ou Cânone Romano, 96: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanas 1970). p.453 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992. 521].
  • 219. Cf. Mt 8, 8.
  • 220.  Rito da Comunhão. 133: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p.474 [Missal Romano. Gráfica de Coimbra 1992, 546).
  • 221. Liturgia Bizantina. Anáfora de São João Crisóstomo, Prece antes da Comunhão: F. E. Brightman, Liturgies Eastern and Western (Oxford 1896) p. 394 (PG 63, 920).
  • 222. Cf. CIC can. 919.
  • 223. Cf. CIC can. 916-917: AAS 75 (1983 II), pp. 165-166.
  • 224. Os fiéis, no mesmo dia. só podem receber a ss. Eucaristia uma segunda vez. Comissão Pontifícia para a Interpretação Autêntica do Código de Direito Canónico, Responsa ad proposita dubia, 1: AAS 76 (1984) 746.
  • 225. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 55: AAS 56 (1964) 115.
  • 226. Cf. Decr. Ecclesiarum Orientalium, 15: AAS 57 (1965) 81.
  • 227. Cf. CIC can. 920.
  • 228. Instrução geral do Missal Romano, 240: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p.68 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992, 51].
  • 229. Fanqîth. Breviarium iuxta ritum Ecclesiae Antiochenae Syrorum, v. 1 (Mossul 1886) p. 237 a-b.
  • 230. Cf. II Concílio do Vaticano, Decr. Presbyterorum ordinis, 5: AAS 58 (1966)997.
  • 231. Cf. I Cor 11, 26.
  • 232. Santo Ambrósio, De Sacramentis, 4. 28: CSEL 73, 57-58 (PL 16, 446).
  • 233. Cf. Concílio de Trento, Sess. 13ª. Decretum de ss. Eucharista, c. 2: DS 1638.
  • 234. São Fulgêncio de Ruspas, Contra gesta Fabiani 28, 17: CCL 91A, 813-814 (PL 65, 789).
  • 235. Cf. 1 Cor 12, 13.
  • 236. Santo Agostinho, Sermão 272: PL 38, 1247.
  • 237. Cf. Mt 25, 40.
  • 238 São João Crisóstomo, In epistulam I ad Corinthios, homilia 27. 5: PG 61, 230.
  • 239. Santo Agostinho, In Iohannis evangelium tractatus 26, 13: CCL 36. 266 (PL 35, 1613): cf. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 47: AAS 56 (1964) 113.
  • 240. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 15: AAS 57 (1965) 102.
  • 241. II Concílio do Vaticano, Decr, Unitatis redintegratio, 15: AAS 57 (1965) 102: ef. CIC can.844, § 3.
  • 242. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 22: AAS 57 (1965) 106.
  • 243. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 22: AAS 57 (1965) 106.
  • 244. Cf. CIC can. 844. § 4.
  • 245. Na solenidade do santíssimo corpo e sangue de Cristo, Antífona do «Magnificat» das Vésperas II: Liturgia Horarum, editio typica, v. 3 (Typis Polyglottis Vaticanis 1973) p. 502 [Liturgia das Horas. v. 3 (Gráfica de Coimbra 1983) p. 621].
  • 246. Oração Eucarística I ou Cânone Romano. 96: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p.453 [Missal Romano. Gráfica de Coimbra 1992, 521].
  • 247. Cf. Lc 22, 18: Mc 14. 25.
  • 248. Didaké 10, 6: SC 248, 180 (Funk, Patres apostolici 1, 24).
  • 249. Rito de Comunhão, 126 [Embolismo depois do Pai Nosso]: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p.472 [a tradução oficial portuguesa difere um pouco: «enquanto esperamos a vinda gloriosa de Jesus Cristo nosso Salvador»: Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992, 5451: cf. Tt 2, 13.
  • 250. Oração Eucarística III, 116: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p. 465 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992, 535].
  • 251. Cf. 2 Pe 3, 13.
  • 252. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 3: AAS 57 (1965) 6.
  • 253. Santo Inácio de Antiquia,  Epistula ad Ephesios, 20, 2: SC l0bis. 76 (Funk 1, 230).
  • 254. Cf. Concílio de Trento, Sess. 13ª, Decretum de ss. Eucharistae. c. 3: DS 1640; Ibid., can. 1: DS 1651.
  • 255. Paulo VI, Enc. Mysterium fidei: AAS 57 (1965) 771.

Notas e Referências

  • 1. Cf. 2 Cor 5, 1.
  • 2. Cf. Mc, 2, 1-12.
  • 3. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 11 : AAS 57 (1965) 15.
  • 4. Cf. Mc 1, 15.
  • 5. Cf. Lc 15, 18.
  • 6. Ordo Paenitentiae. 46.55 (TypisPolyglottis Vaticanis 1974) p. 27. 37 [Celebração da Penitência, 46.55 (Coimbra. Gráfica de Coimbra — Conferência Episcopal Portuguesa, 1997) p. 47. 65].
  • 7. Cf. Gl 3, 27.
  • 8. Cf. Concílio de Trento, Sess. 5ª, Decretum de peccato originali, can. 5: DS 1515.
  • 9.  Cf.Concílio de Trento, Sess. 6ª, Decretum de iustificatione, c. 16: DS 1545; II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 40: AAS 57 (1965) 44-45.
  • 10. Cf. Act 2, 38.
  • 11.  II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 8: AAS 57 (1965) 12.
  • 12. Cf. Sl 51, 19.
  • 13. Cf. Jo 6, 44: 12, 32.
  • 14. Cf. 1 Jo 4, 10.
  • 15. Cf. Lc 22, 61-62.
  • 16. Cf. Jo 21, 15-17.
  • 17. Santo Ambrósio, Epistula extra collection 1 [41], 12: CSEL 82/3, 152 (PL 16, 1116).
  • 18. Cf. Jl 2, 12-13: Is 1,16-17: Mt 6, 1-8.16-18.
  • 19. Concílio de Trento, Sess. 14ª,  Doctrina de sacramento Paenitentiae, c. 4: DS 1676-1678; Id. Sess, 14ª, Canones de Paenitentiae, can. 5: DS1705: CatRom. 2, 5, 4, p. 289.
  • 20. Cf. Ez, 36, 26-27.
  • 21. Cf. Jo 19, 37: Zc 12, 10.
  • 22. São Clemente de Roma, Epistula ad Corinthios 7, 4: SC 167, 110 (Funk 1, 108).
  • 23. Cf. Jo 16, 8-9.
  • 24. Cf. Jo 15, 26.
  • 25. Cf. Act 2, 36-38: João Paulo II, Enc. Dominum et vivificantem, 27-48: AAS 78 (1986) 837-868.
  • 26. Cf. Tb 12, 8; Mt 6, 1-8.
  • 27. Cf. Tg 5, 20.
  • 28. Cf. Am 5, 24; Is 1, 17.
  • 29. Cf. Lc 9, 23.
  • 30. Cf. Concílio de Trento, Sess. 13ª, Decretum de ss. Eucharitia, c. 2: DS 1638.
  • 31. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 109-110: AAS 56 (1964) 127; CIC can. 1249-1253: CCEO can. 880-883.
  • 32. Cf. Lc 15, 11-24.
  • 33. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 11: AAS 57 (1965) 15.
  • 34. Cf. Mc 2, 7.
  • 35. Cf. Lc 7, 48.
  • 36. Cf. Jo 20, 21-23.
  • 37. Cf. Lc 15.
  • 38. Cf. Lc 19, 9.
  • 39. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 22: AAS 57 (1965) 26.
  • 40. Concílio de Trento, Sess. 6ª, Decretum de iustificatione, c. 14: DS 1542; cf. Tertuliano, De Paenitentia 4, 2: CCL 1, 326 (PL 1, 1343).
  • 41. Cf. Ordo Paenitentiae, 46.55 (Typis Polyglottis Vaticanis 1974) p. 27.37 [Celebração da Penitência,. 46.55 (Coimbra- Gráfica de Coimbra - Conferência Episcopal Portuguesa, 1997) p. 47.65].
  • 42. CatRom 2, 5, 21, p. 299: cf. Concílio de Trento, Sess.14ª, Doctrina de sacramento Paenitentiae, c. 3: DS 1673.
  • 43.  Concílio de Trento, Sess. 14ª, Doctrina de sacramento Paenitentiae, c. 4: DS 1676.
  • 44. Cf. Concílio de Trento, Sess. 14ª, Doctrina de sacramento Paenitentiae, c. 4: DS 1677.
  • 45.  Cf. Concílio de Trento, Sess. 14ª. Doctrina de sacramento Paenitentiae, c. 4: DS 1678: ID., Sess. 14ª, Canones de sacramento Paenitentiae, can. 5: DS 1705.
  • 46.  Cf. Rm 12-15: Cor 12-13: Gl 5: Ef 4-6.
  • 47. Cf. Ex 20, 17; Mt 5, 28.
  • 48. Concílio de Trento, Sess. 14ª, Doctrina de sacramento Paenitentiae, c. 5: DS 1680.
  • 49. Concílio de Trento, Sess. 14ª, Doctrina de sacramento Paenitentiae, c. 5: DS 1680; São Jerónimo, Commentarius in Ecclesiasten, 10, 11: CCL 72, 338 (PL 23, 1096).
  • 50. CIC can. 989: cf. Concílio de Trento, Sess. 14ª, Doctrina de sacramento Paenitentiae, c. 5: DS 1683 ID., Sess. 14°, Canones de sacramento Paenitentiae, can. 8: DS 1708.
  • 51. Cf. Concílio de Trento, Sess. 13ª, Decretum de ss. Eucharistia, c. 7: DS 1647: Ibid., can. 11: DS 1661.
  • 52.  Cf. CIC can. 916; CCEO can. 711.
  • 53. Cf. CIC can. 914.
  • 54. Cf. Concílio de Trento, Sess. 14ª, Doctrina de sacramento Paenitentiae, c. 5: DS 1680; CIC can. 988. § 2.
  • 55. Cf. Lc 6, 36.
  • 56. Santo Agostinho, In Iohannis evangelium tractatus, 12, 13: CCL 36, 128 (PL 35, 1491).
  • 57. Cf. Concílio de Trento, 14ª, Doctrina de sacramento Paenitentiae,  can. 12: DS 1712.  
  • 58. Cf. Rm 3, 25: 1 Jo 2, 1-2.
  • 59. Cf. Concílio de Trento, 14ª, Doctrina de sacramento Paenitentiae, c. 8: DS 1690.
  • 60. Cf. Fl 4, 13.
  • 61. Cf. Lc 3, 8.
  • 62. Concílio de Trento, 14ª, Doctrina de sacramento Paenitentiae, c. 8: DS 1691
  • 63. Cf. Jo 20, 23: 2 Cor 5, 18.
  • 64. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 26: AAS 57 (1965) 32.
  • 65. Cf. CIC can. 844. 967-969: CCEO can. 722. §§ 3-4.
  • 66. Cf. CIC can. 1331: CCEO can. 1431.1434.
  • 67. Cf. CIC can. 1354-1357: CCEO can. 1420.
  • 68. Cf. CIC can. 976: em relação à absolvição dos pecados, CCEO can. 725.
  • 69. Cf. CIC can. 986: CCEO can. 735: II Concílio do Vaticano, Decr. Presbyterorum ordinis, 13: AAS 58 (1966) 1012.
  • 70.  II Concílio do Vaticano, Decr. Presbyterorum ordinis, 13: AAS 58 (1966) 1012.
  • 71. Cf. CIC can. 983-984. 1388. § 1: CCEC can. 1456.
  • 72.  «Poenitentiae itaque omnis in eo vis est, ut nos in Dei gratiam restituat, cum Eoque summa amicitia coniungat»: CatRom 2, 5, 18, p. 297.
  • 73. Concílio de Trento, 14ª, Doctrina de sacramento Paenitentiae, c. 3: DS 1674.
  • 74. Cf. Lc 15, 32.
  • 75. Cf. 1 Cor 12, 26.
  • 76. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 48-50: AAS 57 (1965) 53-57.
  • 77. João Paulo II, Ex. ap. Reconciliatio et paenitentia 31, § V: AAS 77 (1985) 265.
  • 78. Cf. 1 Cor 5, 11: Gl 5, 19-21; Ap 22, 15.
  • 79. Paulo VI, Const. ap. Indulgentiarum doctrina, Normae. I: AAS 59 (1967) 21.
  • 80. Paulo VI, Const. ap. Indulgentiarum doctrina, Normae. 2: AAS 59 (1967) 21.
  • 81. CIC can. 994.
  • 82. Cf. Concílio de Trento, Sess. 14ª, Canones de sacramento Paenitentiae. can. 12-13: DS 1712-1713; Id., Sess. 25ª, Decretum de purgatorio: DS 1820.
  • 83.  Cf. Ef  4, 24.
  • 84. Paulo VI, Const. ap. Indulgentiarum doctrina, 5: AAS 59 (1967) 11.
  • 85. Paulo VI, Const. ap. Indulgentiarum doctrina, 5: AAS 59 (1967) 12.
  • 86. Paulo VI, Const. ap. Indulgentiarum doctrina, 5: AAS 59 (1967) 11.
  • 87. Paulo VI, Const. ap. Indulgentiarum doctrina, 5: AAS 59 (1967) 11-12.
  • 88. Cf. Paulo VI, Const. ap. Indulgentiarum doctrina, 8: AAS 59 (1967) 16-17; Concílio de Trento, Sess. 25ª, Decretum de Indulgentiis: DS 1835.
  • 89. Euchológion tò méga (Atenas 1992) p. 222.
  • 90. Cf. II Concílio do Vaticano, Sacrosanctum concilium, 26-27 AAS 56 (1964) 107.
  • 91. Cf. CIC can. 962. § 1.
  • 92. Cf. CIC can. 962. § 2.
  • 93. Cf. CIC can. 962. § 1, 2.
  • 94. Ordo Paenitentiae, Praenotanda 31 (Typis Polyglottis Vaticanis1974) p. 21 [Celebração da Penitência, 31 (Coimbra, Gráfica de Coimbra - Conferência Episcopal Portuguesa.1997) p. 29].
  • 95. Cf. Mc 2, 17.
  • 96. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 11: AAS 57 (1965) 15.
  • 97. Cf. Sl 38.
  • 98. Cf. Sl 6, 3: Is 38.
  • 99. Cf. Sl 38, 5: 39, 9.12.
  • 100. Cf. Sl 32, 5: 107. 20; Mc 2, 5-12.
  • 101. Cf. Is 53, 11.
  • 102. Cf. Is 33, 24.
  • 103. Cf. Mt 4, 24.
  • 104. Cf. Lc 7, 16.
  • 105. Cf. Mc 2, 5-12.
  • 106. Cf. Mc 2, 17.
  • 107. Cf. Mc 5, 34.36: 9. 23.
  • 108. Cf. Mc 7. 32-36; 8, 22-25.
  • 109. Cf. Jo 9, 6-15.
  • 110. Cf. Mc 3, 10: 6. 56.
  • 111. Cf. Is 53, 4.
  • 112. Cf. Is 53, 4-6.
  • 113. Cf. Mt 10, 38.
  • 114. Cf. Act 9, 34: 14, 3.
  • 115. Cf. Mt 1, 21: Act  4, 12.
  • 116. Cf. 1 Cor 12, 9. 28. 30.
  • 117. Cf. Jo 6, 54.58.
  • 118. Cf. 1 Cor 11, 30.
  • 119. Cf. Santo Inocêncio, Epistula Si instituta ecclesiastica: DS 216; Concílio de Florença, Decretum pro Armenis: DS 1324-1325: Concílio de Trento, Sess. 14ª, Doctrina de sacramento extremae Unctionis, c. 1-2: DS 1695-1696; Id., Sess. 14ª, canones de extrema Unctione, can. 1-2: DS 1716-1717.
  • 120. Cf. Mc 6, 13.
  • 121. Concílio de Trento, Sess. 14ª, Doctrina de sacramento extremae Unctionis, c. 1: DS 1695; Cf. Tg 5, 14-15.
  • 122.  Concílio de Trento, Sess. 14ª, Doctrina de sacramento extremae UnctionisSess. 14ª, c. 2: DS 1696.
  • 123. Cf. II Concílio do Vaticano, Sacrosanctum concilium, 73: AAS 56 (1964) 118-119.
  • 124. Paulo VI. Const. ap. Sacram Unctionem infirmorum: AAS 65 (1973) 8. Cf.CIC 847, § 1.
  • 125. II Concílio do Vaticano, Sacrosanctum concilium, 73: AAS 56 (1964) 118-119: cf. CIC can. 1004. § I. 1005.1007: CCEO can. 738.
  • 126.  Cf. Concílio de Trento, Sess. 14ª. Doctrina de sacramento extremae Unctionis, c. 3: DS 1697: Id., Sess. 14ª, Canones de extrema Unctione, can. 4: DS 1719.
  • 127.  II Concílio do Vaticano, Sacrosanctum concilium, 27: AAS 56 (1964) 107.
  • 128. Cf. Tg 5, 14.
  • 129. Cf. Tg 5, 15.
  • 130. Cf. Heb 2, 15.
  • 131. Concílio de Florença, Decretum pro Armenis: DS 1325
  • 132. Cf. Concílio de Trento, Sess. 14ª, canones de extrema Unctione, can. 2: DS 1717.
  • 133. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 11: AAS 57 (1965) 15.
  • 134. Concílio de Trento, Sess. 14ª, Doctrina de sacramento extremae Unctionis, c. 3: DS 1698.
  • 135. Ibid.
  • 136. Cf. Concílio de Trento, Sess. 14ª, Doctrina de sacramento extremae Unctionis, Prooemium: DS 1694.
  • 137. Cf. Jo 13, 1.

Notas e Referências

  • 1. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 10: AAS 57 (1965) 14.
  • 2.  II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 11: AAS 57 [ 1965} 15.
  • 3. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 48: AAS 58 (1966) 1068.
  • 4. Cf. Heb 5, 6; 7, 11: Sl 110, 4.
  • 5. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 10: AAS 57 11965) 14.
  • 6. Cf. Is 61, 6.
  • 7. Cf. Nm 1, 48-53.
  • 8. Cf. Js 13, 33.
  • 9. Cf. Ex 29, 1-30; Lv 8.
  • 10. Cf. Heb 5, 1.
  • 11. Cf. Ml 2, 7-9.
  • 12. Cf. Heb 5, 3; 7, 27; 10, 1-4.
  • 13. Cr. Nm 11, 24-25.
  • 14. Pontificale Romanum. De Ordinatione Episcopi, presbyterorum et diaconorum. De Ordinatione Episcopi. Prex ordinationis, 47, editio typica altera (Typis Polyglottis Vaticanis1990)  p.24 [Ordenação do Bispo, dos presbíteros e dos diáconos. Oração de ordenação do Bispo, 47 (Coimbra, Gráfica de Coimbra – Conferência Episcopal Portuguesa.1992) 40].
  • 15. Pontificale Romanum. De Ordinatione Episcopi, presbyterorum et diaconorum. De Ordinatione presbyterorum. Prex ordinationis, 159, editio typica altera (Typis Polyglottis Vaticanis1990) p. 91-92 [Ordenação do Bispo, dos presbíteros e dos diáconos. Oração de ordenação dos presbíteros, 159 (Coimbra, Gráfica de Coimbra Conferência Episcopal Portuguesa, 1992) p. 104].
  • 16. Pontificale Romanum. De Ordinatione Episcopi, presbyterorum et diaconorum. De Ordinatione diaconorum. Prex ordinationis, 207, editio typica altera (Typis Polyglottis Vaticanis1990) p. 121 [Ordenação do Bispo, dos presbíteros e dos diáconos. Oração de ordenação dos diáconos, 207 (Coimbra, Gráfica de Coimbra Conferência Episcopal Portuguesa, 1992) p. 179].
  • 17. «Et ideo solus  Christus est verus sacerdos, alii autem ministri eius»: S. Tomás de Aquino,  Commentarium in epistolam ad Hebraeos, c. 7. lect. 4: Opera ommnia, v. 21 (Parisiis 1876) p. 647.
  • 18. Cf. Ap 1, 6; 5, 9-10; 1 Pe 2, 5.9.
  • 20. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 10: AAS 57 (1965) 14.
  • 21. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 10: AAS 57 (1965) 14
  • 22. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 10: AAS 57 (1965) 14: Ibid., 28 AAS 57 (1965) 34: Id., Const. Sacrosanctum Concilium, 33 AAS 56 ( 1964) 108: In.. Decr. Christus Dominus, 11 AAS 58 (1966) 677: Id.. Decr. Presbyterorum ordinis, 2:. AAS 58 (1966) 992: Ibid. 6: AAS 58 (1966) 999.
  • 23. Pio XII. Enc. Mediator Dei: AAS 39 (1947) 548.
  • 24. «Christus est fons totius sacerdotii: nam sacerdos legalis erat figura ipsius, sacerdos autem novae leis in persona ipsius operatur»: São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 3, q. 22, a. 4. e: Ed. Leon. 11, 260.
  • 25. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 21: AAS 57 ( 1965) 24.
  • 26. Cf. Santo Inácio de Antioquia,  Epistula ad Trallianos 3, 1: SC 10bis, 96 (Funk 1, 244) Id., Epistula ad Magnesios 6, 1: SC 10bis, 84 (Funk 1, 234).
  • 27. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 24: AAS 57 (1965) 29.
  • 28.  Cf. Mc 10, 43-45; 1 Pe 5,3.
  • 29. São João Crisóstomo, De sacerdotio 2, 4: SC 272, 118 (PG 48, 635); cf. Jo 21, 15-17.
  • 30. Cf. II Concílio do Vaticano, Sacrosanctum Concilium, 33: AAS 56 (1964) 108.
  • 31. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 10: AAS 57 (1965) 14.
  • 32. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 28: AAS 57 (1965) 33-34.
  • 33.  Santo Inácio de Antioquia, Epistula ad Trallianos 3, 1: SC 10bis, 96 (Funk1, 244).
  • 34.  II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 20: AAS 57 (1965) 23.
  • 35. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 21 : AAS 57 (1965) 24.
  • 36. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 21: AAS 57 (1965) 25.
  • 37. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 21 : AAS 57 (1965) 25.
  • 38. II Concílio do Vaticano, Decr. Christus Dominus, 2: AAS 58 (1966) 674.
  • 39. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 22: AAS 57 (1965) 26.
  • 40. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 22: AAS 57 (1965) 26.
  • 41. Pio XII. Enc. Fidei donum: AAS 49 (1957) 237: ct. II Concílio do Vaticano, Cons. Dogm. Lumen Gentium, 23: AAS 57 (1965) 27-28: In.. Decr. Christus Dominus, 4: AAS 58 (1966)  674-675: Ibid., 36: AAS 58 (1966) 692: Ibid., 37 AAS 58 (1966) 693; Id,. Decr. Ad gentes, 5: AAS 58 (1966) 951-952; Ibid., 6: AAS 58 (1966) 952-953: Ibid., 38: AAS 58 (1966) 984-986.
  • 42. Cf. II Concílio do Vaticano, Sacrosanctum Concilium, 41: AAS 56 (1964) 111; Id., Cons. Dogm. Lumen Gentium, 26: AAS 57 (1965) 31-32.
  • 43. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 28: AAS 57 (1965) 33.
  • 44. II Concílio do Vaticano, Decr. Prebyterorum ordinis, 2: AAS 58 (1966) 992.
  • 45. II Concílio do Vaticano, Decr. Prebyterorum ordinis, 2: AAS 58 (1966) 992.
  • 46. Cf. Heb 5, 1-10: 7, 24; 9, 11-28.
  • 47. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 28: AAS 57 (1965) 34.
  • 48. II Concílio do Vaticano, Decr. Presbyterorum ordinis, 10: AAS 58 (1966) 1007.
  • 49. II Concílio do Vaticano, Decr. Optatam totius, 20: AAS 58 (1966) 726.
  • 50. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 28: AAS 57 (1965) 34.
  • 51. II Concílio do Vaticano, Decr. Presbyterorum ordinis, 2: AAS 58 (1966) 993.
  • 52. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 28: AAS 57 (1965) 35.
  • 53.  II Concílio do Vaticano, Dec. Presbyterorum ordinis, 8: AAS 58 (1966) 1003.
  • 54. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 29 AAS 57 (1965) 36; cf. Id.. Decr. Christus Dominus, 15: AAS 58 (1966) 679.
  • 55. Cf. Santo Hipólito de Roma, Traditio apostolica, 8: ed. B. Botte (Münster i.W. 1989) P 22-24.
  • 56. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 41:.AAS 57 (1965) 46: Id.. Decr Ad gentes 16: AAS 58 (1966) 967.
  • 57. Cf. Mc 10, 45: Lc 22, 27: São Policarpo de Esmirna, Epistula ad Philippenses 5, 2: SC 10bis. 182 (Funk 1, 300).
  • 58. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 29: AAS 57 (1965) 36; Id.. Cons. Sacrosanctum Concilium, 35, 4: AAS 56 (1964) 109: Id., Decr. Ad gentes, 16: AAS 58 (1966) 967.
  • 59. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 29: AAS 57 (1965) 36.
  • 60. II Concílio do Vaticano, Decr. Ad gentes, 16: AAS 58 (1966) 967.
  • 61. Cf. Pio XII. Const. ap. Sacramentum ordinis, DS 3858.
  • 62. Cf. Pontificale Romanum. De Ordinatione Episcopi, presbyterorum et diaconorum. De Ordinatione presbyterorum. Traditio panis et vini. 163, editio tipica altera (Typis PolyglottisVaticanis 1990) p. 95 [Ordenação do Bispo, dos presbíteros e diáconos, Entrega do pão e do vinho,163 (Coimbra, Gráfica de Coimbra – Conferencia Episcopal Portuguesa.1992) p. 107].
  • 63. Cf. Prefácio dos Apóstolos I: Missale Romanum, editio typica(Typis Polyglottis Vaticanis1970). p. 426 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992. 493].
  • 64. Cf. Ef 4, 11.
  • 65. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 21: AAS 57 (1965) 24.
  • 66. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 21: AAS 57 (1965) 24.
  • 67. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 20: AAS 57 (1965) 23.
  • 68. Cf. Inocêncio III, Professio fidei Waldensibus praescripta: DS 794; IV Concílio de Latrão, Cap. 1, De fide catholica: DS 802; CIC can. 1012; CCEO can. 744,747.
  • 69. CIC can. 1024.
  • 70. Cf. Mc 3, 14-19; Lc 6, 12-16.
  • 71. Cf. 1 Tm 3, 1-13; 2 Tm 1, 6: Tt 1, 5-9.
  • 72. Cf. São Clemente de Roma, Epistula ad Corinthios, 42, 4: SC 167, 168-170 (Funk I. 152); Ibid., 44. 3: SC 167, 172 (Funk 1, 156).
  • 73. Cf . João Paulo II, Ep. Ap. Mulieris dignitatem, 26-27: AAS 80 (1988) 1715-1720. Id.. Ep. Ap. Ordinatio sacerdotalis: AAS 86 (1994) 545-548; Sagrada Congregação da Doutrina da Fé,  Decl. Inter insigniores: AAS 69 (1977) 98-116; Id., Responsum ad dubium circa doctrinam in Epist. Ap. "Ordinatio Sacerdotalis" traditam: AAS 87 (1995) 1114.
  • 74. Cf. Heb 5, 4.
  • 75. Cf. 1 Cor 7, 32.
  • 76. Cf. II Concílio do Vaticano, Decr. Presbyterorum ordinis, 16: AAS 58 (1966) 1915-1016.
  • 77. Cf. II Concílio do Vaticano, Decr Presbyterorum ordinis, 16: AAS 58 (1966) 1015.
  • 78. Cf. Concílio de Trento, Sess. 23ª,  Canones de sacramento Ordinis, c. 4: DS 1767: II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 21: AAS 57 (1965) 25: Ibid., 28 AAS 57 (1965) 34: Ibid., 29: AAS 57 (1965) 36: Id., Decr. Presbyterorum ordinis, 2: AAS 58 (1966) 992.
  • 79. CIC can 290-293. 1336. § 1, 3 e 5. 1338. § 2.
  • 80. Cf. Concílio de Trento, Sess. 23ª,  Canones de sacramento Ordinis, can. 4: DS 1774.
  • 81. Cf. Concílio de Trento, Sess. 7ª, Canones de sacramentis in genere, can. 12: DS 1612: Concílio de Constança, Errores Iohannis Wyclif, 4: DS 1154.
  • 82. Santo Agostinho, In Iohannis evangelium tractatus, 5, 15: CCL 36, 50 (PL 35, 1422).
  • 83. Pontificale Romanum. De Ordinatione Episcopi, presbyterorum et diaconorum. De Ordinatione Episcopi. Prex ordinationis, 47, editio typica altera (Typis Polyglottis Vaticanis1990)  p.24 [Ordenação do Bispo, dos presbíteros e dos diáconos, Oração de ordenação do Bispo, 47 (Coimbra, Gráfica de Coimbra – Conferência Episcopal Portuguesa.1992) 40].
  • 84.  II Concílio do Vaticano, Decr. Christus Dominus, 13: AAS 58 (1966) 678-679: Ibid., 16: AAS 58 (1966) 680-681.
  • 85.  São Hipólito de Roma, Traditio apostolica, 3: ed. B. Botte (Münster i.W. 1989) p. 8-10.
  • 86. Liturgia Bizantina, 2ª  oração da imposição das mãos presbiteral: Euchológion tò méga (Roma 1873) p. 136.
  • 87. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 29 AAS 57 (1965) 36.
  • 88.  São Gregório de Nazianzo, Oratio 2, 71: SC 247, 184 (PG 35, 480).
  • 89. São Gregório de Nazianzo, Oratio 2, 74: SC 247, 186 (PG 35, 481).
  • 90. São Gregório de Nazianzo, Oratio 2, 73: SC 247, 186 (PG 35, 481.
  • 91. B. Nodet, Le Cure d'Ars. Sa pensée-son coeur (Le Puy 1966) p. 98.
  • 92. Cf. Santo Inácio de Antioquia, Epistula ad Trallianos 3, 1: SC 10bis. 96 (Funk 1, 244).
  • 93. CIC can. 1055. § 1.
  • 94. Cf. Gn 1, 26-27.
  • 95. Cf. Ap 19, 7.
  • 96. Cf. Ef 5, 32-32.
  • 97. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 48: AAS 58 (1966) 1067.
  • 98. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 47: AAS 58 11966) 1067.
  • 99. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 47: AAS 58 (1966) 1067.
  • 100. Cf. Gn 1, 27.
  • 101. Cf Gn 1, 31.
  • 102. Cf. Gn 2, 23.
  • 103. Cf Gn 2, 18.
  • 104. Cf. Sl 121, 2.
  • 105. Cf  Mt 19, 4.
  • 106. Cf. Gn 3, 12.
  • 107. Cf. Gn 2, 22.
  • 108. Cf. Gn 3, 16.
  • 109. Cf. Gn 1, 28.
  • 110. Cf. Gn 3, 16-19.
  • 111. Cf. Gn 3, 21.
  • 112. Cf. Gn 3, 16.
  • 113. Cf.  Mt 19, 8: Dt 24, 1.
  • 114. Cf. Os 1-3: Is 54; 62; Jr 2-3; 31; Ez 16; 23.
  • 115. Cf. Ml 2, 13-17.
  • 116. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 22: AAS 58 (1966) 1042.
  • 117. Cf. Ap 19, 7. 9
  • 118. Cf. Jo 2, 1-11.
  • 119. Cf. Mt 19, 8.
  • 120.  Cf. Mt 19, 10 .
  • 121. Cf. Mt 11, 29-30.
  • 122.  Cf. Mc 8, 34.
  • 123.Cf. Mt 19, 11.
  • 124. Cf. Ef 5, 26-27.
  • 125.  Cf. Concílio de Trento, Sess. 24ª. Doctrina de sacramento Matrimonii: DS 1800; CIC can. 1055, § I.
  • 126. Cf. Lc 14, 26; Mc 10, 28-31.
  • 127. Cf. Ap 14, 4.
  • 128. Cf. 1 Cor 7, 32.
  • 129. Cf. Mt 25, 6.
  • 130. Cf. Mc 12, 25: 1 Cor 7, 31.
  • 131. Cf. Mt 19, 3-12.
  • 132.  II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 42: AAS 57 (1965) 48: Id., Decr. Perfectae caritatis, 12 AAS 58 (1966) 707: In., Decr. Optatam totius, 10: AAS 58 (1966) 720-721.
  • 133. São João Crisóstomo, De Virginitate 10, 1: SC 125, 122 (PG 48, 540): cf. João Paulo II, Ex. ap. Familiares consortio, 16: AAS 74 (1982) 98.
  • 134. Cf. II Concílio do Vaticano, Sacrosanctum Concilium, 61:AAS 56 (1964) 116-117.
  • 135. Cl. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 6: AAS 57 (1965) 9.
  • 136. Cf. 1 Cor 10, 17.
  • 137. João Paulo II, Ex. ap. Familiares consortio, 67: AAS 74 (1982) 162.
  • 138. Cf. CCEO can. 817.
  • 139. CCEO can. 828.
  • 140. Cf  Ef  5, 32.
  • 141. CIC can. 1057. § 1.
  • 142. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 48: AAS 58 (1966) 1067; CIC can. 1057, § 2.
  • 143. Ordo celebrandi Matrimonium, 62, Editio typica altera (Typis Polyglottis Vaticanas 1991) p. 17 [Celebração do Matrimónio, 62, Segunda edição típica (Coimbra, Gráfica de Coimbra — Conferência Episcopal Portuguesa 1993) p.31].
  • 144. Cf. Gn 2, 24; Mc 10, 8: Ef 5, 31.
  • 145. Cf. CIC can. 1103.
  • 146. Cf. CIC can. 1057, § 1.
  • 147. Cf. CIC can. 1083-1108.
  • 148. Cf. CIC can. 1071, § 1, 3.
  • 149. Cf. Concílio de Trento, Sess. 24ª, Decretum "Tametsi ": DS 1813-1816: CIC can. 1108.
  • 150. Cf. CIC can. 1063.
  • 151. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 49: AAS 58 (1966) 1070.
  • 152. Cf. CIC can. 1124.
  • 153. Cf. CIC can. 1086.
  • 154. Cf. C1C can. 1125.
  • 155. Cf. 1 Cor 7, 16.
  • 156. CIC can.1134.
  • 157.  Cf. Mc 10, 9.
  • 158. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 48: AAS 58 (1966) 1067.
  • 159. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 48: AAS 58 (1966) 1068.
  • 160. Cf. CIC can. 1141.
  • 161. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 11: AAS 57 (1965) 16.
  • 162. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 11: AAS 57 (1965) 15-16: cf. Ibid., 41:.AAS 57 (1965) 47.
  • 163. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 48: AAS 58 (1966) 1068.
  • 164. Cf. Gl 6, 2.
  • 165. Tertuliano, Ad Uxorem 2, 8. 6-7: CCL 1, 393 (PL 1, 1415-1416): cf. João Paulo II, Ex. ap. Familiaris consortio, 13: AAS 74 (1982) 94.
  • 166. João Paulo II, Ex. ap. Familiares consortio, 13: AAS 74 (1982) 96.
  • 167. Cf. Gn 2, 24.
  • 168. João Paulo II, Ex. ap. Familiaris consortio, 19: AAS 74 (1982) 101.
  • 169. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 49: AAS 58 (1966) 1070.
  • 170. João Paulo II, Ex. ap. Familiaris consortio, 19: AAS 74 (1982) 102.
  • 171. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 48: AAS 58 (1966) 1068.
  • 172. João Paulo II. Ex. ap. Familiaris consortio, 20: AAS 74 (1982) 104.
  • 173. Cf. João Paulo II, Ex. ap. Familiaris consortio, 83: AAS 74 (1982) 184; CIC can. 1151-1155.
  • 174. João Paulo II, Ex. ap. Familiaris consortio,  84: AAS 74 (1982) 185.
  • 175. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 48: AAS 58 (1966) 1068.
  • 176.  II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 50: AAS 58 (1966) 1070-1071.
  • 177. II Concílio do Vaticano, Decl. Gravissimum educationis, 3: AAS 58 (1966) 731.
  • 178.Cf. João Paulo II, Ex. ap. Familiaris consortio, 28: AAS 74(1982) 114.
  • 179.Cf At 18, 8.
  • 180. Cf. At 16, 31; 11, 14.
  • 181. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 11: AAS 57 (1965) 16; cf. João Paulo II, Ex. ap. Familiaris consortio, 21: AAS 74 (1982) 105.
  • 182.  II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 11: AAS 57 (1965) 16.
  • 183. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium,10: AAS 57 (1965) 15.
  • 184. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 52: AAS 58 (1966) 1073.
  • 185. João Paulo II, Ex. ap. Familiaris consortio, 85: AAS 74 (1982) 187.
  • 186. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 48: AAS 58 (1966) 1067-1068; CIC can. 1055, § 1.
  • 187. Cf. Concílio de Trento, Sess. 24ª. Doctrina de sacramento Matrimonii: DS 1799.
  • 188. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 50: AAS 58 (1966) 1070.

Notas e Referências

  • 1. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 60: AAS 56 (1964) 116: cf. CIC can. 1166; CCEO can. 867.
  • 2. Cf. Gn 12, 2.
  • 3. Cf. Lc 6, 28; Rm 12, 14; 1 Pe 3, 9.
  • 4. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 79: AAS 56 (1964) 120: cf. CIC can. 1168.
  • 5. Cf. De Benedictionibus, Praenotanda generalia, 16 e 18. Editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1984) p. 13.14-15 [Celebração das Bênçãos, Preliminares gerais, 16 e 18 (Coimbra, Gráfica de Coimbra Conferência Episcopal Portuguesa, 1991) p. 13].
  • 6. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 61: AAS 56 (1964) 116-117.
  • 7. Cf. Mc 1, 25-26.
  • 8. Cf. Mc 3, 15; 6, 7.13; 16, 17.
  • 9. Cf. CIC can. 1172.
  • 10. Cf. II Concílio de Niceia, Definitio de sacris imaginibus: DS 601; Ibid.: DS 603; Concílio de Trento, Sess.25ª,  Decretum de invocatione, veneratione et reliquiis sanctorum, et sacris  imaginibus: DS 1822.
  • 11. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium,  13: AAS 56 (1964) 103.
  • 12. Cf. João Paulo II,. Ex. Ap. Catechesi tradendae, 54: AAS 71 (1979) 1321-1322.
  • 13.  III Conferência Geral do Episcoplado Latino-Americano, Puebla, La Evangelización en el presente y en el futuro de América Latina. 448 (Bogotá 1979) p. 131 [Puebla. A Evangelização no presente e no futuro da América Latina, Texto oficial da CNBB, 448 (Petrópolis, Ed. Vozes 1980) p.153-154]; cf. Paulo VI, Ex. ap. Evangelii nuntiandi, 48: AAS 68 (1976) 37-38.
  • 14. Símbolo Niceno-Constantinopolitano: DS 150.
  • 15. Cf. 2 Cor 5, 8.
  • 16.  Cf. 1 Cor 15, 42-44.
  • 17. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium,  81: AAS 56 (1964) 120.
  • 18. Cf. 1 Ts 4, 18.
  • 19. Cf. Ordo exsequiarum, De primo typo exsequiarum, 41, Editio typica (Typis PolyglottisVaticanis 1969) p. 21 [Celebração das Exéquias, n. 57 (Braga, Secretariado Nacional do Apostolado da Oração – Conferência Episcopal. 1984) p. 521.
  • 20.  Cf. Ordo exsequiarum, Praenotanda, Editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1969) p. 7 [Celebração das Exéquias, Preliminares, I (Braga, Secretariado Nacional do Apostolado da Oração – Conferência Episcopal, 1984) p. 31.
  • 21. Cf. Ordo exsequiarum, De primo typo exsequiarum, 56. Editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1969) p. 26 [Celebração das Exéquias, n. 87* (Braga, Secretariado Nacional do Apostolado da Oração — Conferência Episcopal. 1984) p. 82-83].
  • 22. Ordo exsequiarum, Praenotanda, 10, Editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1969) p. 9 [Celebração dos Exéquias, Preliminares, 10 (Braga, Secretariado Nacional do Apostolado da Oração – Conferência Episcopal, 1984) p. 7].
  • 23. São Simão de Tessalónica, De ordine sepulturae, 367: PG 155, 685.

Notas e Referências

  • 1. São Leão Magno, Sermo 21, 3: CCL 138, 88 (PL 54, 192-193).
  • 2. Cf. Jo 1, 12.
  • 3. Cf. Fl 1, 27.
  • 4. Cf. Jo 8, 29.
  • 5. Cf. Rm 6, 5.
  • 6. Cf. Rm 6, 11.
  • 7. Cf. Cl 2, 12.
  • 8. Cf. Jo 15, 5.
  • 9. Cf. Ef 5, 1-2.
  • 10. Cf. Fl 2, 5.
  • 11. Cf. Jo 13, 12-16.
  • 12. Cf. 1 Cor 1, 2.
  • 13. Cf. Gl 4, 6.
  • 14. Cf. Gl 5, 25.
  • 15. Cf. Gl 5, 22.
  • 16. Cf. Ef  4, 23.
  • 17.  Cf. Dt 30, 15-20.
  • 18. Didaké 1, 1: SC 248, 140 (Funk 1, 2).
  • 19.  Cf. João Paulo II, Ex. Ap. Catechesi tradendae, 29: AAS 71 (1979) 1301.
  • 20. São João Eudes, Le Coeur admirable de la Très Sacrée Mère de Dieu, 1, 5 Oeuvres completes, v. 6 (Paris 1908) p. 113-114.
  •  
  •  

Notas e Referências

  • 1. Cf. Lc 15, 11-32.
  • 2. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 22: AAS 58 (1966) 1042.
  • 3. Cf. 2 Cor 4, 4.
  • 4. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 22: AAS 58 (1966) 1042.
  • 5. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 14: AAS 58 (1966) 1036.
  • 6. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 24: AAS 58 (1966) 1045.
  • 7. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 15: AAS 58 (1966) 1036.
  • 8. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 17: AAS 58 (1966) 1037.
  • 9. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 16: AAS 58 (1966) 1037.
  • 10. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 13: AAS 58 (1966) 1034.
  • 11. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 13: AAS 58 (1966) 1035.
  • 12. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 22: AAS 58 (1966) 1042.
  • 13. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 15: AAS 58 (1966) 1036.
  • 14. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 17: AAS 58 (1966) 1037.
  • 16. Santo Agostinho, De moribus Ecclesiae catholicae 1. 3, 4: CSEL 90, 6 (PL 32, 1312).
  • 17. Santo Agostinho, Confissões, 10, 20, 29: CCL 27, 170 (PL 32, 791).
  • 18. São Tomás de Aquino, In Symbolum Apostolarum scilicet «Credo in Deum», expositio, c. 15: Opera omnia, v. 27 (Parisiis 1875) p. 228.
  • 19. Cf. Mt 4, 17.
  • 20. Cf. 1 Jo 3, 2; 1 Cor 13.
  • 21. Cf. Mt 25, 21. 23.
  • 22. Cf. Heb 4, 7-11 .
  • 23. Santo Agostinho, De civitate Dei, 22, 30 CSEL 40/2, 670 (PL 41, 804).
  • 24. Cf. Jo 17, 3.
  • 25. Cf. Rm 8, 18.
  • 26. Santo Ireneu de Lião, Adversus Haereses, 4, 20, 5: SC 100, 638.
  • 27. Johannes Henricus Newman, Discourses addressed to Mixed Congregations, 5 [Saintliness the Standard of Christian Principle] (Westminister 1966), p. 89-91.
  • 28. Cf. parábola do semeador: Mt 13, 3-23.
  • 29. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 17: AAS 58 (1966) 1037.
  • 30. Santo Ireneu de Lião, Adversus Haereses, 4, 4, 3: SC 100, 424 (PG 7, 983).
  • 31. Cf. Rm 6, 17.
  • 32. Cf. Gn 4, 10.
  • 33. Cf. 2 Sm 12, 7-15.
  • 34. Cf. II Concílio do Vaticano, Decl. Dignitatis humanae, 2: AAS 58 (1966) 930-931.
  • 35. Cf.  II Concílio do Vaticano, Decl. Dignitatis humanae, 7: AAS 58 (1966) 934-935.
  • 36. Congregação para a Doutrina da Fé, Instr. Libertatis conscientia, 13: AAS 79 (1987) 559.
  • 37. Cf. Jo 8, 32.
  • 38. Cf. Rm 8, 21.
  • 39. Domingo XXXII do Tempo Comum, Colecta: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p.371 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992, 426].
  • 40. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 17: AAS 58 (1966) 1037.
  • 41. Cf. Mt 6, 2-4.
  • 42. São Tomás de Aquino, In duo praecepta caritatis et in decem Legis praecepta expositio, c.6: Opera omnia, v. 27 (Parisiis 1875) p. 149.
  • 43. Cf. Mc 7, 21.
  • 44. São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 1-2. q. 26. a. 4. c: Ed. Leon. 6, 190.
  • 45. Cf. Santo Agostinho, De Trinitate, 8, 3, 4: CCL 50, 271-272 (PL 42, 949).
  • 46. Santo Agostinho, De civitate Dei, 14, 7: CSEL 40/2. 13 (PL 41, 410).
  • 47.  São Tomás de Aquino, Summa theologiae,  1-2, q. 24, a. 1, e.: Ed. Leon. 6, 179.
  • 48. Cf. São Tomás de Aquino, Summa theologiae,  1-2, q. 24, a. 3. c.: Ed. Leon. 6, 181.
  • 49. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 16: AAS 58 (1966) 1037.
  • 50. Cf. Rm 2, 14-16.
  • 51. Cf. Rm 1, 32.
  • 52. Joannes Henricus Newman, A Letter to the Duke of Norfolk, 5: Certain Difficulties felt by Anglicans in Catholic Teaching, v. 2 (Westminster 1969) p. 248.
  • 53. Santo Agostinho, In epistulam Iohannis ad Parthos tractatus 8, 9: PL 35, 2041.
  • 54. II Concílio do Vaticano, Decl. Dignitatis humanae, 3: AAS 58 (1966) 932.
  • 55. Cf. II Concílio do Vaticano, Decl. Dignitatis humanae, 14: AAS 58 (1966) 940.
  • 56. Cf. Lc 6, 31; Tb 4, 15.
  • 57. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 16: AAS 58 (1966) 1037.
  • 58. Cf. 1 Tm 3, 9; 2 Tm 1, 3; 1 Pe 3, 21; Act 24, 16.
  • 59. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 16: AAS 58 (1966) 1037.
  • 60. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 16: AAS 58 (1966) 1037.
  • 61. São Gregório de Nissa, De Beatitudinibus, oratio 1: Gregorii Nysseni opera. ed. W. Jaeger, v. 7/2 (Leiden 1992) p. 82 (PG 44, 1200).
  • 62. São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 2-2, q. 47. a. 2. sed contra: Ed. Leon. 8, 349.
  • 63. Cf. Sir 5, 2; 37, 27-31.
  • 64. Santo Agostinho, De moribus Ecclesiae catholicae, 1, 25, 46: CSEL 90, 51 (PL 32, 1330-1331).
  • 65.  Cf. 2 Pe 1, 4.
  • 66. Cf. 1 Cor 13, 13.
  • 67. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 5: AAS 58 (1966) 819.
  • 68. Cf. Concílio de Trento, Sess. 6ª, Decretum de iustificatione, c. 15: DS 1544.
  • 69.  II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 42: AAS 57 (1965) 48: cf. ID., Decl. Dignitatis humanae, 14: AAS 58 (1966) 940.
  • 70. Cf. Gn 17, 4-8; 22, 1-18.
  • 71. Cf. Rm 8, 28-30.
  • 72. Cf. Mt 7, 21.
  • 73. Cf. Mt 10, 22: Concílio de Trento, Sess. 5ª, Decretum de iustificatione, c. 13: DS 1541.
  • 74. Santa Teresa de Jesus, Exclamaciones del alma a Dios, 15, 3: Biblioteca Mística Carmelitana, v. 4 (Burgos 1917) p. 290. [Exclamações, XV. 3: Obras Completas (Paço de Arcos. Edições Carmelo 1994) p. 959).
  • 75. Cf. Jo 13. 34.
  • 76. Cf. Mt 22, 40: Rm 13, 8-10.
  • 77. Cf. Mt 5, 44.
  • 78. Cf. Lc 10, 27-37.
  • 79. Cf  Mc 9, 37.
  • 80. Cf. Mt 25, 40.45.
  • 81. Cf. 1 Cor 13, 1-4.
  • 82. São Basílio Magno, Regulae fusius tractatae, prol. 3: PG 31. 896.
  • 83. Santo Agostinho, In epistulam Iohannis ad Parthos tractus 10, 4: PL 35, 2056-2057.
  • 84. Cf. Is 11, 1-2.
  • 85. 1 Cor 13, 13.
  • 86. Cf. Lc 15.
  • 87. Santo Agostinho, Sermão 169, 11, 13: PL 38, 923.
  • 88. João Paulo II, Enc. Dominum et vivificantem, 31: AAS 78 (1986) 843.
  • 89. Santo Agostinho, Contra Faustum manichaeum, 22, 27: CSEL 25, 621 (PL 42, 418): cf. São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 1-2, q. 71, a. 6: Ed. Leon. 7, 8-9.
  • 90.  Santo Agostinho, De civitate Dei, 14, 28: CSEL 40/2, 56 (PL 41, 436).
  • 91. Cf. Fl 2, 6-9.
  • 92. Cf. Jo 14, 30.
  • 93. Cf. Rm 1, 28-32; 1 Cor 6, 9-10; Ef 5, 3-5; Cl 3, 5-9; 1 Tm 1, 9-10; 2 Tm 3, 2-5.
  • 94. Cf. 1 Jo 5, 16-17.
  • 95. São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 1-2, q. 88. a. 2, e: Ed. Leon. 7, 135.
  • 96. João Paulo II. Ex. ap. Reconciliatio et paenitentia, 17: AAS 77 (1985) 221.
  • 97. Cf. Mc 3, 5-6; Lc 16, 19-31.
  • 98. João Paulo II,  Ex. ap. Reconciliatio et paenitentia, 17: AAS 77 (1985) 221.
  • 99. Santo Agostinho, In epistulam Iohannis Parthos tractatus, 1, 6: PL 35, 1982.
  • 100. Cf. Mc 3. 29; Lc 12, 10.
  • 101. Cf. João Paulo II, Enc. Dominum et vivificantem, 46: AAS 78 (1986) 864-865.
  • 102. Cf. São Cassiano, Conlatio, 5, 2: CSEL 13, 121 (PL 49, 611).
  • 103. Cf. São Gregório Magno, Moralia in Job, 31, 45, 87: CCL 143B, 1610 (PL 76, 621).
  • 104. Cf. Gn 4. 10.
  • 105. Cf. Gn 18, 20; 19, 13.
  • 106. Cf. Ex 3, 7-10.
  • 107. Cf. Ex 22, 20-22.
  • 108. Cf. Dt 24, 14-15; Tg 5, 4.
  • 109.  João Paulo II, Ex. ap. Reconciliatio et paenitentia, 16: AAS 77 (1985) 216.

Notas e Referências

  • 1. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 24: AAS 58 (1966) 1045.
  • 2. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 25: AAS 58 (1966) 1045.
  • 3. Cf. Lc 19, 13. 15.
  • 4. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 25: AAS 58 (1966) 1045.
  • 5.  João XXIII, Enc. Mater et magistra, 60: AAS 53 (1961) 416.
  • 6. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 24: AAS 58 (1966) 1045-1046; João Paulo II, Enc. Centesimus annus, 16: AAS 83 (1991) 813.
  • 7. João Paulo II, Enc. Centesimus annus, 48: AAS 83 (1991) 854: cf. Pio XI, Enc. Quadragesimo anno: AAS 23 (1931) 184-186.
  • 8. João Paulo II, Enc. Centesimus annus, 36: AAS 83 (1991) 838.
  • 9. João XXIII, Enc. Pacem in terris, 36: AAS 55 (1963) 266.
  • 10. Cf. João Paulo II, Enc. Centesimus annus, 41: AAS 83 (1991) 844.
  • 11. Pio XII, Mensagem radiofónica (1 de Junho de 1941): AAS 33 (1941) 197.
  • 12. Cf. II Concílio do Vaticano, Cons. dogm. Lumen Gentium, 36: AAS 57 (1965) 42.
  • 13. João Paulo II, Enc. Centesimus annus, 25 AAS 83 (1991) 823.
  • 14. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 25 AAS 58 (1966) 1045.
  • 15. Cf. João Paulo II, Enc. Centesimus annus, 5: AAS 83 (1991) 800.
  • 16. João XXIII, Enc. Pacem in terris, 46: AAS 55 (1963) 269.
  • 17. Cf. Leão XIII, Enc. Diuturnum illud: Leonis XIII Acta 2, 271; Id., Enc. Immortale Dei: Leonis XIII Acta, 5, 120.
  • 18. Cf. 1 Pe 2, 13-17.
  • 19 Cf. já 1 Tm 2, 1-2.
  • 20. São Clemente de Roma, Epistula ad Corinthios, 61, 1-2: SC 167, 198-200 (Funk 1, 178-180).
  • 21. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 74: AAS 58 (1966) 1096.
  • 22. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 74: AAS 58 (1966) 1096.
  • 23. São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 1-2, q. 93, a. 3. ad 2: Ed. Leon. 7, 164.
  • 24. João XXIII, Enc. Pacem in terris, 51: AAS 55 (1963) 271.
  • 25. João Paulo II, Enc. Centesimus annus, 44: AAS 83 (1991) 848.
  • 26. Pseudo Barnabé, Epistula, 4, 10: SC 172, 100-102 (Funk 1, 48).
  • 27. Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 26: AAS 58 (1966)1046: cf. Ibid., 74: AAS 58 (1966) 1096.
  • 28. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 26: AAS 58 (1966) 1046.
  • 29.  Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 26: AAS 58 (1966) 1046.
  • 30. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 84: AAS 58 (1966) 1107.
  • 31. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 26: AAS 58 (1966) 1047.
  • 32. Cf. João Paulo II, Enc. Centesimus annus, 31: AAS 83 (1991) 847.
  • 33. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 3162: AAS 58 (1966) 1050.
  • 34. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 30: AAS 58 (1966) 1049.
  • 35. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 31: AAS 58 (1966) 1050.
  • 36. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 74: AAS 58 (1966) 1096.
  • 37. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 26: AAS 58 (1966) 1046.
  • 38. João Paulo II, Enc. Sollicitudo rei socialis, 47: AAS 80 (1988) 581.
  • 39. Cf. João XXIII, Enc. Pacem in terris, 61: AAS 55 (1963) 274.
  • 40. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 27: AAS 58 (1966) 274.
  • 41. Cf. Mt 5, 43-44.
  • 42. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 29: AAS 58 (1966) 1048-1049.
  • 43. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 29: AAS 58 (1966) 1048.
  • 44. Cf. Mt 25, 14-30: Lc 19, 11-27.
  • 45. Santa Catarina de Sena, Il dialogo della Divina provvidenza, 7: ed. G. Cavallini (Roma 1995) p. 23-24.
  • 46. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 29: AAS 58 (1966) 1049.
  • 47. Cf. João Paulo II, Enc. Sollicitudo rei socialis, 38-40: AAS 80 (1988) 564-569; Id.. Enc. Centesimus annus, 10: AAS 83 (1991) 805-806.
  • 48. Pio XII, Enc. Summi Pontificatus: AAS 31 (1939) 426.
  • 49. Pio XII, Mensagem radiofónica (1 de Junho de 1941): AAS 33 (1941) 204.
  •  
  •  

Notas e Referências

  • 1. Leão XIII, Enc. Libertas praestantissimum: Leonis XIII Acta 8. 218: São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 1-2, q. 90. a. 1: Ed. Leon. 7, 149-150.
  • 2. Tertuliano, Adversos Marcionem, 2, 4, 5: CCL I. 479 (PL 2, 315).
  • 3. Leão XIII, Enc. Libertas praestantissimum: Leonis XIII Acta 8. 219
  • 4. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 89: AAS 58 (1966) 1111-1112.
  • 5. Santo Agostinho, De Trinitate, 14, 15, 21: CCL 50A, 451 (PL 42, 1052).
  • 6. São Tomás de Aquino, In duo praecepta caritatis et in detem Legi praecepta expositio 1: Opera amnia, v. 27 (Parisiis 1875) p. 144.
  • 7. Marco Túlio Cícero, De re publica, 3, 22, 33: Scripta quae manserunt omnia, Bibliotheca Teubneriana fasc. 39. ed. K. Ziegler (Leipzig 1969) p. 96.
  • 8. Cf. II Concílio do Vaticano,. Const. past. Gaudium et spes, 10: AAS 58 (1966) 1033.
  • 9. Santo Agostinho, Confissões 2, 4, 9: CCL 27, 21 (PL 32, 678).
  • 10. I Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Filius, c. 2: DS 3005: Pio XII. Enc. Humani Generis: DS 3876.
  • 11. Santo Agostinho, Enarratio in Psalmum, 57, I: CCL 39, 708.
  • 12. Cf. Rm 7, 12.
  • 13. Cf. Rm 7, 14.
  • 14. Cf. Rm 7, 16.
  • 15. Cf. Gl 3, 24.
  • 16. Cf. Rm 7.
  • 17. Santo Ireneu de Lião, Adversus haereses, 4, 15, 1: SC 100. 548 (PG 7, 1012).
  • 18. São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 1-2, q. 107, a.I, ad 2: Ed. Leon 7, 279.
  • 19. Cf. Jr 31, 31-34.
  • 20. Santo Agostinho, De sermone Domine in monte, 1, 1, 1: CCL 35, 1-2 (PL 34, 1229-1231).
  • 21. Cf. Mt 5, 17-19.
  • 22. Cf. Mt 15, 18-19.
  • 23. Cf. Mt 5, 48.
  • 24. Cf.  Mt 5, 44.
  • 25. Cf. Mt 6, 1-6; 16-18.
  • 26. Cf. Mt 6, 9-13.
  • 27. Cf. Mt 7, 13-14.
  • 28. Cf. Mt 7, 21-27.
  • 29. Cf. Lc 6, 31.
  • 30. Cf. Jo 13, 34.
  • 31. Cf. Jo 15, 12.
  • 32. Cf. Rom 14; 1 Cor 5-10.
  • 33.Cf. Tg 1, 25; 2, 12.
  • 34. Cf. G14.1-7; 21-31; Rm 8, 15-17.
  • 35. Cf. São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 2-2. Q. 184, a. 3: Ed. Leon. 10, 453-454.
  • 36. São Francisco de Sales, Traité de l'amour de Dieu, 8, 6: Oeuvres, v. 5 (Anecy 1894) p. 75.
  • 37. São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 1-2. q. 90, a. 4, e: Ed. Leon. 7, 152.
  • 38. Cf. Rm 10, 4.
  • 39. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 42 AAS 57 (1965) 48.
  • 40. Cf. Rm 3, 22.
  • 41. Cf. Rm 6, 3-4.
  • 42. Cf. 1 Cor 12.
  • 43. Cf. Jo 15, 1-4.
  • 44. Santo Atanásio de Alexandria, Epistula ad Serapionem. 1, 24: PG 26, 585-588.
  • 45. Concílio de Trento, Sess. 6ª, Decretum de iustificatione, c. 7: DS 1528.
  • 46. Concílio de Trento, Sess. 6ª, Decretum de iustificatione, c. 7: DS 1529.
  • 47. Concílio de Trento, Sess. 6ª, Decretum de iustificatione, c. 5: DS 1525.
  • 48. Santo Agostinho, In Iohannis evangelium tractatus, 72, 3: CCL 36, 508 (PL 35, 1823).
  • 49. Cf. Rm 7, 22; Ef 3,16.
  • 50. Cf. Jo 1, 12-18.
  • 51. Cf. Rm 8, 14-17.
  • 52. Cf. 2 Pe 1, 3-4.
  • 53. Cf. Jo 17, 3.
  • 54. Cf. 1 Cor 2, 7-9.
  • 55. Cf. Jo 4, 14; 7, 38-39.
  • 56. Santo Agostinho, De gratia et libero arbítrio, 17, 33: PL 44, 901.
  • 57. Santo Agostinho, De natura et gratia, 31, 35: CSEL 49, 258-259 (PL 44, 264).
  • 58. Santo Agostinho, Confissões, 13, 36, 51: CCL 27, 272 (PL 32, 868).
  • 59. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 12: AAS 57 (1965) 16-17.
  • 60. Cf. 1 Cor 12.
  • 61. Cf. Concílio de Trento, Sess. 6ª, Decretum de iustificatione, c. 9: DS 1533-1534.
  • 62. Santa Joana D'Arc: Dito: Procès de condannation, ed. P. Tisset (Paris, 1969) p. 62.
  • 63. Prefácio dos Santos, I: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p. 428 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992. p . 495]: cf. o «Doutor da Graça». Santo Agostinho, Enarratio in Psalmum 102, 7: CCL 40, 1457 (PI_ 37, 1321).
  • 64. Cf. Concílio de Trento, Sess. 6ª, Decretum de iustificatione, c. 16: DS 1546.
  • 65. Cf. Concílio de Trento, Sess. 6ª, Decretum de iustificatione, c. 16: DS 1546.
  • 66. Santo Agostinho, Sermão 298, 4-5: SPM 1, 98-99 (PL 38, 1376).
  • 67. Santa Teresa do Menino Jesus, Acte d'offrande à l'Amour miséricordieux: Récréations pieuses – Prières (Paris 1992) p. 512-515. [Obras Completas (Paço de Arcos, Edições Carmelo 199) p. 1077].
  • 68. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 40: AAS 57 (1965) 45.
  • 69.  II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 40: AAS 57 (1965) 45.
  • 70. Cf. 2 Tm 4.
  • 71. São Gregório de Nissa, In Canticum homilia 8: Gregorii Nysseni opera, ed. W. Jaeger - H. Langerbeck, v. 6 (Leiden 1960) p. 247 (PG 44, 941).
  • 72. Cf. Concílio de Trento, Sess. 6ª, Decretum de iustificatione, can. 26: DS 1576
  • 73. II Concílio do Vaticano, Const dogm. Lumen Gentium, 40: AAS 57 (1965) 45.
  • 74. São Gregório de Nissa, De vita Moysis, 1. 5: ed. M. Simonetti (Vicenza 1984) p. 10 (PG 44. 300).
  • 75. Cf. Gl 6, 2.
  • 76. Cf. Rm 12, 1.
  • 77. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 17: AAS 57 (1965) 21.
  • 78. CIC can. 747, § 2.
  • 79. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 25: AAS 57 (1965) 29.
  • 80. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 25: AAS 57 (1965) 30.
  • 81. Cf. Sagrada Congregação para a Doutrina da Fé, Decl. Mysterium Ecclesiae, 3: AAS 65 (1973) 401.
  • 82. Cf. II Concílio do Vaticano, Decl. Dignitatis humanae, 14: AAS 58 (1966) 940.
  • 83. Cf. CIC can. 213.
  • 84. Cf. 1 Cor 2, 10-15.
  • 85. Cf. Rm 12, 8.11.
  • 86. Cf. CIC can. 1246-1248: CCEO can. 880, § 3, 881, §§ 1.2.4.
  • 87. Cf. CIC can. 989: CCEO can. 719.
  • 88. Cf. CIC can. 920: CCEO can. 708. 881, § 3.
  • 89 Cf. CIC can. 1249-1251; CCEO can. 882.
  • 90. Cf. CIC can. 222: CCEO can. 25. As Conferências Episcopais podem, para além destes, estabelecer outros preceitos eclesiásticos para o seu território: cf. CICcan. 455.
  • 91. II Concílio do Vaticano, Decr. Apostolicam actuositatem, 6: AAS 58 (1966) 842.
  • 92. Cf. Ef 1, 22.
  • 93. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 39: AAS 57 (1965) 44.
  • 94. Solenidade de Nosso Senhor Jesus Cristo Rei do universo,  Prefácio: Missale Romanum. editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p. 381 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992, p. 429].

Notas e Referências

  • 1. Cf. Mt 5, 17.
  • 2. Cf. Mt 19, 6-12.21.23-29.
  • 3. Cf. Mt 5, 20.
  • 4. Cf. Mt 5, 46-47.
  • 5. Cf. Dt 6, 5: Lv 19, 18.
  • 6. Cf. Ex 31,18; Dt 5, 22.
  • 7. Cf. Dt 31, 9.24.
  • 8. Cf. Ex 20, 1-17.
  • 9. Cf. Dt 5, 6-22.
  • 10. Cf., por exemplo. Os 4, 2; Jr 7, 9: Ez 18, 5-9.
  • 11. Cf. Ex 19.
  • 12. Cf. Ex 24.
  • 13. Cf. Ex 24, 7.
  • 14. Orígenes, In Exodum homilia 8, 1; SC 321, 242 (PG 12, 350).
  • 15. Santo Ireneu de Lião, Adversus haereses, 4, 16, 3-4: SC 100, 566-570 (PG 7, 1017-1018).
  • 16. Santo Agostinho, Sermão 33, 2; CCL 41, 414 (PL 38, 208).
  • 17. Cf. Concílio de Trento, Sess. 6ª, Decretum de iustificatione, can.19-20: DS 1569-1570.
  • 18. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 24: AAS 57 (1965) 29.
  • 19. Cf. Tg 2, 10-11.
  • 20. Santo Ireneu de Lião, Adversas haereses, 4, 15, 1: SC 100, 548 (PG 7, 1012).
  • 21. São Boaventura, In quattuor libros Sentenciarum, 3, 37, 1, 3: Opera amnia, v. 3 (Ad Claras Aquas 1887) p. 819-820.
  • 22. Cf. Tg 2, 10-11.

Notas e Referências

  • 1. Cf. Lc 10 , 27: «...com todas as tuas forças».
  • 2. Cf. Dt 5, 6-9.
  • 3. Cf. Ex 19, 16-25; 24, 15-18.
  • 4. São Justino, Diálogo com o judeu Trifão, 11, 1: CA 2, 40 (PG 6. 497).
  • 5. CatRom. 3, 2, 4. p. 408-409.
  • 6. Cf. Rm 1, 5; 16, 26.
  • 7. Cf Rm 1, 18-32.
  • 8. CIC can. 751.
  • 9. Cf. Dt 6, 4-5.
  • 10. Cf. Lc 1, 46-49.
  • 11. Santo Agostinho, De civitate Dei. 10, 6: CSEL 40/1. 454-455 (PL 41, 283).
  • 12. Cf. Am, 5, 21-25.
  • 13. Cf. Is 1, 10-20.
  • 14. Cf. Os 6, 6.
  • 15. Cf. Heb 9, 13-14.
  • 16. CIC can. 1191. §1.
  • 17. Cf. Act 18, 18; 21, 23-24.
  • 18. Cf. CIC can. 654.
  • 19.  II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 42: AAS 57 (1965) 48-49.
  • 20. Cf. CIC can 692.1196-1197.
  • 21. II Concílio do Vaticano, Decl. Dignitatis humanae, 1: AAS 58 (1966) 930.
  • 22. II Concílio do Vaticano, Decl. Dignitatis humanae, 2: AAS 58 (1966) 931.
  • 23. II Concílio do Vaticano, Decl. Nostra aetate, 2: AAS 58 (1966) 742.
  • 24.  II Concílio do Vaticano, Decl. Dignitatis humanae, 14: AAS 58 (1966) 940.
  • 25. II Concílio do Vaticano, Decl. Dignitatis humanae, 1: AAS 58 (1966) 930.
  • 26. II Concílio do Vaticano, Decr. Apostolicam actuositatem, 13: AAS 58 (1966) 849.
  • 27. Cf. II Concílio do Vaticano, Decl. Dignitatis humanae, 1: AAS 58 (1966) 930.
  • 28. Cf. II Concílio do Vaticano, Decr. Apostolicam actuositatem, 13: AAS 58 (1966) 850.
  • 29. Cf. Leão XIII. Enc. Immortale Dei: Leonis XIII Acta 5, 118-150: Pio XI. Enc. Quas primas: AAS 17 (1925) 593-610.
  • 30. II Concílio do Vaticano, Decl. Dignitatis humanae, 2: AAS 58 (1966) 931; cf. Id,. Const. past. Gaudium et spes, 26: AAS 58 (1966) 1046.
  • 31. II Concílio do Vaticano, Decl. Dignitatis humanae, 2: AAS 58 (1966) 931.
  • 32.  II Concílio do Vaticano, Decl. Dignitatis humanae, 6: AAS 58 (1966) 934.
  • 33. Cf. Leão XIII, Enc. Libertas praestantissimum: Leonis XIII Acta 8, 229-230.
  • 34. Cf. Pio XII, Alocução aos participantes no quinto Congresso nacional italiano da União dos Juristas católicos (6 de Dezembro de 1953): AAS 45 (1953) 799.
  • 35. Cf. II Concílio do Vaticano, Decl. Dignitatis humanae, 2: AAS 58 (1966) 930-931.
  • 36. Cf. Pio VI, Breve Quod aliquantum (10 de Março de 1791): Collectio Brevium atque Instructionum SS. D. N. Pii Papae VI, quae ad praesentes Ecclesiae Catholicae in Gallia 1...] calamitates pertinent (Romae 1800) p. 54-55.
  • 37. Cf. Pio IX. Enc. Quanta cura: DS 2890.
  • 38. II Concílio do Vaticano, Decl. Dignitatis humanae, 7: AAS 58 (1966) 935.
  • 39. Cf. Mt 23, 16-22.
  • 40. Cf. Is 44, 9-20; Jr 10, 1-16; Dn 14, 1-30; Br 6; Sb 13, 1-15.19
  • 41. Cf. Sl 42, 3; etc.
  • 42. Cf. Ap 13-14.
  • 43. Cf. Gl 5, 20: Ef 5, 5.
  • 44. Orígenes, Contra Celsum 2, 40; SC 132, 378 (PG 11, 861).
  • 45. Cf. Dr 18, 10; Jr 29, 8.
  • 46. Cf. Lc 4, 9.
  • 47. Cf. 1 Cor 10, 9; Ex 17, 2-7: Sl 95, 9.
  • 48. Cf. CIC can. 1367.1376.
  • 49. Cf. Act 8, 9-24.
  • 50. Cf. já Is 55, 1.
  • 51. CIC can 848.
  • 52. Cf. Lc 10, 7; 1 Cor 9, 4-18; 1 Tm 5, 17-18.
  • 53. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 19: AAS 58 (1966) 1039.
  • 54. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 20: AAS 58 (1966) 1040.
  • 55. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 20: AAS 58 (1966) 1040.
  • 56. Cf. Rm 1,18.
  • 57. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 19: AAS 58 (1966) 1039.
  • 58. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 20: AAS 58 (1966) 1040.
  • 59. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 21: AAS 58 (1966) 1040.
  • 60. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 21: AAS 58 (1966) 1042.
  • 61. Cf. Nm 21, 4-9: Sb 16, 5-14; Jo 3, 14-15.
  • 62. Cf. Ex 25, 10-22: 1 Rs 6, 23-28; 7, 23-26.
  • 63.  São Basílio Magno, Liber de Spiritu Sancto, 18, 45: SC 17bis. 406 (PG 32, 149).
  • 64. II Concílio de Niceia, Definitio de sacris imaginibus: DS 601; cf. Concílio de Trento, Sess. 25ª, Decretum de invocatione, veneratione et reliquiis sanctorum, et sacris imaginibus: DS 1821-1825: II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 125: AAS 56 (1964) 132: Id., Const. dogm. Lumen Gentium, 67: AAS 57 (1965) 65-66.
  • 65. São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 2-2. q. 81, a. 3, ad 3: Ed. Leon. 9, 180.
  • 66. Cf. II Concílio do Vaticano, Decl. Dignitatis humanae, 15: AAS 58 (1966) 940.
  • 67 Cf. Dt 5, 11
  • 68. Cf. Zc 2, 17.
  • 69. Cf. Sl 29, 2; 96, 2; 113, 1-2.
  • 70. Ioannes Henricus Newman, Parochial and Plain Sermons, v. 5, Sermon 2 [Reverence, a Belief in God's Presence] (Westminster 1967) p. 21-22.
  • 71. Cf. Mt 10, 32; 1 Tm 6, 12.
  • 72. Cf. 1 Jo 1, 10.
  • 73. Cf. CIC can. 1369.
  • 74. Santo Agostinho, De Sermone Domini in monte, 2, 5, 19: CCL 35, 109 (PL 34, 1278).
  • 75. Cf. Tg 5, 12.
  • 76. Cf. 2 Cor 1, 23; Gl 1, 20.
  • 77. CIC can. 1199. § 1.
  • 78. CIC can. 855.
  • 79. Cf. Is 43, 1: Jo 10, 3.
  • 80. Santo Inácio de Loiola, Exercitia spiritualia, 38: MHSI 100, 174.
  • 81. Cf. Is 43, 1.
  • 82. Cf. Dt 5, 12-15.
  • 83. Cf. Ex 31, 16.
  • 84. Cf. Ez 23, 12.
  • 85. Cf. Ne 13, 15-22; 2 Cr 36, 21.
  • 86. Cf. Mc 1, 21; Jo 9, 16.
  • 87. Cf. Mc 3, 4.
  • 88. Cf. Mt 12, 5; Jo 7, 23.
  • 89. Cf. Mt 28, 1; Lc 24, 1; Jo 20, 1.
  • 90. Cf. Mc 16, 1: Mt 28, 1.
  • 91. São Justino, Apologia, 1, 67: CA 1, 188 (PG 6, 429-432).
  • 92. Cf. 1 Cor 10, 11.
  • 93. Santo Inácio de Antioquia, Epistula ad Mgnesios, 9, 11: SC 10bis, 88 (Fusk 1, 236-238).
  • 94. São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 2-2. q. 122. a. 4. c: Ed. Leon. 9, 478.
  • 95.  CIC can. 1246, § 1.
  • 96. CIC can. 1246, § 1.
  • 97. Cf. Act 2, 42-46; 1 Cor 11, 17.
  • 98. Pseudo Eusébio de Alexandria, Sermo de die dominica: PG 86 /  1, 416 e 421.
  • 99. CIC can. 515. § 1.
  • 100. Cf. João Paulo II, Ex. ap. Christifideles laici, 26: AAS 81 (1989) 437-440.
  • 101.  São João Crisóstomo, De incomprehensibili Dei natura seu contra Anomeos, 3, 6: SC 28bis, 218 (PL 48, 725).
  • 102.  CIC can. 1247.
  • 103. CIC can. 1248, § 1.
  • 104. Cf. CIC can. 1245.
  • 105. CIC can. 1248, § 2.
  • 106. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 67: AAS 58 (1966) 1089.
  • 107. Cf. CIC can. 1247.
  • 108. Santo Agostinho, De civitate Dei, 19, 19: CSEL 40/2.407 (PL 41, 647).
  • 109. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 106: AAS 56 (1964) 126.
  • 110. CIC can. 1246, § 1.
  • 111. CIC can. 1247.
  • 112. CIC can. 1247.
  • 113. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 67: AAS 58 (1966) 1089.

Notas e Referências

  • 1. Cf. Mc 7, 8-13.
  • 2. Cf. Dt 5, 16.
  • 3. Cf. Dt 5, 16.
  • 4. João Paulo II. Ex. ap. Familiaris consortio, 21: AAS 74 (1982) 105; cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 11: AAS 57 (1965) 16.
  • 5. Cf. Ef 5, 21-6, 4; Cl 3, 18-21; 1 Pe 3, 1-7.
  • 6. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 52: AAS 58 (1966) 1073.
  • 7. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 47: AAS 58 (1966) 1067.
  • 8. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 52: AAS 58 (1966) 1073.
  • 9. Cf. João Paulo II, Ex. ap. Familiaris consortio, 46: AAS 74 (1982) 137-138
  • 10.  Cf. Ef 3, 15.
  • 11. Cf. Pr 1, 8; Tb 4, 3-4.
  • 12. Cf. Ex 20, 12.
  • 13. Cf. Ef  6, 1.
  • 14. Cf. Mc 7, 10-12.
  • 15. II Concílio do Vaticano, Decl. Gravissimum educationis, 3: AAS 58 (1966) 731.
  • 16. Cf. João Paulo II, Ex. ap. Familiaris consortio, 36: AAS 74 (1982) 126.
  • 17. João Paulo II. Enc. Centesimus annus, 36: AAS 83 (1991) 838.
  • 18. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 11: AAS 57 (1965) 16: cf. CIC can. 1136.
  • 19. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 11: AAS 57 (1965) 16.
  • 20. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 48: AAS 58 (1966) 1069.
  • 21.Cf. Mt 18. 21-22; Lc 17, 4.
  • 22. Cf. II Concílio do Vaticano, Decl. Gravissimum educationis, 6: AAS 58 (1966) 733.
  • 23. Cf. Mt 16, 23.
  • 24. Cf. João Paulo II, Enc. Centesimus annus, 25: AAS 83 (1991) 823.
  • 25. Cf. Rm 13, 1-2.
  • 26. Epístola a Diogneto, 5, 5; 5, 10; 6, 10: SC 33. 62-66 (Funk 1,. 398-400).
  • 27. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes,74: AAS 58 (1966) 1096.
  • 28. Cf. João Paulo II. Enc. Centesimus annus,  45-46: AAS 83 (1991) 849-851.
  • 29. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 76: AAS 58 (1966) 1099.
  • 30. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 76: AAS 58 (1966) 1099.
  • 31. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 76: AAS 58 (1966) 1100.
  • 32. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 47: AAS 58 (1966) 1067.
  • 33. Congregação da Doutrina da Fé, Instr. Donum vitae, Introductio, 5: AAS 80 ( 1988) 76-77.
  • 34. Cf. Gn 4, 8-12.
  • 35. Cf. Lv 17, 14
  • 36. Cf Mt 5, 22-26.38-39.
  • 37. Cf. Mt 5, 44.
  • 38. Cf. Mt 26, 52.
  • 40. São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 2-2, q. 64. a. 7. c: Ed. Leon. 9, 74.
  • 41.  São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 2-2, q. 64. a. 7. c: Ed. Leon. 9, 74.
  • 42. Discurso do Papa Francisco por ocasião do XXV Aniversário do Catecismo da Igreja Católica, 11 de setembro de 2017.
  • 43. Cf. Gn 4, 10.
  • 44. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 51: AAS 58 (1966) 1072.
  • 45. Cf. Am 8, 4-10.
  • 46. Cf. Congregação da Doutrina da Fé, Instr. Donum vitae,  1. 1: AAS 80 (1988) 79.
  • 47. Didaké 2, 2: SC 248, 148 (Funk 1, 8); cf. Epistola Pseudo Barnabae 19. 5: SC 172, 202 (Funk 1, 90); Epistola a Diogneto 5, 6: SC 33. 62 (Funk 1. 398): Tertuliano, Apologeticum, 9, 8: CCL 1, 103 (PL 1, 371-372).
  • 48. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 51: AAS 58 (1966) 1072.
  • 49. CIC can. 1398.
  • 50. CIC can. 1314.
  • 51. Cf. CIC can. 1323-1324.
  • 52. Congregação da Doutrina da Fé, Instr. Donum vitae, 3: AAS 80 (1988) 98-99.
  • 53. Congregação da Doutrina da Fé, Instr. Donum vitae, 3: AAS 80 (1988) 99.
  • 54. Congregação da Doutrina da Fé, Instr. Donum vitae, 1, 2: AAS 80 (1988) 70-80.
  • 55. Congregação da Doutrina da Fé, Instr. Donum vitae, 1, 3. AAS 80 (1988) 80-81.
  • 56. Congregação da Doutrina da Fé, Instr. Donum vitae, 1, 5: AAS 80 (1988) 83.
  • 57. Congregação da Doutrina da Fé, Instr. Donum vitae, 1, 6: AAS 80 (1988) 85.
  • 58. Cf  Sagrada Congregação da Doutrina da Fé, Iura et bona: AAS 72 (1980) 542-552.
  • 59. Cf. 1 Cor 8, 10-13.
  • 60. Cf. Mt 7, 15.
  • 61. Pio XII. Mensagem radiofónica (1 de Junho de 1941): AAS 33 (1941) 197.
  • 62. Cf. Ef 6, 4: Cl 3, 21
  • 63. Cf. Pio XI. Enc. Casti connubii: DS 3722-3723.
  • 64. Cf. Tb 1, 16-18.
  • 65.  Cf. CIC can. 1176, §3. III.
  • 66. São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 2-2, q. 158. a. 1. ad 3: Ed. Leon, 10, 273.
  • 67. Santo Agostinho, De civitate Dei, 19, 13: CSEL 40/2, 395 (PL 41, 640).
  • 68.  Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 78: AAS 58 (1966) 1101.
  • 69. Cf. Ef  2, 16: Cl 1, 20-22.
  • 70. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 1: AAS 57 (1965) 5.
  • 71.  Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 78: AAS 58 (1966) 1101-1102.
  • 72. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 81: AAS 58 (1966) 1105.
  • 73. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 79: AAS 58 (1966) 1103
  • 74. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 79: AAS 58 (1966) 1103.
  • 75. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 79: AAS 58 (1966) 1103.
  • 76. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 79: AAS 58 (1966) 1103.
  • 77. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 80: AAS 58 (1966) 1104.
  • 78. Cf. Paulo VI, Enc. Populorum progressio, 53: AAS 59 (1967) 283.
  • 79. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 78: AAS 58 (1966) 1102.
  • 80. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 27: AAS 58 (1966) 1048.
  • 81. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 81: AAS 58 (1966) 1105.
  • 82. Cf. Dt 5, 18.
  • 83. João Paulo II, Ex. ap. Familiaris consortio, 11: AAS 74 (1982) 91-92.
  • 84.  João Paulo II, Ex. ap. Familiaris consortio, 22: AAS 74 (1982) 107: cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 49: AAS 58 (1966) 1070.
  • 85. João Paulo II. Ep. ap. Mulieris dignitatem, 6: AAS 80 (1988) 1663.
  • 86. Cf. Gn 4, 1-2.25-26; 5,1.
  • 87. Cf. Mt 19, 6.
  • 88. Cf. Mt 5, 37.
  • 89. Cf. Sir 1, 22.
  • 90. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 17: AAS 58 (1966) 1037-1038.
  • 91. Santo Agostinho, Confissões, 10, 29, 40: CCL 27, 176 (PL 32. 796).
  • 92. Cf. Tt 2, 1-6.
  • 93. João Paulo II, Ex. ap. Familiaris consortio, 34: AAS 74 (1982) 123.
  • 94.  II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 25: AAS 58 (1966) 1045.
  • 95. Cf. Gl 5. 22-23.
  • 96. Cf. 1 Jo 3, 3.
  • 97. Cf. Jo 15, 15.
  • 98. Cf. Gl 3, 27.
  • 99. Congregação da Doutrina da Fé,  Decl. Persona humana, 11: AAS 68 (1976) 90-91.
  • 100. Santo Ambrósio, De viduis 23: Sancti Ambrosii Episcopi Mediolanensis opera, v. 14/1 (Milano-Roma 1989), p. 266 (PL 16, 241-242).
  • 101. Congregação da Doutrina da Fé,  Decl. Persona humana, 9: AAS 68 (1976) 86.
  • 102. Cf. 1 Cor 6, 15-20.
  • 103. Cf. Gn 19, 1-29; Rm 1, 24-27; 1 Cor 6, 9-10; 1 Tm 1, 10.
  • 104. Congregação da Doutrina da Fé,  Decl. Persona humana, 8: AAS 68 (1976) 95.
  • 105. João Paulo II, Ex. ap. Familiaris consortio, 11: AAS 74 (1982) 92.
  • 106. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 49: AAS 58 (1966) 1070.
  • 107. Pio XII, Alocução aos participantes no Congresso da União Católica Italiana de Obstetras (29 de Outubro de 1951): AAS 43 (1951) 851.
  • 108. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 48: AAS 58 (1966) 1067.
  • 109. Cf. CIC can. 1056.
  • 110. Cf. Mt 19, 1-12; 1 Cor 7, 10-11.
  • 111. São João Crisóstomo, In epistulam ad Ephesios, homilia 20, 8: PG 62, 146-147.
  • 112. João Paulo II, Ex. ap. Familiaris consortio, 30: AAS 74 (1982) 116.
  • 113. Paulo VI, Enc. Humanae vitae, 11: AAS 60 (1968) 488.
  • 114. Paulo VI, Enc. Humanae vitae, 12: AAS 60 (1968) 488; cf. Pio XI, Enc. Casti connubii: DS 3717.
  • 115. Cf. Ef 3, 14-15; Mt 23, 9.
  • 116. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 50: AAS 58 (1966) 1071.
  • 117. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 50: AAS 58 (1966) 1071.
  • 118. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes,, 51: AAS 58 (1966) 1072.
  • 119. Paulo VI, Enc. Humanae vitae, 12: AAS 60 (1968) 489.
  • 120. Cf. Paulo VI, Enc. Humanae vitae, 16: AAS 60 (1968) 491-492.
  • 121. Paulo VI, Enc. Humanae vitae, 14: AAS 60 (1968) 490.
  • 122. João Paulo II, Ex. ap. Familiaris consortio, 32: AAS 74 (1982) 119-120.
  • 123. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 51: AAS 58 (1966) 1073.
  • 124. Cf. Paulo VI, Enc. Populorum progressio, 37: AAS 59 (1967) 275-276; Id., Enc. Humanae vitae, 23: AAS 60 (1968) 497-498.
  • 125. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 50: AAS 58 (1966) 1071.
  • 126. Congregação da Doutrina da Fé, Instr. Donum vitae, Introductio, 2: AAS 80 (1988) 73.
  • 127. Congregação da Doutrina da Fé, Instr. Donum vitae, 2, 1: AAS 80 (1988) 87.
  • 128. Congregação da Doutrina da Fé, Instr. Donum vitae, 2, 5: AAS 80 (1988) 93.
  • 129. Congregação da Doutrina da Fé, Instr. Donum vitae, 2, 4: AAS 80 (1988) 91.
  • 130. Congregação da Doutrina da Fé, Instr. Donum vitae, 2, 8: AAS 80 (1988) 97.
  • 131. Cf. Mt 5, 27-28.
  • 132. Cf. Mt 5, 32; 19, 6; Mc 10, 11-12; 1 Cor 6, 9-10.
  • 133. Cf. Os 2. 7; Jr 5, 7; 13, 27.
  • 134. Cf. Mt 5, 31-32; 19, 3-9; Mc 10, 9; Lc 16, 18; 1 Cor 7, 10-11.
  • 135. Cf. Mt 19, 7-9.
  • 136. CIC can. 1141.
  • 137. Cf. CIC can. 1151-1155.
  • 138. São Basílio Magno, Moralia, regra 73: PG 31, 852.
  • 139. Cf. João Paulo II, Ex. ap. Familiaris consortio, 84: AAS 74 (1982) 185.
  • 140. João Paulo II, Ex. ap. Familiaris consortio, 19: AAS 74 (1982) 102; cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 47: AAS 58 (1966) 1067.
  • 141. Cf. Lv 18, 7-20.
  • 142. Cf. João Paulo II, Ex. ap. Familiaris consortio, 81: AAS 74 (1982) 181-182.
  • 143. Congregação da Doutrina da Fé, Decl. Persona humana, 7: AAS 68 (1976) 82.
  • 144. Cf. João Paulo, Ex. ap. Familiaris consortio, 80: AAS 74 (1982) 180-181.
  • 145. João Paulo II, Ex. ap. Familiares consortio, 11: AAS 74 (1982) 92.
  • 146. Cf. Dt 5. 19.
  • 147. Cf. Gn 1, 26-29.
  • 148. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 69: AAS 58 (1966) 1090.
  • 149. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 71. AAS 58 (1966) 1093.; João Paulo II. Enc. Sollicitudo rei socialis, 42: AAS 80 (1988) 572-574; Id. Enc. Centesimus annus, 40: AAS 83 (1991) 843, Ibid., 48: AAS 83 (1991) 852-854
  • 150. Cf. 2 Cor 8, 9.
  • 151. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 69: AAS 58 (1966) 1090-1091.
  • 152. Cf. Dt 25, 13-16.
  • 153. Cf. Dt 24, 14-15; Tg 5, 4.
  • 154. Cf. Am 8, 4-6.
  • 155. Cf. Gn 1, 28-31.
  • 156. Cf. João Paulo II, Enc. Centesimus annus, 37-38: AAS 83 (1991) 840-841.
  • 157. Cf. Mt 6, 26.
  • 158. Cf. Dn 3, 79-81.
  • 159. Cf. Gn 2, 19-20; 9, 1-4.
  • 160. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 23: AAS 58 (1966) 1044.
  • 161. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 76: AAS 58 (1966) 1100.
  • 162. Cf. João Paulo II, Enc. Centesimus annus, 3: AAS 83 (1991) 794-796.
  • 163. Cf. João Paulo II, Enc. Sollicitudo rei socialis, 1: AAS 80 (1988) 513-514; Ibid., 41: AAS 80 (1988) 570-572.
  • 164. Cf. João Paulo II, Enc. Centesimus annus, 24: AAS 83 (1991) 821-822.
  • 165. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 63: AAS 58 (1966) 1085; João Paulo II, Enc. Laborem exercens, 7: AAS 73 (1981) 592-594: Id., Enc. Centesimus annus, 35: AAS 83 (1991) 836-838.
  • 166. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 65: AAS 58 (1966) 1087.
  • 167. Cf. João Paulo II, Enc. Centesimus annus, 10: AAS 83 (1991) 804-806; Ibid., 13: AAS 83 (1991) 809-810; Ibid., 44: AAS 83 (1991) 848-849.
  • 168. João PauloII, Enc. Centesimus annus, 34: AAS 83 (1991) 836.
  • 169. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 64: AAS 58 (1966) 1086.
  • 170. Cf. Gn 1, 28; II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 34: AAS 58 (1966) 1052-1053; João Paulo II, Enc. Centesimus annus, 31: AAS 83 (1991) 831-832.
  • 171. Cf. 1 Ts 4, 11.
  • 172.  Cf. Gn 3, 14-19.
  • 173. Cf. João Paulo II, Enc. Laborem exercens, 27: AAS 73 (1981) 644-647.
  • 174. Cf. João Paulo II, Enc. Laborem exercens, 6: AAS 73 (1981) 589-592.
  • 175.  Cf. João Paulo II, Enc. Centessimus annus, 32: AAS 83 (1991) 832-833: Ibid. 34: AAS 83 (1991) 835-836.
  • 176. Cf. João Paulo II, Enc. Laborem exercens, 11: AAS 73 (1981) 602-605. 07
  • 177. João Paulo II, Enc. Centesimus annnus, 48: AAS 83 (1991) 852-853.
  • 178. Cf. João Paulo II, Enc. Centesimus annus, 37: AAS 83 (1991) 840.
  • 179. Cf. João Paulo II, Enc. Laborem exercens, 19: AAS 73 (1981) 625-629; Ibid., 22-23: AAS 73 (1981) 634-637.
  • 180. Cf. João Paulo II, Enc. Centesimus annus, 48: AAS 83 (1991) 852-854.
  • 181. Cf. Lv 19, 13; Dt 24, 14-15; Tg 5, 4.
  • 182. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 67: AAS 58 (1966) 1088-1089.
  • 183. Cf. João Paulo II, Enc. Laborem exercens, 18: AAS 73 (1981) 622-625.
  • 184. Cf. João Paulo II, Enc. Sollicitudo rei socialis, 14: AAS 80 (1988) 526-528. '
  • 185. João Paulo II, Enc. Sollicitudo rei socialis, 9: AAS 80 (1988) 520-521.
  • 186. Cf. João Paulo II, Enc. Sollicitudo rei socialis, 17: AAS 80 (1988) 532-533; Ibid., 45: AAS 80 (1988) 577-578.
  • 187.  Cf. João Paulo II, Enc. Centesimus aunus, 35: AAS 83 (1991) 836-838.
  • 188. João Paulo II, Enc. Centesimus annus, 28: AAS 83 (1991) 828.
  • 189. Cf. João Paulo II, Enc. Sollicitudo rei socialis, 16: AAS 80 (1988) 531.
  • 190. Cf. João Paulo II, Enc. Centesimus annus, 26: AAS 83 (1991) 824-826.
  • 191. Cf. João Paulo II, Enc. Sollicitudo rei socialis, 32: AAS 80 (1988) 556-557; ID., Enc. Centesimus annus, 51: AAS 83 (1991) 856-857.
  • 192. João Paulo II, Enc. Sollicitudo rei socialis, 47: AAS 80 (1988) 582; cf. Ibid., 42: AAS 80 (1988) 572-574.
  • 193. Cf. Mt 25, 31-36.
  • 194. Cf. Lc 4, 18.
  • 195. João Paulo II, Enc. Centesimus annus, 57: AAS 83 (1991) 862-863.
  • 196. Cf. Lc 6, 20-22.
  • 197. Cf. Mt 8, 20.
  • 198. Cf. Mc 12, 41-44.
  • 199. Cf. Ef 4, 28.
  • 200. Cf. João Paulo II, Enc. Centesimus annus, 57: AAS 83 (1991) 863.
  • 201. São João Crisóstomo, In Lazarum, concio 2, 6: PG 48, 992.
  • 202. II Concílio do Vaticano, Decr. Apostolicam actuositatem, 8: AAS 58 (1966) 845.
  • 203. São Gregório Magno, Regula pastoralis, 3, 21, 45: SC 382, 394 (PL 77, 87).
  • 204. Cf. Is 58, 6-7; Heb 13, 3.
  • 205. Cf. Mt 25, 31-46.
  • 206. Cf. Tb 4, 5-11; Sir 17, 18.
  • 207. Cf. Mt 6, 2-4.
  • 208. Cf. 1 Jo 3, 17.
  • 209. Congregação para a Doutrina da Fé, Instr. Libertatis conscientia, 68: AAS 79 (1987) 583.
  • 210. Cf. Mt 25, 40.
  • 211. P. Hansen, Vita mirabilis [...] venerabilis sororis Rosae de sancta Maria Limensis (Romae 1664) p. 200.
  • 212. Cf. João Paulo II, Enc. Centesimus annus, 29: AAS83 (1991) 828-830.
  • 213. Cf. Lc 16, 19-31.
  • 214. Cf. Pr 8, 7, 2 Sm 7, 28.
  • 215. Sl 119, 142.
  • 216. Cf. Lc 1, 50.
  • 217. Cf. Sl 119, 30.
  • 218. Cf. Jo 1, 14.
  • 219. Cf. Jo 14, 6.
  • 220. Cf. Jo 12, 46.
  • 221. Cf Jo 8, 31-32.
  • 222. Cf. Jo 17, 17.
  • 223. Cf. Jo 14, 17.
  • 224. Cf. Jo 14, 26.
  • 225.  II Concílio do Vaticano, Decl. Dignitatis humanae, 2: AAS 58 (1966) 931.
  • 226.  São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 2-2, q. 109, a. 3, ad 1: Ed. Leon. 9, 418.
  • 227. São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 2-2, q. 109, a. 3, c: Ed. Leon. 9. 418.
  • 228. Cf. Jo 18, 37.
  • 229. Cf. Mt 18, 16.
  • 230. II Concílio do Vaticano, Decr. Ad gentes, 11: AAS 58 (1966) 959.
  • 231. Santo Inácio de Antioquia, Epistula ad Romanos, 4, 1: SC 10bis, p. 110 (Funk, 1, 256).
  • 232. Santo Inácio de Antioquia, Epistula ad Romanos, 6, 1 : SC 10bis, p. 114 (Funk, 1, 258-260).
  • 233. Martyrium Polycarpi, 14, 2-3: SC 10bis, p. 228 (Funk 1, 330-332).
  • 234. Cf. Pr 19, 9.
  • 235. Cf. Pr 18, 5.
  • 236. Cf. CIC can. 220.
  • 237. Cf. Sir 21, 28.
  • 238. Santo Inácio de Loyola, Exercitia spiritualia, 22: MHSI 100, 164.
  • 239. Santo Agostinho, De mendacio, 4, 5: CSEL 41, 419 (PL 40, 491).
  • 240. Cf. Sir 27, 17; Pr 25, 9-10.
  • 241. CIC can. 983, § 1.
  • 242. Cf. II Concílio do Vaticano, Decr. Inter mirifica, 11: AAS 56 (1964) 148-149.
  • 243  II Concílio do Vaticano, Decr. Inter mirifica, 5: AAS 56 (1964) 147.
  • 244. II Concílio do Vaticano, Decr. Inter mirifica, 8: AAS 56 (1964) 148.
  • 245  II Concílio do Vaticano, Decr. Inter mirifica, 12: AAS 56 (1964) 149.
  • 246. II Concílio do Vaticano, Decr. Inter mirifica, 12: AAS 56 (1964) 149.
  • 247. Cf. Gn 1, 26.
  • 248. Cf. Sb 7, 17.
  • 249. Cf. Pio XII, Mensagem radiofónica (24 de Dezembro de 1955): AAS 48 (1956) 26-41; Id., Mensagem radiofónica aos membros das associações de jovens operários cristãos (J.O.C.) (3 de Setembro de 1950): AAS 42 (1950) 639-642.
  • 250. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 122-127: AAS 56 (1964) 130-132.
  • 251. CIC can. 983, § 1.
  • 252. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 122: AAS 56 (1964) 130-131.
  • 253. Cf. 1 Jo 2, 16 (Vulgata).
  • 254. Cf. Gl 5, 16.17.24; Ef 2, 3.
  • 255. Cf. Gn 3, 11.
  • 256. Cf. Concílio de Trento, Sess. 5ª, Decretum de peccato originali, can. 5: DS 1515.
  • 257. João Paulo II, Enc. Dominum et vivificantem, 55: AAS 78 (1986) 877-878.
  • 258. Hermas, Pastor 27, 1 (mandatum 2. 1): SC 53, 146 (Funk 1, 70).
  • 259. Cf. 1 Ts 4, 3-9: 2 Tm 2, 22.
  • 260. Cf. 1Ts 4, 7; Cl 3, 5; Ef 4, 19.
  • 261. Cf. Tt 1, 15; 1 Tm 1, 3-4; 2 Tm 2, 23-26.
  • 26. Santo Agostinho, De fide et symbolo, 10, 25: CSEL 25, 32 (PL 40, 196).
  • 263. Cf. 1 Cor 13, 12; l Jo 3. 2.
  • 264. Cf. Rm 12, 2; Cl 1, 10.
  • 265. Santo Agostinho, Confissões, 6, 11, 20: CCL 27. 87 (PL 32, 729-730).
  • 266. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 58: AAS 58 (1966) 1079.
  • 267. Cf. Mq 2, 2.
  • 268. Cf. Sb 14, 12.
  • 269. CatRom 3, 10, 13, p. 518.
  • 270. CatRom 3, 10, 23, p. 523.
  • 271. Cf. 2 Sm 12, 1-4.
  • 272. Cf. Gn 4, 3-8; 1 Rs 21, 1-29.
  • 273. São João Crisóstomo, In epistulam II ad Corinthios, homilia 27, 3-4: PG 61, 588.
  • 274. Santo Agostinho, De disciplina christiana, 7, 7: CCL 46, 214 (PL 40, 673); ID., Epistula 108, 3, 8: CSEL 34, 620 (PL 33, 410).
  • 275. São Gregório Magno, Moralia in Job, 31, 45, 88: CCL 143b, 1610 (PL 76, 621).
  • 276. São João Crisóstomo, In epistulam as Romanos, homilia 7, 5: PG 60, 448.
  • 277. Cf. Rm 7, 7.
  • 278. Cf. Rm 7, 15.
  • 279. Cf. Rm 8, 14
  • 280. Cf. Rm 8, 27.
  • 281. Cf. Lc 14, 33.
  • 282. Cf. Mc 8, 35.
  • 283. Cf. Lc 21, 4.
  • 284. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 42: AAS 57 (1965) 49.
  • 285. Cf. Lc 6, 20.
  • 286. São Gregório de Nissa, De beatitudinibus, oratio 1: Gregorii Nysenni opera, ed. W. Jaeger, v. 7/2 (Leiden 1992) p. 83 (PG 44, 1200).
  • 287. Cf. Lc 6, 24.
  • 288. Santo Agostinho, De sermone Domini in monte, 1, 1, 3: CCL 35, 4 (PL 34, 1232).
  • 289. Cf. Mt 6, 25-34.
  • 290. São Gregório de Nissa, De beatitudinibus, oratio 6: Gregorii Nysenni opera, ed. W. Jaeger. v. 7/2 (Leiden 1992) p. 138 (PG 44, 1265).
  • 291. Cf. Ap 22, 17.
  • 292. Santo Agostinho, De civitate Dei, 22, 30: CSEL 40/2, 665-666 (PL 41, 801-802).
  • 293. Cf. Jo 4, 14.

Notas e Referências

  • 1. Santa Teresa do Menino Jesus, Manuscrit C, 25r: Manuscrits autobiographiques (Paris 1992) p. 389-390. [Santa Teresa do Menino Jesus e da Santa Face, Obras Completas (Paço de Arcos, Edições do Carmelo 1996) p. 276]
  • 2. São João Damasceno, Expositio fidei, 68 [De fide orthodoxa 3, 24]: PTS 12, 167 (PG 94, 1089).
  • 3.  Cf. Lc 18, 9-14.
  • 4.  Cf. Santo Agostinho, Sermão 56, 6, 9: ed. P. Verbraken: Revue Bénédictine 68 (1958) 31 (PL 38, 381).
  • 5. Cf. Santo Agostinho, De diversis quaestionibus octoginta tribus, 64, 4: CCL 44A, 140 (PL 40, 56).
  • 6. Cf. Jo 7, 37-39; Is 12, 3; 51, 1.
  • 7. Cf. Jo 19, 28; Zc 12, 10; 13, 1.
  • 8. São Gregório Nazianzo, Oratio 16, 9: PG 35, 945.
  • 9. Cf. Rm 6, 5.
  • 10. Cf. Ef 3, 18-21.

Notas e Referências

  • 1. Cf. Sl 8, 6.
  • 2. Cf. Sl 8, 2.
  • 3. Cf. Act 17, 27.
  • 4. Cf. Heb 10, 5-7.
  • 5.Cf. Gn 4, 4.
  • 6. Cf. Gn 4, 26.
  • 7. Cf. Gn 5, 24.
  • 8. Cf. Gn 8, 20 – 9, 17.
  • 9. Cf. Gn 9, 8-16.
  • 10. Cf. Gn 15, 2-3.
  • 11. Cf. Gn 15, 6.
  • 12. Cf. Gn 17, 1-2.
  • 13. Cf. Gn 18, 1-15; Lc 1, 26-38.
  • 14. Cf. Gn 18, 16-33.
  • 15. Cf. Rm 8, 32.
  • 16. Cf. Rm 4, 16-21.
  • 17. Cf. Gn 28, 10-22.
  • 18. Cf. Gn 32, 25-31; Lc 18, 1-8.
  • 19. Cf. Ex 3, 1-10.
  • 20. Cf. Ex 34, 6.
  • 21. Cf. Ex 17, 8-13.
  • 22. Cf. Nm 12, 13-14.
  • 23. Cf. Ex 32, 1 - 34, 9.
  • 24. Cf. 1 Sm 1, 9-18.
  • 25. Cf. 2 Sm 7, 18-29.
  • 26. Cf. 1 Rs 8, 10-61.
  • 27. Cf. Sl 24, 6.
  • 28. Cf. 1 Rs 18, 39.
  • 29. Cf. Tg 5, 16-18.
  • 30. Cf. 1 Rs 17, 7-24.
  • 31. Cf. 1 Rs 18, 20-39.
  • 32. Cf. 1 Rs 19, 1-14; Ex 33, 19-23.
  • 33. Cf. Lc 9, 30-35.
  • 34. Cf. 2 Cor 4, 6.
  • 35. Cf. Am 7, 2.5; Is 6, 5.8.11; Jr 1, 6; 15, 15-18; 20, 7-18.
  • 36. Cf. Esd 9, 6-15; Ne 1, 4-11; Jn 2, 3-10; Tb 3, 11-16; Jdt 9, 2-14.
  • 37. Cf. Instrução geral da Liturgia das Horas, 100-109: Liturgia Horarum, editio typica, v. 1(Typis Polyglottis Vaticanis 1973) p. 52-56 [Liturgia das Horas, v. 1 (Gráfica de Coimbra 1983) p. 54-58].
  • 38. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 2: AAS 58 (1966) 818.
  • 39. Santo Ambrósio, Enarrationes in Psalmos, 1, 9: CSEL 64, 7 (PL14, 968).
  • 40. São João Damasceno, Expositio fidei, 68 [De fide orthodoxa 3, 24]: PTS 12, 167 (PG 94, 1089).
  • 41. Cf. Lc 1, 49; 2, 19; 2, 51.
  • 42 Cf. Lc 3, 21.
  • 43. Cf. Lc 9, 28.
  • 44 Cf. Lc 22, 41-44.
  • 45. Cf. Lc 6, 12.
  • 46. Cf. Lc 9, 18-20.
  • 47. Cf. Lc 22, 32.
  • 48. Cf. Mc 1, 35; 6, 46; Lc 5, 16.
  • 49. Cf. Heb 2, 12.
  • 50. Cf. Heb 2, 15; 4, 15.
  • 51. Cf. Mt 11, 25-27 e Lc 10, 21-22.
  • 52. Cf. Ef 1, 9.
  • 53. Cf. Jo 11, 41-42.
  • 54. Cf. Mt 6, 21.33.
  • 55. Cf  Jo 17.
  • 56. Cf. Sl 22, 2.
  • 57. Cf Mc 15, 37; Jo 19, 30.
  • 58. Cf. Act 13, 33.
  • 59. Cf. Mt 5, 23-24.
  • 60. Cf. Mt 5, 44-45.
  • 61 Cf. Mt 6, 7.
  • 62. Cf. Mt 6, 14-15.
  • 63. Cf. Mt 6, 21.25.33.
  • 64. Cf. Mt 7, 7-11.13-14.
  • 65.  Cf. Mt 21, 21.
  • 66. Cf. Mt 8, 26.
  • 67. Cf. Mt 8, 10.
  • 68. Cf. Mt 15, 28.
  • 69. Cf. Mt 7, 21.
  • 70. Cf. Mt 9, 38; Lc 10, 2; Jo 4, 34..
  • 71. Cf. Mc 13; Lc 21, 34-36.
  • 72. Cf. Lc 22, 40.46.
  • 73. Cf. Lc 11, 5-13.
  • 74. Cf. Lc 18, 1-8.
  • 75. Cf. Lc 18, 9-14.
  • 76. Cf. Jo 14, 13.
  • 77. Cf. Jo 14, 13-14.
  • 78. Cf. Jo 14, 23-26; 15, 7.16; 16, 13-15.23-27.
  • 79. Cf. Mc 1, 40-41.
  • 80. Cf. Mc 5, 36.
  • 81. Cf. Mc 7, 29.
  • 82. Cf. Lc 23, 39-43.
  • 83. Cf. Mc 2, 5.
  • 84 Cf. Mc 5, 28.
  • 85.  Cf. Lc 7, 37-38.
  • 86. Santo Agostinho, Enarratio in Psalmum 85, 1 CCL39, 1176 (PL 36, 1081); cf. Instrução geral da Liturgia das Horas, 7: Liturgia Horarum, editio typica, v. 1 (Typis Polyglottis Vaticanis 1973) p. 24 [Liturgia das Horas, v. 1 (Gráfica de Coimbra 1983) p. 26].
  • 87. Cf. Lc 1, 38.
  • 88. Cf. Lc 1, 14.
  • 89. Cf. Jo 2, 1-12.
  • 90. Cf. Jo 19, 25-27.
  • 91. Cf. Lc 1, 46-55.
  • 92. Cf. Jo 14, 26.
  • 93 Cf. Lc 24, 27.44.
  • 94. Cf. Ef 1, 3-14; 2 Cor 1, 3-7; 1 Pe 1, 3-9.
  • 95. Cf. 2 Cor 13, 13; Rm 15, 5-6.13; Ef 6, 23-24.
  • 96. Cf. Sl 95, 1-6.
  • 97. Cf. Sl 24, 9-10.
  • 98. Santo Agostinho, Enarratio in Psalmum 62, 16: CCL 39, 804 (PL 36, 758).
  • 99. Cf. Rm 15, 30; Cl 4, 12.
  • 100. Cf. 1 Jo 1, 7 – 2, 2. 49
  • 101. Cf. Mt 6, 10.33; Lc 11, 2.13.
  • 102. Cf. Act 6, 6: 13, 3.
  • 103. Cf. Rm 10, l; Ef  1, 16-23; Fl 1, 9-11; Cl 1, 3-6; 4, 3-4.12.
  • 104. Cf. Jo 14, 13.
  • 105. Cf. Tg 1, 5-8.
  • 106 Cf. Ef 5, 20; Fl 4, 6-7; Cl 3, 16-17; 1 Ts 5, 17-18.
  • 107. Cf. Rm 8, 34; 1 Jo 2, 1; 1 Tm 2, 5-8.
  • 108. Cf. Santo Estêvão rezando pelos que o supliciavam, como Jesus: cf. Act 7, 60; Lc 23, 28.34.
  • 109. Cf. Act 12, 5; 20, 36; 21, 5; 2 Cor 9, 14.
  • 110. Cf. Ef 6, 18-20; Cl 4, 3-4; 1 Ts 5, 25.
  • 111. Cf. 2 Ts 1, 11; Cl 1, 3; Fl 1, 3-4.
  • 112. Cf. Rm 12, 14.
  • 113. Cf. Rm 10, 1.
  • 114. Cf. Rm 8, 16.
  • 115. Cf. Act 2, 47.
  • 116. Cf. Act 3, 9.
  • 117. Cf. Act 4, 21.
  • 118. Cf. Cl 3, 16.
  • 119. Cf. Fl 2, 6-11; Cl 1, 15-20; Ef 5, 14; 1 Tm 3, 16; 6, 15-16; 2 Tm 2, 11-13.
  • 120. Cf. Ef 1, 3-14; 3, 20-21; Rm 16, 25-27; Jd 24-25.
  • 121.Cf. Ap 4, 8-11; 5, 9-14; 7, 10-12.
  • 122. Cf. Ap 6, 10.
  • 123. Cf. Ap 18, 24.
  • 124. Cf. Ap 19, 1-8.
  • 125. Cf. Tg 1, 17.
  • 126. Cf. Ml 1, 11.

Notas e Referências

  • 1. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 8: AAS 58 (1966) 821.
  • 2. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 8: AAS 58 (1966) 821. '
  • 3. Cf. Jo 4, 14.
  • 4. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum,25: AAS 58 (1966) 829; cf. Santo Ambrósio, De officiis ministrorum, 1, 88: ed. N. Testard (Paris 1984) p. 138 (PL 16, 50).
  • 5. Guigo, O Cartuxo, Scala claustralium, 2, 2: PL 184, 476. Entretanto, estas palavras não foram retidas no texto da edição crítica SC 163, 84; veja-se aí o aparato crítico.
  • 6. Instrução geral da Liturgia das Horas, 9: Liturgia Horarum, editio typica, v. 1 (Typis Polyglottis Vaticanis 1973) p. 25 [Liturgia das Horas, v. 1 (Gráfica de Coimbra 1983) p. 27].
  • 7. São João Maria Baptista Vianney, Oração, In B. Nodet, Le Cure d'Ars. Sa pensée-son coeur (Le Puy 1966) p. 45.
  • 8. Cf. Mt 6, 11.34.
  • 9. Cf. Lc 13, 20-21.
  • 10. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 10: AAS 58 (1966) 822.
  • 11. Cf. Ex 3, 14; 33, 19-23.
  • 12. Cf. Mt 1, 21. '
  • 13. Cf. Rm 10, 13; Act 2, 21; 3, 15-16; Gl 2, 20.
  • 14. Cf. Lc 18, 13; Mc 10, 46-52.
  • 15. Cf. Lc 8, 15.
  • 16. São Gregório de Nazianzo, Oratio 31 (theologica 5), 28: SC 250, 332 (PG 36, 165).
  • 17. Cf. Lc 11, 13.
  • 18. Cf. Jo 14, 17; 15, 26; 16, 13.
  • 19. Solenidade de Pentecostes, Antífona do «Magnificat» nas I Vésperas: Liturgia Horarum, editio typica, v. 2 (Typis Polyglottis Vaticanis 1973) p. 798 [Liturgia das Horas, v. 2 (Gráfica de Coimbra 1983) p. 930]; cf. Solenidade de Pentecostes, Sequência na Missa do dia: Lectionarium, v. 1, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970) p. 855-856 [Leccionário Dominical. Ano A (Coimbra, Gráfica de Coimbra - Conferência Episcopal Portuguesa, 1993) p. 238].
  • 20. Ofício das Horas Bizantino, Vésperas do dia de Pentecostes, Sticherum 4: Pentêkostárion (Rome 1884) p. 394.
  • 21. Cf. Act 1, 14.
  • 22. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 62: AAS 57 (1965) 63.
  • 23. Cf. Lc 1, 46-55.
  • 24. Cf. Lc 1, 48. s
  • 25. Cf. Sf 3, 17.
  • 26. Cf. Lc 1, 48.
  • 27. Cf. Jo 19, 27.
  • 28. Cf. Jo 19, 27.
  • 29.  Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 68-69: AAS 57 (1965) 66-67.
  • 30. Cf. Heb 12, 1.
  • 31. Cf. Mt 25, 21.
  • 32. Cf. 2 Rs 2, 9.
  • 33. Cf. Lc 1, 17.
  • 34. Cf. II Concílio do Vaticano, Decr. Perfectae caritatis, 2: AAS 58 (1966) 703.
  • 35. São Basílio Magno, De Spiritu Sancto, 26, 62: SC 17bis, 472 (PG 32, 184).
  • 36. Cf. II Concílio do Vaticano, Decr. Presbyterorum ordinis, 4-6: AAS 58 (1966) 995-1001.
  • 37. Cf. João Paulo II, Ex. Ap. Catechesi tradendae, 54: AAS 71 (1979) 1321-1322.
  • 38. Cf. João Paulo II, Ex. Ap. Catechesi tradendae, 55: AAS 71 (1979) 1322-1323.
  • 39. São João da Cruz, Llama de amor viva, redactio segunda, stropha 3, declaratio 30: Biblioteca Mística Carmelitana, v. 13 (Burgos 1931) p. 171. [São João da Cruz, Chama viva de amor, III 30: Obras Completas (Paço de Arcos, Edições do Carmelo 1986) p. 909].
  • 40. Cf. Mt 6, 6.
  • 41. Cf. II Concílio do Vaticano, Decr. Perfectae caritatis, 7: AAS 58 (1966) 705.

Notas e Referências

  • 1. São Gregório Nazianzo, Oratio 27 (theologica 1), 4: SC 250, 78 (PG 36, 16).
  • 2. São João Crisóstomo, De Anna, sermo 2, 2: PG 54, 646.
  • 3. Cf. Mt 11, 25-26.
  • 4. Cf. Mc 14, 36.
  • 5. Santa Teresa de Jesus, Camino de perfección, 25: Biblioteca Mística Carmelitana, v. 3 (Burgos 1916) p. 122. [Cf. Santa Teresa de Jesus, Caminho de perfeição, 25: Obras Completas (Paço de Arcos, Edições Carmelo 1994) p. 494].
  • 6. Cf. Mc 4, 4-7. 15-19.
  • 7. Santa Teresa de Jesus, Libro de la vida, 8: Biblioteca Mística Carmelitana, v. 1 (Burgos 1915) p. 57. [Cf. Santa Teresa de Jesus, Livro da vida, 8: Obras Completas (Paço de Arcos, Edições Carmelo 1994) p. 56].
  • 8. Cf. Ct 3, 1-4.
  • 9. Cf. Lc 7, 36-50; 19, 1-10.
  • 10. Cf. Jr 31, 33.
  • 11. Cf. Ef 3, 16-17.
  • 12. Cf. F. Trochu, Le Curé d'Ars Saint Jean-Marie Vianney (Lyon-Paris 1927) p. 223-224.
  • 13. Cf. Santo Inácio de Loyola, Exercitia spiritualia, 104: MHSI 100, 224.
  • 14. Santo Isaac de Nínive, Tractatus mystici, 66: ed. A. J. Wensinck (Amsterdam 1923) p. 315; ed. P. Bedjan (Parisiis-Lipsiae 1909) p. 470.
  • 15. São João da Cruz, Carta, 6: Biblioteca Mística carmelitana, v. 13 (Burgos 1931) p. 262.[Cf. São João da Cruz, Carta Sexta: Obras Completas (Paço de Arcos, Edições Carmelo 1986) p. 967].
  • 16. Cf. Mt 26, 40-41.
  • 17. Cf. Mc 10, 22.
  • 18. Cf. Mt 6, 21.24.
  • 19. Cf. Lc 8, 6.13.
  • 20. Cf. Rm 5, 3-5.
  • 21. Cf. Mt 6, 8.
  • 22. Cf. Rm 8, 27.
  • 23. Cf. todo o contexto de Tg 1, 5-8; 4, 1-10; 5, 16.
  • 24. Cf. Tg 4, 4.
  • 25. Evágrio do Ponto, De Oratione, 34: PG 79, 1173.
  • 26. Santo Agostinho, Epistula 130, 8, 17: CSEL 44, 59 (PL 33, 500).
  • 27. Cf. Rm 10, 12-13.
  • 28. Cf. Rm 8, 26-39.
  • 29. Cf. Heb 5, 7; 7, 25; 9, 24.
  • 30.  Evágrio do Ponto, Capita practica ad Anatolium, 49: SC 171, 610 (PG 40, 1245).
  • 31. Cf. Lc 8, 24.
  • 32. São João Crisóstomo, De Anna, sermo 4, 6: PG 54, 668.
  • 33. Cf. Gl 5, 16-25.
  • 34. São João Crisóstomo, De Anna, sermo 4, 5: PG 54, 666.
  • 35. Santo Afonso de Ligório, Del gran mezzo della preghiera, parte I, c. 1: ed. G. Cacciatore (Roma 1962) p. 32.
  • 36. Orígenes, De oratione, 12, 2: GCS 3, 324-325 (PG 11, 452).
  • 37.  Cf. Jo 17.
  • 38. Cf. Jo 17, 11.13.19.
  • 39. Cf. Ef 1, 10.
  • 40. Cf. Jo 17, 11.13.19.24.
  • 41. Cf. Jo 17, 6.11.12.26.
  • 42. Cf. Jo 17, 1.5.10.22.23-26.
  • 43. Cf. Jo 17, 2.4.6.9.11.12.24.
  • 44 Cf. Jo 17, 15. 4.
  • 45. Cf. Jo 17, 3.6-10.25.
  • 46. Cf. Jo 17.

Notas e Referências

  • 1. Cf. Lc 11, 2-4.
  • 2 Cf. Mt 6, 9-13.
  • 3. Didakê 8, 2: SC 248, 174 (Funk, Patres apostolici 1, 20)
  • 4. Constitutiones apostolicae 7, 24, 1: SC 336, 174 (Fink, Didascalia et Constitutiones Apostolorum 1, 410).
  • 5. Cf. Rito da Comunhão, [Embolismo]: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p. 472 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992, p. 545].
  • 6. Cf. Tt 2, 13.
  • 7. Tertuliano, De Oratione, 1, 6: CCL 1, 258 (PL 1, 1255).
  • 8. Tertuliano, De Oratione, 10: CCL 1, 263 (PL 1, 1268-1269).
  • 9. Santo Agostinho, Epistula 130, 12, 22: CSEL 44, 66 (PL 33, 502).
  • 10. Cf. Lc 24, 44.
  • 11. Cf. Mt 5-7.
  • 12. São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 2-2, q. 83, a. 9, c: Ed. Leon. 9, 201.
  • 13. Cf. Jo 17, 7.
  • 14 Cf. Mt 6, 7; 1 Rs 18, 26-29.
  • 15. Didakê 8, 3: SC 284, 174 (Funk, Patres Apostolici, 1, 20).
  • 16. São João Crisóstomo, In Matthaeum, homilia 19, 4: PG 57, 278.
  • 17. Cf. 1 Pe 2, 1-10.
  • 18. Cf. Cl 3, 4.
  • 19. Tertuliano, De oratione, 1, 6: CCL 1, 258 (PL 1, 1255).
  • 20. São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 2-2, q. 83, a. 9, c: Ed. Leon. 9, 201.
  • 21. São Pedro Crisólogo, Sermão 71, 3: CCL 24A, 425 (PL 52, 401).
  • 22. Cf. Ef 3, 12; Heb 3, 6; 4, 16; 10, 19; 1 Jo 2, 28; 3, 21; 5, 14.
  • 23. Tertuliano, De oratione, 3, 1: CCL 1, 258-259 (PL 1, 1257).
  • 24. Cf. Jo 1, 1. 11
  • 25. Cf. 1 Jo 5, 1.
  • 26. Cf. 1 Jo 1, 3.
  • 27. São Cirilo de Jerusalém, Catecheses mystagogicae, 3, 1: SC 126, 120 (PG 33, 1088).
  • 28. São Cipriano de Catargo, De dominica oratione, 9: CCL 3A, 94 (PL 4, 541).
  • 29. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 22: AAS 58 (1966) 1042.
  • 30. Santo Ambrósio, De sacramentas, 5, 19: CSEL 73, 66 (PL 16, 450).
  • 31. São Cirpiano de Cartago, De dominica oratione, 11: CCL 3A, 96 (PL 4, 543).
  • 32. São João Crisóstomo, De angusta porta et in Orationem dominicam, 3: PG 51, 44.
  • 33. São Gregório de Nissa, Homiliae in Orationem dominicam, 2: Gregorii Nysseni opera, ed. W. Jaeger-H. Langerbeck, v. 7/2 (leiden 1992) p. 30 (PG 44, 1148).
  • 34. São João Cassiano, Conlatio, 9, 18, 1: CSEL 13, 265-266 (PL 49, 788).
  • 35. Santo Agostinho, De sermone Domini in monte, 2, 4, 16: CCL 35, 106 (PL 34, 1276).
  • 36.  Cf. Os 2, 21-22; 6, 1-6.
  • 37. Cf. Jo 1, 17.
  • 38. Cf. 1 Jo 5, 1; Jo 3, 5.
  • 39. Cf. Ef 4, 4-6.
  • 40. Cf. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 8: AAS 57 (1965) 98; Ibid., 22: AAS 57 (1965) 105-106.
  • 41. Cf. Mt 5, 23-24; 6, 14-15.
  • 42. Cf. II Concílio do Vaticano, Decl. Nostra aetate, 5: AAS 58 (1966) 743-744.
  • 43. Cf. Jo 11, 52.
  • 44. Santo Agostinho, De sermone Domini in monte, 2, 5, 18: CCL 35, 108-109 (PL 34, 1277).
  • 45. São Cirilo de Jerusalém, Catecheses mystagogicae, 5, 11: SC 126, 160 (PG 33, 1117).
  • 46. Cf. Gn 3.
  • 47. Cf. Jr 3, 19 – 4, 1 a; Lc 15, 18.21.
  • 48. Cf. Is 45, 8; Sl 85, 12.
  • 49. Cf. Jo 12, 32; 14, 2-3; 16, 28; 20, 17; Ef  4, 9-10; Heb 1, 3; 2, 13.
  • 50. Cf. Ef 2, 6.
  • 51. Cf. Cl 3, 3.
  • 52. Cf. Fl 3, 21; Heb 13, 14.
  • 53. Epístola a Diogneto, 5, 8-9: SC 33, 62-64 (Funk, 1, 398).
  • 54. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 22: AAS 58 (1966) 1042.
  • 55. Cf. Lc 22, 15; 12, 50.
  • 56. Cf. 1 Cor 15, 28.
  • 57. Cf. Sl 111, 9; Lc 1, 49.
  • 58. Sl 8; Is 6, 3.
  • 59. Cf. Sl 8, 6.
  • 60. Cf. Rm 3, 23.
  • 61. Cf. Heb 6, 13.
  • 62. Cf. Ex 3, 14.
  • 63. Cf. Ex 19, 5-6.
  • 64. Cf. Lv 19, 2: «Sede santos, porque Eu, o Senhor vosso Deus, sou santo».
  • 65. Cf. Ez 20; 36.
  • 66. Cf. Mt 1, 21; Lc 1, 31.
  • 67. Cf. Jo 8, 28; 17, 8; 17, 17-19.
  • 68. Cf. Ez 20, 39; 36, 20-21.
  • 69. Cf. Jo 17, 6.
  • 70. Cf. Fl 2, 9-11.
  • 71. São Cipriano de Cartago, De dominica oratione, 12: CCL 3A, 96-97 (PL 4, 544).
  • 72. Cf. Ez 36, 20-22.
  • 73. São Pedro Crisólogo, Sermão 71, 4: CCL 24A, 425 (PL 52, 402).
  • 74. Tertuliano, De oratione, 3, 4: CCL 1, 259 (PL 1, 1259).
  • 75. Cf. Jo 14, 13; 15, 16; 16, 24.26.
  • 76. São Cipriano de Cartago, De dominica oratione, 13: CCL 3A, 97 (PL 4, 545).
  • 77. Tertuliano, De oratione, 5, 2-4: CCL 1, 260 (PL I, 1261-1262).
  • 78. Cf. Tt 2, 13.
  • 79. Cf. Oração Eucarística IV, 118: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p. 468 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992, p. 539].
  • 80. Cf. Gl 5, 16-25.
  • 81. São Cirilo de Jerusalém, Catecheses mystagogicae, 5, 13: SC 126, 162 (PG 33, 1120).
  • 82. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes, 22: AAS 58 (1966) 1042-1044; Ibid., 32: AAS 58 (1966) 1057; Ibid., 45: AAS 58 (1966) 1065-1066; Paulo VI, Ex. ap. Evangelii nuntiandi, 31: AAS 68 (1976) 26-27.
  • 83. Cf. Jo 17, 17-20.
  • 84. Cf. Mt 5, 13-16; 6, 24; 7, 12-13.
  • 85. Cf. Mt 18, 14.
  • 86. Cf. Jo 13, 34; 1 Jo 3; 4; Lc 10, 25-37.
  • 87. Cf. Sl 40, 8-9.
  • 88. Cf. Jo 4, 34; 5, 30; 6, 38.
  • 89. Cf. Jo 8, 29.
  • 90. Orígenes, De oratione, 26, 3: GCS 3, 361 (PG 11, 501).
  • 91. São João Crisóstomo, In Matthaeum homilia l9, 5: PG 57, 280.
  • 92. Cf. Rm 12, 2; Ef 5, 17.
  • 93. Cf. Heb 10, 36.
  • 94. Cf. 1 Jo 5, 14.
  • 95. Cf. Lc 1, 38.49.
  • 96. Santo Agostinho, De sermone Domini in monte, 2, 6, 24: CCL 35, 113 (PL34, 1279).
  • 97. Cf. Mt 6, 25-34.
  • 98. Cf. 2 Ts 3, 6-13.
  • 99. São Cipriano de Cartago, De dominica oratione, 21: CCL 3A, 103 (PL 4, 551).
  • 100. Cf. Lc 16, 19-31.
  • 10.1 Cf. Mt 25, 31-46.
  • 102. Cf. II Concílio do Vaticano, Decr. Apostolicam actuositatem, 5: AAS 58 (1966) 842.
  • 103. Cf. 2 Cor 8, 1-15.
  • 104. Da tradição beneditina. Cf. São Bento, Regra 20;48: CSEL 75, 75-76.114-119 (PL 66, 479-480.703-704).
  • 105. Dito atribuído a Santo Inácio de Loyola; cf. Petrus de Ribadeneyra, Tractatus de modo gubernandi sancti Ignatii, c. 6, 14: MHSI 85, 631.
  • 106. Cf. Dt 8, 3.
  • 107. Cf. Jo 6, 26-58.
  • 108. Cf. Mt 6, 34; Ex 16, 19.
  • 109. Santo Ambrósio, De Sacramentis, 5, 26: CSEL 73, 70 (PL 16, 453).
  • 110. Cf. Ex 16, 19-21.
  • 111. Cf. 1 Tm 6, 8.
  • 112.  Santo Inácio de Antioquia, Epistula ad Ephesios 20, 2: SC 10bis, 76 (Funk 1, 230).
  • 113. Cf. Jo 6, 53-56.
  • 114. Santo Agostinho, Sermão 57, 7, 7: PL 38, 389-390.
  • 115. Cf. Jo 6, 51.
  • 116. São Pedro Crisólogo, Sermão 67, 7: CCL 24A, 404-405 (PL52, 402).
  • 117. Cf. Lc 15, 11-32.
  • 118. Cf. Lc 18, 13.
  • 119. Cf. Ef 1, 7.
  • 120. Cf. Mt 26, 28; Jo 20, 23.
  • 121. Cf. 1 Jo 4, 20.
  • 122. Cf. Mt 5, 23-34; 6, 14-15; Mc 11, 25.
  • 123. Cf. Fl 2, 1.5.
  • 124. Cf. Jo 13, 1.
  • 125. Cf. Mt 18, 23-35.
  • 126. Cf. Mt 5, 43-44.
  • 127. Cf. 2 Cor 5, 18-21.
  • 128. Cf. João Paulo II, Enc. Dives in misericordia, 14: AAS 72 (1980) 1221-1228.
  • 129 Cf. Mt 18, 21-22; Lc 17, 3-4.
  • 130. Cf. 1 Jo 3, 19-24.
  • 131. Cf. Mt 5, 23-24.
  • 132. São Cipriano de Cartago, De dominica oratione, 23: CCL 3A, 105 (PL 4, 535-536).
  • 133. Cf. Mt 26, 41.
  • 134. Cf. Lc 8, 13-15; Act 14, 22; 2 Tm 3, 12.
  • 135. Cf. Rm 5, 3-5.
  • 136. Cf. Tg 1, 14-15.
  • 137. Orígenes, De oratione, 29, 15 e 17: GCS 3, 390-391 (PG 11, 541-544).
  • 138. Cf. Mt 4, 1-11.
  • 139. Cf. Mt 26, 36-44.
  • 140. Cf. Mc 13, 9.23.33-37; 14, 38; Lc 12, 35-40.
  • 141. Cf. Jo 17, 11.
  • 142. Cf. 1 Cor 16, 13; Cl 4, 2; 1 Ts 5, 6; 1 Pe 5, 8.
  • 143. Cf. João Paulo II, Ex. ap. Reconciliatio et paenitentia, 16: AAS 77 (1985) 214-215.
  • 144. Oração eucarística IV, 123: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p. 471 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992, 543].
  • 145. Santo Ambrósio, De sacramentis, 5, 30: CSEL 73, 71-72 (PL 16, 454).
  • 146. Cf. Jo 14, 30.
  • 147. Cf. Jo 12, 31; Ap 12, 10.
  • 148. Cf. Ap 12, 13-16.
  • 149. Cf. Ap 1, 4.
  • 150. Rito da Comunhão [Embolismo]: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p. 472 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992, p. 545].
  • 151. Cf. Ap 1, 6; 4, 11; 5, 13.
  • 152. Cf. Lc 4, 5-6.
  • 153. Cf. 1 Cor 15, 24-28.
  • 154. Cf. Lc 1, 38.
  • 155.  São Cirilo de Jerusalém, Catecheses mystagogicae, 5, 18: SC 126, 168 (PG 33, 1124).